Τράπεζες: λιγότεροι ταμίες, περισσότεροι πωλητές

Περιορίζουν τις ουρές, βελτιώνουν την εξυπηρέτηση του πελάτη, αυξάνουν την
παραγωγικότητα των τραπεζών και συμπιέζουν το λειτουργικό τους κόστος. Οι νέες
τεχνολογίες και τα εναλλακτικά δίκτυα τραπεζικής εξυπηρέτησης, όπως το phone
και το Internet banking, αν και σταδιακά καταργούν παραδοσιακές τραπεζικές
ειδικότητες, όπως αυτή του ταμία, βοηθούν τις τράπεζες στην αύξηση των
εργασιών και των κερδών τους, δημιουργώντας μεσοπρόθεσμα τις προϋποθέσεις για
περισσότερες θέσεις εργασίας από αυτές που καταργούν.

Η υιοθέτηση των νέων τεχνολογιών από την ελληνική τραπεζική βιομηχανία ήρθε σε
μία εποχή που οι ελληνικές τράπεζες θα έπρεπε να «ωριμάσουν», καθώς με την
είσοδο της Ελλάδας στη ζώνη του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος και την
κατάρρευση του ελληνικού Χρηματιστηρίου εξέλειψε η εύκολη πηγή κερδοφορίας,
από τα ομόλογα και τα έσοδα που σχετίζονταν με το Χρηματιστήριο. Οι τράπεζες
αναγκάστηκαν να επικεντρωθούν στην οργανική τους ανάπτυξη και στην αύξηση των
εσόδων από καθαρά τραπεζικές εργασίες και – κυρίως – από τη λιανική τραπεζική.

Τα προγράμματα αναδιάρθρωσης του δικτύου καταστημάτων τους στοχεύουν στη
μεταμόρφωση του παραδοσιακού τραπεζικού καταστήματος σε ένα ευέλικτο κέντρο
πώλησης τραπεζικών προϊόντων, το οποίο θα είναι στελεχωμένο με συμβούλους
επενδύσεων δανείων και ασφαλειών (τέτοιου είδους προγράμματα βρίσκονται σε
εξέλιξη ή έχουν ολοκληρωθεί, μεταξύ άλλων, στην Εθνική, στην Εμπορική, στην
Alpha και στην EFG Eurobank Ergasias). Σε συνδυασμό με αυτά τα προγράμματα οι
τράπεζες προχωρούν με γρήγορους ρυθμούς στην υιοθέτηση των νέων τεχνολογιών
πλήρους εξυπηρέτησης του πελάτη μέσα από νέους διαύλους, όπως είναι το
Internet, το κινητό και σταθερό τηλέφωνο και οι Αυτόματες Ταμειολογιστικές
Μηχανές.

Τα οφέλη για τους καταναλωτές είναι προφανή: Καλύτερη εξυπηρέτηση χωρίς
απώλεια χρόνου. Τα οφέλη για τις τράπεζες είναι εξίσου σημαντικά. Είναι
χαρακτηριστικό ότι μεγάλη τράπεζα του ιδιωτικού τομέα υπολόγισε πρόσφατα πώς
μια τυπική τραπεζική συναλλαγή, όπως η ενημέρωση υπολοίπου λογαριασμού, που
πραγματοποιείται στο γκισέ της κοστίζει 0,94 ευρώ. Η ίδια συναλλαγή, αν
εκτελεστεί μέσω της υπηρεσίας τηλεφωνικής εξυπηρέτησης (phone banking),
κοστίζει 0,5 ευρώ, ενώ αν εκτελεστεί μέσω της Αυτόματης Ταμειολογιστικής
Μηχανής (ΑΤΜ) κοστίζει μόλις 0,23 ευρώ. Η επανάσταση που φέρνουν οι νέες
τεχνολογίες στη λειτουργία των τραπεζών φαίνεται από το κόστος της συναλλαγής
μέσω του Διαδικτύου (Internet banking): μόλις 0,03 ευρώ.

