Ταξίδι στα όρη της… ουτοπίας

Η Κάτι Καχν, από την Αυστρία, ήταν 14 χρόνων το 1968 και θυμάται την
«πολυεθνική παρέα μαθητών και φοιτητών με αρκετό πάθος και χιούμορ» μοιρασμένη
σε δύο ομάδες: «Σπάρτακους» στην Αυστρία και «Ύδρα» στην Ελβετία. «Ο σκοπός
μας ήταν η αναζήτηση άλλων μορφών ύπαρξης και συνύπαρξης, υπέρ των αγώνων των
εργατών και ενάντια στα απόλυτα σταθερά της κοινωνίας: την καριέρα, τον
καταναλωτισμό και την ευημερία εις βάρος του Τρίτου Κόσμου».

Η εποχή πάντως είναι αρκετά ταραγμένη. Οι ομάδες γίνονται στόχος βαριών
κατηγοριών, όπως για σχέσεις με την τρομοκρατία… «Η τρομοκρατία “βοήθησε”
τους κατασταλτικούς μηχανισμούς να εγκληματικοποιήσουν την κριτική σκέψη και
δράση… Να μην ξεχάσουμε εξάλλου ότι επρόκειτο για έναν βρώμικο πόλεμο», λέει
η Κάτι.

Σήμερα ακόμα πολλοί θυμούνται κάποιον «επαναστάτη» ο οποίος ήρθε σε επαφή με
την «Ύδρα» και παρακάλεσε εις το όνομα της «επαναστατικής νίκης» να στείλουν
κιβώτια με όπλα σε μία από τις ομάδες του Μπάαντερ. Ο Ρεμί (μία από τις πιο
σημαντικές προσωπικότητες του κινήματος) «δέχεται» την πρόσκληση, αλλά ύστερα
από 20 λεπτά το περιεχόμενο των κιβωτίων κείται στον πάτο του ποταμού και αντί
για όπλα τα κιβώτια γεμίζουν με παλαιές εφημερίδες… Δέκα χιλιόμετρα μετά τα
γερμανικά σύνορα τούς περιμένει η γερμανική αστυνομία μαζί με… πάμπολλους
δημοσιογράφους, προετοιμασμένους για τη σύλληψη του αιώνα! Φανταστείτε τώρα
την απογοήτευση των αστυνομικών και των δημοσιογράφων, που βρήκαν αντί για
βόμβες και πολυβόλα όπλα, παλαιές εφημερίδες που μιλούσαν π.χ. για τα οφέλη
της λαϊκής ιατρικής…

Μέσα σ’ αυτό το τεταμένο κλίμα, το 1972, οι ομάδες απευθύνονται στις
ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και τις καλούν να παραχωρήσουν κάποια τετραγωνικά
χιλιόμετρα στις εγκαταλελειμμένες περιοχές των χωρών τους ώστε να ιδρύονται
εκεί αυτόνομες κοινωνίες νέων. «Θέλουμε να χτίσουμε μιαν άλλη Ευρώπη, να
κατακτήσουμε ξανά τους χαμένους χώρους και τις ελευθερίες…». Η έκκληση
πέφτει στο κενό.

Το 1973 αποφασίζουν να δράσουν οι ίδιοι και να ιδρύσουν μια «αυτοδιοικούμενη
φάρμα». Ένα από τα μέλη της ομάδας στην Ελβετία πουλάει το σπίτι και την
περιουσία του. 450.000 ελβετικά φράγκα. Αρκετά για να αγοράσουν κάποια
εγκαταλελειμμένα στρέμματα γης σ’ ένα λόφο της Ότ Προβάνς στη Νότια Γαλλία.
Τότε οι δύο αρχικές ομάδες ενώνονται στο όνομα Λόνγκο Μάι (Longo Mai). Στη
διάλεκτο της Ότ Προβάνς σημαίνει «Ο Διαρκής Μάης».

Έτσι λοιπόν αρχίζει η περιπέτεια του «αιρετικού λαού» του Λόνγκο Μάι… Με τι
μέσα όμως θα δούλευαν τη γη, θα έχτιζαν τα κτίρια για να κοιμηθούν, θα
έβρισκαν τα ζώα;.. «Τότε με έναν περιπλανώμενο θίασο – που μετά θα γινόταν το
μουσικό συγκρότημα Comedia Mundi – πήραμε σβάρνα την Ελβετία δίνοντας
“παραστάσεις”», συνεχίζει η Κάτι. «Η ανταπόκριση των Ελβετών ήταν εντυπωσιακή…».

