ΓΝΩΜΗ Το πανηγύρι της ματαιοδοξίας!

Το κεντρικό σύνθημα με το οποίο είχε κατέβει το ΚΚΕ στις εκλογές του 1981 ήταν
το «17%». Εάν το «κόμμα των εργατών και των αγροτών» συγκέντρωνε το παραπάνω
ποσοστό, θα έμπαινε στη δεύτερη κατανομή των βουλευτικών εδρών και τότε θα
μπορούσε από θέση ισχύος να συνεργαστεί με το ΠΑΣΟΚ για την επίτευξη της
«αληθινής αλλαγής». Οι κάλπες κάθε άλλο παρά εκπλήρωσαν τον διακαή πόθο των
κομμουνιστών. Ο Ανδρέας Παπανδρέου και το κίνημά του με ένα συντριπτικό 48%
ανέλαβαν κατ’ αποκλειστικότητα τη δικαίωση των μη προνομιούχων Ελλήνων και επί
μία εικοσαετία το ΠΑΣΟΚ κυριάρχησε στην πολιτική σκηνή, κερδίζοντας κρίσιμες
ψήφους άλλοτε από τα αριστερά κι άλλοτε από τα δεξιά του.

Το 2001 οι τηλεφωνικές ψήφοι που έδιωξαν τη Δώρα από το σπίτι του Big Brother
υπήρξαν περισσότερες από όσες είχε λάβει το ΚΚΕ στις εκλογές του 2000. Οι
συμμετέχοντες στο κορυφαίο τηλεπαιχνίδι προφανώς απασχολούσαν τους Έλληνες
πολύ πιο έντονα απ’ την Αλέκα Παπαρήγα και όποιον άλλον ηγέτη της Αριστεράς.
Ανεξάρτητα από τις κρίσεις των ηθικολόγων και των νοσταλγών, είχαμε εισέλθει
πλησίστιοι σε μια καινούργια, μετα-μεταπολιτευτική εποχή, η οποία διέθετε
ριάλιτι σόου αλλά και πολιτιστικές Ολυμπιάδες, ευκαιριακούς σταρ σαν τον Σώτη
Βολάνη αλλά και πολυτάλαντους νέους σαν τον Δημήτρη Παπαϊωάννου, ικανούς να
αναδείξουν τη χώρα παγκοσμίως και μέσα από την τελετή έναρξης των Ολυμπιακών
Αγώνων. Κύριο εμπόδιο στον δρόμο προς το 2004 αποτελούσε η τρομοκρατία, αυτό
το εικοσιεφτάχρονο αγκάθι που μας ταλαιπωρούσε και μας δυσφήμιζε στο
εξωτερικό. Και ξαφνικά φέτος το καλοκαίρι, με τη βοήθεια της Σκότλαντ Γιαρντ
και με επεμβάσεις ακριβείας αντάξιες διεθνούς φήμης χειρουργών, το ξεριζώσαμε
επιτέλους απ’ τον εθνικό κορμό και μάλιστα χωρίς να ανοίξει μύτη. Χαράς
ευαγγέλια!

Και όμως η ιστορία κάπου χάνει. Όχι επειδή ο Κουφοντίνας παραμένει προσώρας
ασύλληπτος ούτε βεβαίως επειδή στάλθηκε μια προκήρυξη με την – πλαστή; –
υπογραφή της 17 Ν. Αλλά γιατί το 19% των Ελλήνων θεωρεί τα μέλη της 17 Ν όχι
τρομοκράτες αλλά κοινωνικούς επαναστάτες. Το επαναλαμβάνω για να το χωνέψω: το
δεκαεννέα τοις εκατό, σύμφωνα με δημοσκόπηση που διενεργήθηκε πολύ πρόσφατα
(εφημερίδα «Ποντίκι», 01-08-02), χαρακτηρίζει ευθέως τους συλληφθέντες και
τους διαφεύγοντες όχι λούμπεν στοιχεία, κοινούς ληστές και δολοφόνους με
ιδεολογικό προκάλυμμα – όπως παρουσιάζονται από το σύνολο σχεδόν του Τύπου –
αλλά κοινωνικούς επαναστάτες! Στον Κορυδαλλό, ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος έχει
περισσότερους λόγους να χαμογελάει ικανοποιημένος από όσους είχε ο Χαρίλαος
Φλωράκης την επαύριο των εκλογών του 1981.

