Η αύρα ενός Μουσείου

Το έργο και το όραμα του Άγγελου Δεληβορριά, διευθυντή επί 30 χρόνια του Μουσείου Μπενάκη, παρουσίασε η εκπομπή «Από την Ελλάδα» (ΝΕΤ)

Ας ξεκινήσουμε αυτή τη μικρή αναφορά σε μια σπουδαία εκπομπή, που θύμισε στην
ανταριασμένη από το τρομο-θέαμα των ημερών ψυχή μας τον «άλλο» κόσμο, της
δημιουργίας και κυρίως της μνήμης, από το τέλος της. Διαβάζει μερικές αράδες
από το βιβλίο του Χρήστου Καρούζου καθισμένος στο πεζούλι του Μουσείου Μπενάκη
ο επί τριακονταετία διευθυντής και δημιουργός της σύγχρονης ιστορίας του, ο
Άγγελος Δεληβορριάς. Πρόκειται για κείμενο που αναφέρεται στην τέχνη της
αρχαιότητας και την κληρονομιά της, το οποίο καταλήγει: «Ο Γκαίτε το είπε πολύ
καθαρά. Οι αρχαίοι παράστησαν την ύπαρξη, εμείς συνήθως παρασταίνουμε την
εντύπωση που κάνει. Εκείνοι ζωγράφιζαν το τρομερό, εμείς ζωγραφίζουμε τρομερά.
Εκείνοι το ευχάριστο, εμείς ευχάριστα. Απ’ αυτού βγαίνει όλη η υπερβολή, όλη η
επιτήδευση, όλη η ψεύτικη χάρη. Γιατί όταν ένας άνθρωπος δουλεύει την εντύπωση
για την εντύπωση δεν πιστεύει ποτέ ότι την έκανε αρκετά αισθητή».

Ήταν ο επίλογος μιας εκπομπής της ΝΕΤ, που στη σκιά των φαντασμαγορικών
δελτίων τα οποία προβάλλονται την ίδια ώρα (7.00-8.00) επέμεινε στην ανάδειξη
του διακριτικού, αλλά επίμονου φωτός της «άλλης» Ελλάδας, η οποία δεν
εμπιστεύεται την «εντύπωση», αλλά την τέχνη. Ο φακός μπήκε στο Μουσείο
Μπενάκη, στάθηκε στα πολύτιμα ίχνη της τέχνης στο πέρασμα των αιώνων, που
αποτελούν τους θησαυρούς τους, ενώ η Εύα Νικολαΐδου, που είχε τη φροντίδα της
εκπομπής, με τρυφερή συνέπεια προς το έργο και την προσωπικότητα του Άγγελου
Δεληβορριά βοηθούσε με τις ερωτήσεις της να ξεδιπλωθεί το όραμα της συντήρησης
του μεγάλου πλούτου των έργων. Των έργων που βρίσκουν στη σκιερή αγκαλιά των
μουσείων τη θέση απ’ όπου πια θα αφηγηθεί το καθένα την ιστορία του, τη
διαδρομή της περιπέτειάς του.

Ο χώρος του μεγάλου φωτογραφικού αρχείου, όπου φυλάσσονται πλήθος συλλογές και
συντηρούνται με επιστημονική επιμέλεια, για να έχουν πρόσβαση όλοι, ο χώρος
όπου εκτίθενται τα παιχνίδια από διάφορες εποχές, αυτή η σπουδαία τέχνη της
χαράς, η οποία έχει τα δικά της ίχνη στην ιστορία του πολιτισμού, και ακόμη τα
σχέδια για το μέλλον. Τα καινούργια μουσεία που ετοιμάζονται, για να
αποτελέσουν ένα δίκτυο μνήμης του πολιτισμού, το Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης, το
μουσείο που ετοιμάζεται σε έναν καινούργιο χώρο στην οδό Πειραιώς για τα
παιχνίδια και όπου τα παιδιά θα μπορούν να αποκτήσουν την αίσθηση της
ιστορίας, της συνέχειας, αίσθηση πολύτιμη για να αντιπαρατεθούν στον
«πολιτισμό» του τηλεοπτικού παρόντος. Κτίρια, στα οποία συγκεντρώνονται οι
αποδείξεις στιγμών έμπνευσης και δημιουργίας, για να δικαιώσουν τις σίγουρες
αξίες.

Η σκηνοθεσία απλή, αλλά συγκροτημένη και αφηγηματική, βοηθούσε τον θεατή σε
αυτή την ξενάγηση στον κόσμο των μουσείων, δελεάζοντάς τον να τα επισκεφθεί,
με τη «ματιά» του Άγγελου Δεληβορριά, χωρίς πια εκείνη την πλήξη – σχολικό
απομεινάρι – μιας τυπικής γνωριμίας με «μουσειακά» εκθέματα. Ήταν μια επίσκεψή
μας ξαφνική, γοητευτική, που μας θύμισε πως το μουσείο – λέξη αρνητικά
φορτισμένη στους καιρούς της «ζωντανής» εικόνας – δεν παύει να συγκεντρώνει
αποδείξεις από κεφάλαια του πολιτισμού, από μεγάλες ενότητες της Σκέψης. Ένα
μελίσσι από επιστήμονες-συντηρητές, που έχει αναλάβει να κρατήσει αναλλοίωτα
από τον χρόνο τα πολύτιμα εκθέματα, εργαζόταν ακατάπαυστα στις ειδικές
αίθουσες του Μουσείου Μπενάκη. Και τα πλάνα αυτής της άξιας εργατικότητας, μας
έλεγαν πως τα πολύτιμα αντικείμενα παραμένουν ενταγμένα στη ζωή και
επαναφορτίζονται με καινούργια ενέργεια από τη φροντίδα, από την κατάλληλη
τοποθέτησή τους στους χώρους, από την ιδανική αξιοποίηση της ιστορίας τους.