11 φάρμες σε 6 χώρες

Εάν το Λόνγκο Μάι έγινε ένα πραγματικό κίνημα, αυτό το οφείλει όχι τόσο στους
φίλους του όσο στους εχθρούς του (!): οκτώ μέλη του – μη γαλλικής υπηκοότητας
– παίρνουν γραπτή εντολή απέλασης από τη Γαλλία. Ο τότε υπ. Εσ. κ. Μαρσελίν
έχει αναλάβει προσωπικά την υπόθεση και τους κατηγορεί για «διεθνή αναρχική
δράση»! Ο ευρωπαϊκός Τύπος «ανακυκλώνει» για τα καλά την υπόθεση. Τότε είναι
που ο Νικολάς Μπελ (Βρετανός) και ο Ραϊμόν Γκετάζ (Ελβετός) μαθαίνουν για το
Λόνγκο Μάι. Είναι μόνο δύο από τους εκατοντάδες νέους που κατακλύζουν τη φάρμα
της Νότιας Γαλλίας. Η κοινότητα μεγαλώνει και οι αυτοδιοικούμενες φάρμες
αρχίζουν και ιδρύονται και σε άλλες χώρες της Ευρώπης. Σήμερα υπάρχουν 11
φάρμες σε 6 χώρες: Γαλλία, Γερμανία, Ελβετία, Αυστρία, Ουκρανία και Κόστα
Ρίκα… Τοποθετημένες όλες σε υπέροχα τοπία που είναι δύσκολα να μη μείνουν
«καρφωμένα» στη μνήμη…

Οι «αιρετικοί» αστοί που έγιναν βοσκοί

Ειδυλλιακό είναι το τοπίο γύρω από τη φάρμα του Μοντουά στην Ελβετία. Ο Ραϊμόν Γκετάζ είναι από τα παλαιότερα μέλη της κοινότητας. Στη φωτογραφία, μαζί με την Τέσι από το Καμερούν, μία από τους πολλούς επισκέπτες του Λόνγκο Μάι

Παρόλο που το Λόνγκο Μάι «αποσύρθηκε» στα ευρωπαϊκά όρη, οι παρενοχλήσεις και
οι κατηγορίες ποτέ δεν σταμάτησαν. «Τρομοκράτες αριστεριστές» – από τη δεξιά
και τους ακροδεξιούς (1989 η εισβολή των γαλλικών ειδικών δυνάμεων για να
βρουν αυτή τη φορά Κούρδους τρομοκράτες και όπλα… Βρήκαν όμως, εκτός από
τρομοκρατημένα ανήλικα παιδιά, τρομαγμένες… χήνες, σκυλιά, πρόβατα και
γαϊδάρους…). «Υπονομευτές της επανάστασης» – από την αριστερά. Για να μην
ασχοληθούμε με τις «φήμες» περί οργίων και «σατανιστικών» τελετών…

Παρ’ όλα αυτά, το πείραμα με τις αυτοδιοικούμενες φάρμες πέτυχε. Πρώτον γιατί
ο «αιρετικός λαός» του Λόνγκο Μάι διέθετε φαντασία και θάρρος. Αλλά κυρίως
διότι τα παιδιά, με τα «αστικής προελεύσεως» χέρια, έγιναν βοσκοί – και
πρωτοποριακοί – γεωργοί, μελισσοκόμοι… Έμαθαν να κάνουν όλες τις «άχαρες»
δουλειές (χωρίς να ξεχάσουν ποτέ την άσκηση των «συγχρόνων» – ραδιόφωνο,
εφημερίδα, Ίντερνετ κ.λπ.) που πρέπει να κάνει κανείς για να επιβιώσει ανάμεσα
στις πανέμορφες – αλλά σκληρές – ευρωπαϊκές Άλπεις.

Ταυτόχρονα η πολυεθνική παρέα δεν ξέχασε ποτέ την πολιτική δραστηριότητα και
τις καταβολές από τον Μάη του ’68. (Προειδοποίηση: Δυο πράγματα σε κάνουν να
εγκαταλείπεις το Λόνγκο Μάι – εκουσίως ή ακουσίως – μέσα σε 24 ώρες: εάν τους
«προσεγγίζεις» ως βουκολικό μουσείο και εάν είσαι χρήστης ναρκωτικών!).

Δεν έπαψε ποτέ να συμπαρίσταται στους πρόσφυγες και στους μετανάστες, στις
μειονότητες (όπως στη σλοβένικη μειονότητα στην Καρίντσια προκαλώντας την μήνι
των ακροδεξιών και του Χάιντερ). Ίδρυσε το ΑΙΜ (Βαλκανικό Εναλλακτικό Δίκτυο
Ενημέρωσης) για να υποστηρίζει τους δημοσιογράφους που αντιτίθενται στον
πόλεμο και στον εθνικισμό στα Βαλκάνια.

