Διαστάσεις Η απομόνωση του Ιράκ και ο μαρασμός

Σε έναν στενό δρόμο που φέρει το όνομα του ποιητή αλ-Μουταναμπί στο
ιστορικό κέντρο της Βαγδάτης, τα πεζοδρόμια έχουν μεταβληθεί σε βιβλιοθήκη
μεταχειρισμένων βιβλίων.

Η UNICEF εκτιμά πως 30% των παιδιών δεν πάνε πια σχολείο στη χώρα που καυχιόταν για το μικρότερο ποσοστό αναλφαβητισμού στον αραβικό κόσμο

Ο Αμπού Αστάρ, ένας μεσήλικας δάσκαλος Αγγλικών, ο οποίος συμπληρώνει το
φτωχικό του μηνιαίο εισόδημα των 15.000 δηναρίων – λιγότερο από 10 δολάρια –
πουλώντας τα βιβλία του, λέει στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς»: «Η αγορά ξεκίνησε το
1993, αλλά τότε ήταν πολύ μικρότερη. Μεγάλωσε όταν η ανάγκη για χρήματα έγινε
ακόμη μεγαλύτερη». Ο 26χρονος Χαμίντ στέκεται μπροστά σε μια στοίβα με
κορανικά κείμενα, μυθιστορήματα και ταλαιπωρημένα σχολικά βιβλία. Αφηγείται σε
τέλεια γαλλικά πώς εγκατέλειψε τις πανεπιστημιακές σπουδές του για να πουλάει
βιβλία. «Άνθρωποι έρχονται να πουλήσουν τα βιβλία τους στη διάρκεια της
εβδομάδας και τις Παρασκευές. Προσπαθώ να μεταπουλήσω αυτά που αγοράζω», λέει.
«Προσπάθησα να εμπορευτώ βιβλία σε άλλα μέρη στη Βαγδάτη, αλλά εδώ αισθάνομαι
πιο άνετα. Αυτή είναι η αγορά των διανοουμένων».

Η αγορά Μουταναμπί είναι προϊόν της κοινωνικής και οικονομικής αναταραχής των
δύο τελευταίων δεκαετιών. Οι μορφωμένοι και οι επαγγελματίες του Ιράκ, που
αποτελούσαν κάποτε ένα μεγάλο και εύπορο τμήμα της κοινωνίας, έχουν περιπέσει
στη φτώχεια και αγωνίζονται τώρα για την προσωπική τους οικονομική επιβίωση.
Σε μια χώρα που κάποτε καυχιόταν ότι είχε το μικρότερο ποσοστό αναλφαβητισμού
στον αραβικό κόσμο, ακόμη και μεταξύ των γυναικών, η UNICEF εκτιμά ότι το 30%
των παιδιών, κυρίως των κοριτσιών, δεν πηγαίνουν πια τακτικά σχολείο. Η
απομόνωση του Ιράκ έχει επιδεινώσει την ποιότητα της εκπαίδευσης. Το Ίντερνετ
εισήχθη στη χώρα πριν από περισσότερο από ένα χρόνο, αλλά παραμένει αυστηρά
ελεγχόμενο και το κόστος της σύνδεσης είναι απαγορευτικό. Η μεγάλη ανεργία
στέλνει στο μεταξύ τους μορφωμένους νέους στο εξωτερικό. Πολλοί αναζητούν
δουλειά στη Λιβύη και την Υεμένη. Το πώς επιδρούν οι κυρώσεις αποκαλύπτεται
στη μεγάλη αντίθεση ανάμεσα στα παιδιά που πωλούν λαχανικά ή γυαλίζουν
παπούτσια στους δρόμους της Βαγδάτης, και στα πολυτελή εστιατόρια και τα
λαμπερά φώτα της συνοικίας Αράσατ αλ-Χίντια, στην οποία συχνάζουν οι
νεόπλουτοι έμποροι της πόλης.

Στο τέλος της οδού Μουταναμπί, στο καφενείο Σαχ Μπαντάρ, ο Χαϊντάρ, ένας
26χρονος γλύπτης, περιγράφει την άνθηση της τέχνης στη Βαγδάτη, η οποία έχει
γεννήσει μερικούς από τους καλύτερους καλλιτέχνες της περιοχής. Τα βάσανα,
λέει, μπορεί και να εμπνεύσουν την καλλιτεχνική έκφραση. Ο Χαϊντάρ έβγαλε
πέρυσι 1.500 δολάρια από μια έκθεσή του, αρκετά για να συντηρηθεί για τους
επόμενους 12 μήνες, πουλώντας έργα σε διπλωμάτες και προσωπικό του ΟΗΕ που
βρίσκεται στη Βαγδάτη. Αλλά εργαζόμενοι ανθρωπιστικών οργανώσεων – και οι
γείτονες του Ιράκ – ανησυχούν για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στους νεαρούς
Ιρακινούς. Από τη μια πλευρά οι νέοι διψούν για επαφή με τον έξω κόσμο,
ταξίδια και νέα βιβλία. Από την άλλη είναι οργισμένοι με τη Δύση. «Όταν
ταπεινώνεις ένα έθνος, αυτό αντιδρά έντονα», λέει ένα μέλος ανθρωπιστικής
οργάνωσης. «Και η χώρα αυτή αισθάνεται ταπεινωμένη».