Διαθέτει, λοιπόν, η 17 Νοέμβρη τέτοια μαζική επιρροή; Αν το ‘ξερε, δεν θα’ χε
παρά να περάσει από την ένοπλη στη νόμιμη δράση, να αναδειχθεί τρίτο κόμμα και
να επηρεάζει εφεξής τις εξελίξεις πολύ πιο καίρια από ό,τι με σποραδικούς
φόνους και εκρήξεις. Το μόνο πρόβλημα θα ήταν η διατύπωση της ιδεολογίας της,
αφού αν πάρουμε τοις μετρητοίς τις προκηρύξεις, η «Επαναστατική Οργάνωση»
εμφορείται από ένα μεταμοντέρνο μάλλον μείγμα αντιλήψεων που ξεκινούν από τον
τροτσκισμό και φτάνουν μέχρι τον εθνικισμό, ίσως κι ακόμα παραπέρα.

Ας προσγειωθούμε. Το 19% που ονομάζει τα μέλη της 17Ν κοινωνικούς επαναστάτες,
ακόμα κι όσοι ειλικρινά λυπήθηκαν με την πολυδιαφημιζόμενη εξάρθρωσή της, δεν
είναι δυνάμει ψηφοφόροι της ούτε – πόσω δε μάλλον – επίδοξοι εκτελεστές. Την
αγανάκτησή τους εκφράζουν οι άνθρωποι και την αντίθεσή τους σε μια κυρίαρχη
τάξη πραγμάτων, η οποία προκλητικά τούς αγνοεί.

Ωραία η ΟΝΕ και το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα, θαυμάσιο το νέο αεροδρόμιο και το
μετρό που διαρκώς επεκτείνεται, όμως άμα είσαι συνταξιούχος του ΙΚΑ, η
καθημερινότητά σου ελάχιστα βελτιώνεται μέχρι στιγμής από τα παραπάνω
επιτεύγματα. Λαμπρές οι επιδόσεις των Ελλήνων αθλητών και οι μεταφράσεις της
ελληνικής λογοτεχνίας που ολοένα πληθαίνουν, όμως ο (διορισμένος) δάσκαλος
δύσκολα συμμερίζεται την περηφάνεια μας: Όταν καλείσαι να επιβιώσεις με
λιγότερα από οκτακόσια ευρώ τον μήνα, η συμμετοχή στο υψηλό εθνικό φρόνημα
υποχωρεί μπροστά στα ατομικά σου προβλήματα.

«Πάντα υπήρχαν και πάντα θα υπάρχουν φτωχοί», μου ανακοίνωσε δοκιμάζοντας
αστακομακαρονάδα ένας προβεβλημένος δημοσιογράφος – πρώην μαοϊκός και νυν
γευσιγνώστης – και μου συνέκρινε τη μίζερη Ελλάδα του ’70 με την γκλάμουρους
χώρα στην οποία ζει ο ίδιος σήμερα. «Ποτέ όμως άλλοτε», θα του απαντούσα, αν η
μουσική στο κλαμπ-εστιατόριο δεν δυνάμωνε ξαφνικά, «οι οικονομικά ασθενείς δεν
χαρακτηρίζονταν συλλήβδην αποτυχημένοι, κακομοίρηδες, στο περιθώριο μιας
κοινωνίας που καλπάζει απ’ το καλό στο καλύτερο αγνοώντας τους».

Δουλεύετε, ας πούμε, ως πωλητής σε ένα συνοικιακό κατάστημα. Αρκείσθε θέλοντας
και μη στον γλίσχρο μισθό σας και επιστρέφοντας κάθε απόγευμα στο μικρό σας
διαμέρισμα ανοίγετε την τηλεόραση. (Τις υψηλότερης πολιτιστικής στάθμης
διασκεδάσεις – θέατρο, κινηματογράφο – τις αποφεύγετε συστηματικά όχι επειδή
είστε ακούλτουρος, όπως συχνά σας κατηγορούν, αλλά γιατί – πώς να το κάνουμε;
– υποχρεούστε να μετράτε και το τελευταίο ευρώ.) Ανοίγετε λοιπόν την τηλεόραση
και τι παρακολουθείτε; Το πανηγύρι της ματαιοδοξίας! Μία ατέλειωτη παρέλαση
λαμπερών ανθρώπων, επιχειρηματιών, καλλιτεχνών, μοντέλων, πολιτικών από όλο το
φάσμα, «επωνύμων» γενικώς, οι οποίοι συναγελάζονται στα πάρτι και στις
πρεμιέρες, ακκίζονται, χαριεντίζονται και διαμορφώνουν με τα λόγια και τα έργα
τους την κυρίαρχη γνώμη και αισθητική. Το μήνυμα είναι απλό: Εκείνοι είναι οι
γουίνερς κι εσείς ο λούζερ, ελληνιστί ο μαλάκας. Εκείνοι μετακομίζουν από τη
Μύκονο στην Πάτμο κι εσείς πρέπει να πάρετε καταναλωτικό δάνειο, αν θέλετε να
πάτε μια βδομάδα διακοπές. Μπουχτίσατε να στριμώχνεστε στις μαζικές
συγκοινωνίες; Αύριο κιόλας θα’ χετε στο χέρι το κλειδί ενός μικρού
αυτοκινήτου, που θα το εξοφλήσετε σε σαράντα οκτώ μηνιαίες δόσεις
περιορίζοντας ακόμα περισσότερο τα υπόλοιπα έξοδά σας. Κι άμα ξοδεύετε μια ώρα
κάθε μέρα για να βρείτε κάπου να το παρκάρετε, ποιος σας φταίει; Ας μη μένατε
στην Κυψέλη!

