ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Μύθοι και πραγματικότητα

«Ένα μήλο λαχταριστό απ’ έξω / μα σάπιο στην καρδιά: / Ω, πόσο όμορφη στην
όψη φαντάζει η / απάτη!»

(Σαίξπηρ, «Ο έμπορος της Βενετίας»)

Τα τελευταία χρόνια διαχέεται και εγχαράσσεται ένας κυρίαρχος λόγος που
συστηματικά προβάλλει από τη μια τα «υψηλά ποσοστά επιτυχίας των ιδιωτικών
σε σχέση με τα δημόσια» και από την άλλη την «αύξηση των μαθητών
των ιδιωτικών σχολείων» που «ξεφυτρώνουν πλέον σαν μανιτάρια».

Είναι φανερό ότι μερικοί χρησιμοποιούν τους αριθμούς όπως οι μεθυσμένοι τους
φανοστάτες: Όχι για να φωτιστούν αλλά για να στηριχθούν!

Ας ξεκαθαρίσουμε τα πράγματα μια και καλή.

Η φοίτηση σε ιδιωτικό σχολείο, από μόνη της, σε καμία περίπτωση δεν
συνεπάγεται υψηλότερα ποσοστά επιτυχίας σε σχέση με το δημόσιο σχολείο ούτε
συνδέεται με εξασφαλισμένα ποσοστά επιτυχίας των τροφίμων του.

Να δούμε κάποια παραδείγματα. Το ποσοστό αποτυχίας των μαθητών της Β’ Λυκείου
που φοιτούσαν το 1999 σε διάφορα ιδιωτικά σχολεία της Δυτικής Αθήνας έφτασε το
90%! Ένα χρόνο αργότερα (Ιούνιος 2000) τα ποσοστά αποτυχίας διαφόρων ιδιωτικών
σχολείων, π.χ. της Δ’ Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, κυμάνθηκαν από
50% έως και 100% των μαθητών τους.

Φυσικά και οι παραπάνω επιδόσεις δεν χαρακτηρίζουν όλα τα ιδιωτικά σχολεία
καθώς αρκετά από αυτά (κυρίως τα γνωστά πανάκριβα της ΒΑ Αθήνας αλλά και
ορισμένα άλλα επιλεκτικά) παρουσίασαν πολύ καλύτερες επιδόσεις των μαθητών
τους σε σύγκριση με τα δημόσια. Θέλουμε όμως να καταστήσουμε σαφές ότι η
παρουσίαση των αποτελεσμάτων των μαθητών όλων των ιδιωτικών σχολείων
αποδεικνύει ότι η φοίτηση σ’ αυτά δεν «εξασφαλίζει» de facto την επιτυχία στις
εξετάσεις. Να θυμίσουμε ακόμη ό,τι οι υψηλές σχολικές επιδόσεις και η σχολική
επιτυχία των μαθητών ορισμένων πασίγνωστων ιδιωτικών σχολείων συντελείται, σε
κάθε περίπτωση, με τη διαμεσολάβηση του κοινωνικού – οικονομικού background
των υποψηφίων, και όχι μέσω της «υψηλότερης» ποιότητας των ιδιωτικών σχολείων.
Γι’ αυτόν εξάλλου το λόγο υπάρχουν ιδιωτικά σχολεία με πολύ υψηλά ποσοστά
επιτυχίας και άλλα που η «φαεθόντεια πτήση» τους τα αναπαύει στον «πάτο» της
σειράς. Είναι από τη μια εκείνα που οφείλουν την επιτυχία τους στο μορφωτικό
«πλεονέκτημα» μαθητών με «οικονομική – κοινωνική προίκα» που απλά την
αναπαράγουν και τη «νομιμοποιούν» και από την άλλη εκείνα που απευθύνονται ως
«λύση ανάγκης» σε «κοινούς» υποψηφίους.

Τη φετινή σχολική χρονιά δόθηκε η εντύπωση απ’ όλα σχεδόν τα ΜΜΕ ότι υπάρχει
«ρεύμα φυγής» από τα δημόσια προς τα ιδιωτικά σχολεία. Πόσο αυτό αντανακλά μια
πραγματικότητα; Μια ματιά μόνο στα στοιχεία της ΕΣΥΕ φανερώνει ότι από τη
σχολική χρονιά 2000-01 έως το 2001-02 υπάρχει μια μετακίνηση λιγότερο των 900
μαθητών των δημόσιων Δημοτικών, Γυμνασίων και Ενιαίων Λυκείων προς τα
αντίστοιχα ιδιωτικά σχολεία. Αν πάρουμε υπόψη ότι ο μαθητικός πληθυσμός της
Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης την περίοδο αυτή ξεπερνάει το 1,5
εκατ. μαθητές, είναι κατανοητό ότι το μέγεθος της «φυγής» των μαθητών προς τα
ιδιωτικά σχολεία δεν ξεπερνάει το εμβαδόν των γραφείων των «μόνιμων
προσηλυτιστών» της κοινής γνώμης που το «κατασκεύασαν». Παράλληλα οφείλουμε να
επισημάνουμε ότι στο δημόσιο σχολείο, σε πείσμα των κατασκευαστών του
«ρεύματος φυγής προς τα ιδιωτικά τα τελευταία χρόνια», φοιτά πάνω από το 93%
του μαθητικού πληθυσμού.

Ωστόσο οφείλουμε να αναζητήσουμε τα αίτια αυτής της «μετακίνησης».

Η ελληνική οικογένεια που παραδοσιακά επενδύει ένα μεγάλο μέρος του
οικογενειακού προϋπολογισμού της στην εκπαιδευτική πορεία των γόνων της,
«έντρομη» μπροστά στην «εξεταστική καταιγίδα» του Ενιαίου Λυκείου, «διάβασε»
στα αποτελέσματα των εξετάσεων το «όχημα» της επιτυχούς διέλευσης των παιδιών
της στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Την απόφασή της αυτή την πριμοδοτεί χρόνια
τώρα η επίσημη εκπαιδευτική πολιτική με τα κενά που υπάρχουν σε καθηγητές στα
δημόσια σχολεία (πάνω από 4.000 εκπαιδευτικοί Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης
έλειπαν μέχρι και το τέλος Οκτωβρίου του 2001) ή με τις τεράστιες ελλείψεις σε
υποδομή (περίπου 300.000 μαθητές φοιτούσαν τη σχολική χρονιά 2001 – 2002 σε
σχολεία διπλής βάρδιας).