Δρόμοι

Η συγκίνηση…

… του ταξιδιώτη δεν είναι πάντα ίδια. Άλλος ο ταξιδιώτης της πρώτης θέσης
και άλλος ο λαθρομετανάστης. Όποιος πηγαίνει στους Αγίους Τόπους είναι ένας
προσκυνητής και όποιος πηγαίνει σε κακόφημους τόπους είναι ένας τυχοδιώκτης.
Αν εξαιρέσουμε τους τακτικούς περιηγητές, που δεν είναι περιηγητές αλλά
τουρίστες που κλείνουν προκαταβολικά εισιτήρια, τόπο, ξενοδοχείο και μένουν
καθηλωμένοι εκεί όσο κρατάνε οι διακοπές τους, η επιθυμία για άλλους τόπους
βρίσκεται σήμερα σε παρακμή. Δεν υπάρχουν πια εκείνοι οι περιηγητές που άλλοτε
ξεκινούσαν χωρίς σκοπό, χωρίς να ξέρουν πότε και πού θα φτάσουν.

Οι περιηγητές…

… ήταν κάποτε διαφορετικοί. Τι έτρεχε άραγε στο μυαλό τους; Ίσως εκείνο που
περιγράφει ο συγγραφέας Ίαν Χάκινγκ («Τρελοί ταξιδιώτες») και που είναι μάλλον
παθολογικό. Γράφει για έναν Γερμανό βοσκό που το 1857 κατέληξε στο ψυχιατρείο:
πίστευε πως ολόκληρος ο κόσμος ήταν κλεισμένος μέσα στο κεφάλι του και
στροβιλιζόταν ακατάπαυστα ­ όχι ογδόντα ημέρες, όπως ο Φιλέας Φογκ, αλλά
μήνες, χρόνια ­ για να κάνει το γύρο του. Η συγκίνηση του περιηγητή είναι και
αυτή διαφορετική. Όταν ο Σταντάλ βγαίνει από το φλωρεντινό παρεκκλήσι
Νικολίνι, μένει άφωνος για πολλές ώρες, πανικόβλητος από το κάλλος. Ο
κλονισμός των ταξιδιωτών που βρίσκονται σε τέτοια μέρη είναι πολιτιστικός. Δεν
τους περνάει παρά μόνο με τον επαναπατρισμό.

Το ταξίδι…

… αποκαλύπτει την προσωπικότητα, υποστηρίζει ο Ζακ Μενιέ στην εφημερίδα
«Μοντ». Για τη διαδρομή μέσα από γλώσσες, ήθη και τοπία χρειάζεται να κρατάει
κανείς στο χέρι γερό «χαρτί». Αλλιώς, η «ταυτότητα» αλλοιώνεται, αλλάζει
ανάλογα με τους ανθρώπους που συναντάει και μιλάει μαζί τους. Όχι πως αυτό
είναι κακό. Μα είναι αναπόφευκτο. Ο συγγραφέας Ελί Φορ («Ο περίπλους μου»),
στην Αμερική ερωτεύεται τη Νέα Υόρκη (δεν είναι δύσκολο), στο Μεξικό
γοητεύεται από τις αρχαίες πέτρες, στον Ειρηνικό ανακαλύπτει πως «η γη είναι
σφαιρική» και στην Ιαπωνία υποκύπτει στις περιποιήσεις των γκεϊσών (ούτε και
αυτό είναι δύσκολο).

Μια λέξη…

… μόνο φτάνει για να περιγράψει καλύτερα τον κίνδυνο που διατρέχουν οι
αληθινοί περιηγητές: η σαγήνη. Ηρωικοί, υπνωτισμένοι, αλλόκοτοι, σοφοί ήταν οι
αλλοτινοί ταξιδιώτες. Το παράδοξο της εποχής είναι πως όσο πιο εύκολα έχουν
γίνει σήμερα τα ταξίδια τόσο είναι πιο δύσκολο να βρει κανείς έναν αληθινό
ταξιδιώτη. Από τουρίστες, να φάνε κι οι κότες. Τους περιποιείται όμως καλά ο
Ζαν-Ντιντιέ Ουρμπέν στα δοκίμιά του («Ο ηλίθιος του ταξιδιού», «Στην πλαζ»,
«Οι διακοπές»). Μα πάλι, πάντα κάτι απομένει ακόμη μέσα μας από τη νομαδική
νοσταλγία. Το διαπιστώνουμε μερικές φορές όταν κρυμμένοι από τον καυτό ήλιο
στη δροσιά μιας σκηνής ή καθισμένοι στο κατάστρωμα ενός πλοίου, σκύβουμε πάνω
από ένα βιβλίο σαν και αυτά για τα οποία γράψαμε παραπάνω.