Εγκλωβισμένο στην παραπάνω καθημερινότητα ένα ποσοστό του ελληνικού λαού, που
μάλλον υπερβαίνει το 19%, δεν έχει και πολλές επιλογές: Ή θα αποδεχτεί τη
στραβή του μοίρα και θα ποντάρει στη μετά θάνατον ζωή, την οποία διαφημίζει ως
εκ της θέσεώς του και ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος. Ή θα ελπίζει ότι κάποτε
κάπως «θα την κάνει» – κερδίζοντας το λαχείο, λαμβάνοντας μέρος σ’ ένα
τηλεπαιχνίδι, μετατιθέμενος άμα είναι δημόσιος υπάλληλος σε κάποιο πόστο που
θα επιτρέπει τον μικρό έστω χρηματισμό. (Σε μία κοινωνία που αποθεώνει άνευ
όρων την επιτυχία, η ηθική μοιραία πάει περίπατο.) Ή θα χαρακτηρίσει τα μέλη
της 17 Νοέμβρη κοινωνικούς επαναστάτες, εκδικητές των πιο ακατονόμαστων
ονείρων του.

Παλιότερα υπήρχε η Αριστερά. Οι άνθρωποι πίστευαν πως με συλλογικούς αγώνες –
διακινδυνεύοντας ενδεχομένως την ελευθερία ή και τη ζωή τους – θα οικοδομούσαν
τελικά έναν κόσμο καλύτερο για όλους, ακόμα και για εκείνους που δεν έτυχε να
γεννηθούν έξυπνοι, ταλαντούχοι ή καταφερτζήδες. Σήμερα υπάρχει ένα ΚΚΕ των
περασμένων (και ξεχασμένων) μεγαλείων, ένας Συνασπισμός του «ναι μεν, αλλά»
και μια χορεία διανοουμένων και δημοσιογράφων που διακηρύσσουν, χαιρέκακα
σχεδόν, ότι ο καπιταλισμός – όπως εφαρμόζεται και όπως εξελίσσεται – αποτελεί
τον μόνο δρόμο, εφόσον ο σοσιαλισμός όπου κι αν δοκιμάστηκε απέτυχε παταγωδώς.
Το να μιλάς πλέον για κοινωνικές συγκρούσεις θεωρείται από κάποιους πρίγκιπες
της ενημέρωσης μπανάλ, περίπου σαν να φαντασιώνεσαι την αναστύλωση του
σφυροδρέπανου.

Τα κουκιά είναι, κατά τη γνώμη μου, μετρημένα και οι καιροί ου μενετοί: Όσο
δεν διατυπώνεται μια εναλλακτική κοινωνική πρόταση, ένα καινούργιο όραμα που
θα αγκαλιάσει και θα δώσει αληθινή ελπίδα στους σημερινούς μη προνομιούχους,
τόσο εκείνοι, νιώθοντας αποξενωμένοι από τις νόμιμες ηγεσίες και
περιφρονημένοι από τα μίντια, θα στρέφονται προς τα άκρα. Όταν σε υποχρεώνουν
να διαλέξεις μεταξύ του Σάββα Ξηρού και του Νίκου Ευαγγελάτου (που επιδεικνύει
σαν τρόπαιο την κλεμμένη του φωτογραφία από την εντατική), τότε τα πράγματα
καταντούν επικίνδυνα. Ο Σάββας, φοβάμαι, σταθερά κερδίζει έδαφος – είτε
αγιογραφικό πινέλο κρατάει είτε όπλο.