«Πιστεύουμε στις σκεπτόμενες μειοψηφίες»

Ο Γκάζι Καπλάνι (κάτω, αριστερά) ανάμεσα σε κατοίκους της φάρμας Εϊσενκαπέλ στη νότια Καρίντσια της Αυστρίας. Πάνω: Η φάρμα επεκτείνεται. Κόσμος έρχεται και φεύγει, με κάποιους να αντέχουν περισσότερο από άλλους

«Πολλές από τις ιδέες που πρόβαλε τότε το Λόνγκο Μάι και μας θεωρούσαν σνομπ,
τώρα είναι στην καθημερινή συζήτηση. Τα οικολογικά θέματα, το θέμα των
προσφύγων και των αποκλεισμένων αυτού του κόσμου…», λέει ο Νικολάς, πατέρας
δύο παιδιών σήμερα, ο οποίος συμπληρώνει 29 χρόνια στο Λόνγκο Μάι.

Μα, το Λόνγκο Μάι ονειρεύεται ακόμα να αλλάξει τον κόσμο;

«Δρούμε πολιτικά γιατί ακριβώς θέλουμε να αλλάξουμε τον κόσμο χωρίς όμως να
έχουμε ψευδαισθήσεις για την αναλογία δυνάμεων. Εμείς πιστεύουμε προπαντός
στις σκεπτόμενες και δραστήριες μειοψηφίες. Πιστεύουμε επίσης ότι δεν μπορείς
να αλλάξεις τη ζωή των άλλων εάν δεν αλλάξεις πρώτα τη δική σου», απαντά η
Κάτι.

Και πώς λειτουργεί και κρατά τη συνοχή του το Λόνγκο Μάι;

«Δεν έχουμε γραπτούς κανόνες, ούτε βιβλία. Το Λόνγκο Μάι δεν εξηγείται.
Βιώνεται», λέει η Γάμπι.

Και ύστερα η Χάικε (πρόσφατα πήρε το πτυχίο της στη Γεωγραφία και είναι
υπεύθυνη για τις μέλισσες της φάρμας στην Καρίντσια – Αυστρία): «Η αρχή μας
είναι η συνεννόηση. Συζητάμε όλοι μαζί όλα τα προβλήματα μέχρι να συμφωνήσουμε
όλοι. Και στην κάθε φάρμα και στη γενική συνάντηση που γίνεται 3 ή 4 φορές τον
χρόνο. Τώρα που είμαστε 150 άτομα και αλληλογνωριζόμαστε λειτουργούμε έτσι.
Εάν γίνουμε 5.000, τότε – δεν ξέρω – ίσως δεν θα υπάρχει πια Λόνγκο Μάι…».

Αυτό που σου κάνει εντύπωση όταν επισκέπτεσαι τις φάρμες είναι ότι συχνά
υπάρχει διπλάσιος αριθμός επισκεπτών από εκείνον των «μόνιμων» κατοίκων.
Φίλοι, «περίεργοι», μετανάστες… Μπορεί να ακούσεις να μιλιούνται ακόμα και
δώδεκα γλώσσες συγχρόνως… Το πού βρίσκεται κάθε φορά το φαγητό, το
καταπληκτικό κρασί (παραγωγή του Λόνγκο Μάι) και το «στομάχι» να αντέξουν
τόσους πολλούς, αυτή είναι μια απορία που δεν κατάφερα να τη λύσω
ικανοποιητικά…

Και πώς επιβιώνει η κάθε φάρμα;

«Εμείς εξασφαλίζουμε ένα μεγάλο μέρος του ίδιου μας του φαγητού… Παράγουμε
πολλά πράγματα μόνοι μας, από τα ρούχα μέχρι το ηλεκτρικό ρεύμα. Μετά πουλάμε
ένα μέρος της αγροτικής μας παραγωγής… Στη φάρμα δεν υπάρχουν μισθοί.
Υπάρχει ένα κοινό ταμείο. Ο καθένας όμως από μας συνήθως έχει έναν λογαριασμό
δικό του για τις “έξτρα” ανάγκες του ή των παιδιών του…».

Πώς αυξομειώνεται ο λαός του Λόνγκο Μάι;

«Υπάρχουν άνθρωποι που ήρθαν για να μείνουν για πάντα γιατί νόμισαν ότι θα
έβρισκαν εδώ τον παράδεισο… και δεν άντεξαν ούτε μια μέρα…», μου εξηγούσε
ο Ρεϊμόν στη φάρμα του Μοντουά στην Ελβετία.