Οι θέσεις εργασίας

Το ερώτημα, βέβαια, είναι, αν αυτές οι νέες τεχνολογίες καθιστούν όλο και
περισσότερο περιττό τον ανθρώπινο παράγοντα στην τραπεζική βιομηχανία και
ιδίως στον κλάδο της λιανικής τραπεζικής. Σύμφωνα με μελέτη του Κέντρου
Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ), με τίτλο «Διαρθρωτικές
μεταβολές και απασχόληση στις τράπεζες», έχει παρατηρηθεί ότι οι νέες
τεχνολογίες επιφέρουν μεσοπρόθεσμα αλλαγές στην επαγγελματική διάρθρωση του
ανθρώπινου δυναμικού των τραπεζών προς την κατεύθυνση της ζήτησης πιο
αναβαθμισμένων και απαιτητικών ειδικοτήτων εργαζομένων στον τραπεζικό τομέα.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στη μελέτη οι δακτυλογράφοι και οι διατρήτριες
έχουν πάψει ουσιαστικά να υφίστανται, λόγω της τεχνολογίας, ενώ τα τελευταία
χρόνια μειώνονται δραστικά, για τον ίδιο λόγο, οι ταμίες και οι εργαζόμενοι
στα λογιστήρια και στις υποστηρικτές εργασίες (back office).

Ωστόσο, παράλληλα δημιουργούνται νέες ειδικότητες όπως των στελεχών
πληροφορικής, οικονομικών αναλυτών, ειδικών στα χρηματοοικονομικά και
χρηματιστηριακά προϊόντα, πωλητών προϊόντων στα δίκτυα καταστημάτων των
τραπεζών, εσωτερικών ελεγκτών και ειδικών στη διαχείριση επενδυτικών κινδύνων.
Η πλήρωση των νέων ειδικοτήτων γίνεται είτε με εσωτερικές μετακινήσεις, ύστερα
από σχετική εκπαίδευση του υφιστάμενου προσωπικού, είτε με νέες προσλήψεις από
την αγορά εργασίας.

Αποτέλεσμα των αλλαγών αυτών που οφείλονται κατά κύριο λόγο στην εισβολή των
νέων τεχνολογιών στην τραπεζική βιομηχανία είναι η μετακίνηση του βάρους των
τραπεζών από τα γραφειοκρατικά και διοικητικά καθήκοντα στις εμπορικές
δραστηριότητες (πωλήσεις τραπεζικών προϊόντων, τα όποια έχουν γίνει πολύ
περισσότερα και πιο σύνθετα) και στην εξυπηρέτηση και προσέλκυση πελατών. Όπως
αναφέρεται στη μελέτη το προσωπικό των τραπεζών που βρίσκεται στην «πρώτη
γραμμή», δηλαδή, σε άμεση επαφή με τον πελάτη, είναι πλέον πολύ περισσότερο.

Πάντως, οι νέες τεχνολογίες, λόγω της υποκατάστασης της εργασίας, δημιουργούν
πιέσεις στην απασχόληση. Σύμφωνα με κορυφαίο στέλεχος της Ομοσπονδίας
Τραπεζοϋπαλληλικών Οργανώσεων Ελλάδος (ΟΤΟΕ) η εισαγωγή νέων τεχνολογιών
μειώνει τις θέσεις απασχόλησης στις παραδοσιακές ειδικότητες. Ωστόσο, λόγω της
συνεχούς ανάπτυξης που γνωρίζει ο τραπεζικός κλάδος στη χώρα μας δεν έχει
εμφανιστεί μείωση της συνολικής απασχόλησης στις πιστωτικά ιδρύματα. Στη
μελέτη του ΚΕΠΕ αναφέρεται, επίσης, ότι στον βαθμό που οι νέες τεχνολογίες και
ο ανταγωνισμός θα καταστήσουν τις τραπεζικές εργασίες φθηνότερες θα αυξηθεί η
ζήτησή τους. Αυτό με τη σειρά του μπορεί να οδηγήσει στην αύξηση του όγκου
τους και της συνολικής απασχόλησης στις τράπεζες.