Πρόσωπα Η αρχιτεκτονική του εποικισμού

«Αρχιτέκτονες και πολεοδόμοι ήταν ανέκαθεν εκτελεστικά όργανα του
ισραηλινού κράτους», λέει ο Ίγιαλ Βάιζμαν. Δείτε, για παράδειγμα, πώς είναι
σχεδιασμένοι οι ισραηλινοί οικισμοί στα κατεχόμενα…

Ίγιαλ Βάιζμαν. Ασχολήθηκε με την πολιτική διάσταση της ισραηλινής αρχιτεκτονικής

Σε συνεργασία με την οργάνωση για τα ανθρώπινα δικαιώματα Μπ’Τσελέμ, ο
31χρονος αυτός Ισραηλινός αρχιτέκτονας χαρτογράφησε τη Δυτική Όχθη και
περιέλαβε στον χάρτη του όλους τους οικισμούς και τους δρόμους που χαράχτηκαν
για τους εποίκους, κάθε απαλλοτριωμένο αγρό και κάθε παλαιστινιακό χωριό στο
οποίο άλλοτε ανήκε, όλα σημειωμένα με διαφορετικές αποχρώσεις του μπλε, του
καφέ και του πράσινου. Τις σκούρες μπλε μουντζούρες, τις περιοχές των
οικισμών, τις αποκαλεί «οι λεκέδες». Είχε κερδίσει ένα διαγωνισμό για να
εκπροσωπήσει το Ισραήλ στο Παγκόσμιο Συνέδριο Αρχιτεκτονικής, την περασμένη
εβδομάδα στο Βερολίνο, και χαρτογράφησε τα κατεχόμενα στο πλαίσιο του θέματός
του, περί της «Πολιτικής διάστασης της ισραηλινής αρχιτεκτονικής». Θέλησε να
επικρίνει την πολιτική των παράνομων οικισμών, όχι με επιχειρήματα ηθικά ή
νομικά, αλλά καταλήγοντας σε συμπεράσματα με βάση την αρχιτεκτονική. Αλλά η
ισραηλινή Ένωση Αρχιτεκτόνων ματαίωσε αιφνιδίως αυτό τον μήνα τη συμμετοχή
του.

«Μπορούμε να κατανοήσουμε τις διαδικασίες παραβίασης των ανθρώπινων
δικαιωμάτων όχι μόνο ποσοτικά, με στατιστικούς όρους», εξηγεί στην
«Γκάρντιαν». «Η μορφή και η διάταξη των οικισμών και η εδαφική θέση τους στην
περιοχή συνιστούν επίσης παραβίαση θεμελιωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων». Μα πώς
μπορεί μια μικρή πόλη γεμάτη αμάχους να παραβιάζει ανθρώπινα δικαιώματα; «Αν
δείτε τη διάταξη των οικισμών, είναι πάντα κτισμένοι σε κορυφές λόφων. Αυτό
είναι γνωστό, αλλά ο κόσμος δεν συνειδητοποιεί πως τους κτίζουν επίσης σε
κύκλους γύρω από την κορυφή, με τρόπο που να επιτρέπει την επιτήρηση του
εδάφους προς όλες τις κατευθύνσεις», λέει ο Βάιζμαν. «Άρχισα να καταλαβαίνω
πως επρόκειτο για παρατηρητήρια σε μέγεθος πόλης και πως σχεδιάστηκαν με
μοναδικό στόχο να εξασφαλίζουν ευρύ οπτικό πεδίο». Και δεν είναι μόνο τα
δικαιώματα των Παλαιστίνιων που παραβιάζονται: «Ο στρατός χρησιμοποιεί τα
μάτια των άμαχων εποίκων, σχεδόν τα κλέβει, για να επιτηρεί περιοχές. Άμαχοι
χρησιμοποιούνται σχεδόν παράνομα για να επιβλέπουν ένα άλλο τμήμα του άμαχου
πληθυσμού».

Ο Ισραηλινός αρχιτέκτονας πιστεύει πως το όνειρο για δύο ξεχωριστά κράτη που
να συνυπάρχουν δίπλα δίπλα είναι πλέον ανέφικτο και πρέπει να σχεδιαστούν νέοι
χάρτες που να δείχνουν την αλληλεξάρτηση των δύο μερών από γεωγραφική και
οικολογική άποψη, καθώς και όσον αφορά την υποδομή. «Ο κόσμος στο Ισραήλ δεν
καταλαβαίνει πραγματικά την πολιτική χρήση του χώρου (στη Δυτική Όχθη)»,
τονίζει. «Θέλουν να λένε πως η αρχιτεκτονική δεν έχει καμία σχέση με την
πολιτική, αλλά αρχιτέκτονες και πολεοδόμοι υπήρξαν ανέκαθεν εκτελεστικά όργανα
του ισραηλινού κράτους, καθώς έσβηναν την παλιά χαρτογραφία και προσπαθούσαν
να δημιουργήσουν από πάνω τη δική τους».