«Η μεγαλύτερη πρόκληση εδώ είναι η δημόσια ζωή. Μερικοί νιώθουν ότι υπάρχει
πολύ λίγος χώρος για την ιδιωτική ζωή και για προνομιακές σχέσεις και δεν
αντέχουν…», συνεχίζει ο Χριστόφ…

Υπάρχουν και αυτοί που φεύγουν και επανέρχονται. Ή και το αντίστροφο.

Και εάν εγώ ερχόμουν μια μέρα και σας έλεγα «θέλω να ζήσω μαζί σας;». Τι θα
μου απαντούσατε;

Η Γκάμπι, ο Χέλμουτ, η Χάικε, η Κάτι και ο Χριστόφ μού απαντούν: «Έλα και θα
δούμε, εάν μας αντέχεις και εάν σε αντέχουμε».

Τι σημαίνει αυτό;

«Εάν μπορούμε να συνυπάρξουμε, να συνεννοηθούμε ή την τρίτη μέρα θα τσακωθούμε
άγρια και θα φύγεις τρέχοντας…», απαντούν και σκάνε στα γέλια…

Γιορτάζει 30 χρόνια

«Η μεγαλύτερη πρόκληση εδώ είναι η δημόσια ζωή» εξηγεί ο Χριστόφ, ο… «ραδιοφωνικός νους» της φάρμας Εϊσενκαπέλ

Πάντως τον επόμενο Μάιο το Λόνγκο Μάι γιορτάζει τα 30 χρόνια της ζωής του. Ήδη
αποτελεί μια από τις πιο μακροχρόνιες συλλογικές ουτοπίες (;) της εποχής μας.
Θα γίνει μια μεγάλη γιορτή στη Νότια Γαλλία. Θα είναι όλοι εκεί και φυσικά η
Comedia Mundi. Εγώ που έτυχε να συμμετέχω σε γιορτές τους στην Ελβετία και
στην Αυστρία μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι σ’ αυτές μπορείτε πραγματικά να
αντιληφθείτε κάτι από τον ενθουσιασμό και το πάθος που διέκρινε τους
εξεγερμένους νέους του ’68…

Πρόκληση το μέλλον

Σήμερα πάντως το Λόνγκο Μάι έχει γίνει πολύ πιο ανοιχτό και το όριο ανάμεσα
στο μέλος και μη μέλος είναι αρκετά πιο αδιάκριτο. Μπορεί κανείς να κάθεται σε
μια φάρμα για 6 μήνες και τον υπόλοιπο χρόνο να ασχολείται με τις «ιδιωτικές»
του υποθέσεις. Σημασία έχει να μείνει έμπρακτα πιστός σ’ αυτές τις τρεις
λέξεις-κλειδιά: αυτοδιοίκηση, δημιουργικότητα, αλληλεγγύη…

Γοητευτικό το παρελθόν και το παρόν του Λόνγκο Μάι… Το μέλλον, όμως;

Τα παιδιά της «εξεγερμένης παρέας» που εγκατέλειψαν το σπίτι τους στην
αναζήτηση της ουτοπίας μεγάλωσαν, ωρίμασαν, παντρεύτηκαν, έκαναν οικογένειες
και παιδιά. Σήμερα ο «αιρετικός λαός» του Λόνγκο Μάι απαριθμεί 150 ενηλίκους
και περίπου 100 παιδιά. Τα παιδιά τους ενηλικιώνονται και συνεχίζουν τις
σπουδές. Ελάχιστα από αυτά επιστρέφουν. Συχνά δεν τους ελκύουν η εναλλακτική
ζωή, η συλλογικότητα, το ελεύθερο ραδιόφωνο και η πανέμορφη φύση. Ίσως οι
γονείς τους θα αρχίσουν να τους φαίνονται λίγο παλαιομοδίτες και κάπως
συντηρητικοί… «Το μέλλον; Πραγματικά δεν γνωρίζω να σου δώσω μια καθαρή
απάντηση… Η λύση είναι να έχουμε ανοιχτά τα αυτιά και το μυαλό μας. Σήμερα
δεν είναι λίγοι οι νέοι που έλκονται από το Λόνγκο Μάι και είναι ήδη μέλη της
ομάδας… Αλλά το μέλλον είναι πάντα πρόκληση και προκλητικό…», μου απαντούν
λίγο έως πολύ όλοι.

Μα, ακριβώς αυτό δεν είναι το Λόνγκο Μάι; Ένας απρόβλεπτος κόσμος που πρέπει
να επιβεβαιώσει και να ξαναεπινοήσει τον εαυτό του κάθε μέρα…

LINKS

http:
//www.friedenskooperative.de/ff/ff00/6-23.htm (στα γερμανικά)

http:
//www.auslandsdienst.at/press/archive/ticotimes­10.5.2002.htm (στα αγγλικά)

http:
//www.rama.1901.org/ev/longo.html (στα γαλλικά)