Η Θήβα, οι συγκρούσεις και ο Χάρβεϊ

Αριστερά: σκηνή από τις «Βάκχες» του Θόδωρου Τερζόπουλου. Πάνω: ο διάσημος Αμερικανός σταρ Χάρβεϊ Καϊτέλ τράβηξε τα φλας των φωτογράφων περισσότερο από τους επί σκηνής ηθοποιούς, δίνοντας αφορμή για αποδοκιμασίες του κοινού προς τους φωτορεπόρτερ

«Ήταν κάτι διαφορετικό;»: Όλα όσα χώρεσαν στη διάρκεια των τεσσάρων
παραστάσεων, των μοιρασμένων σε δύο βραδινά τετράωρα – απλά ή πολύπλοκα,
εύστοχα ή άστοχα, προσποιητά ή κοινότοπα, όμορφα ή άσχημα – δεν ήσαν σίγουρα
αδιάφορα. Μέσα στη γενική ρουτίνα η παρουσίαση της τετραλογίας του Θηβαϊκού
Κύκλου με τις ενδιαφέρουσες προαναγγελίες, τις σκηνοθετικές υπογραφές του
Τερζόπουλου, του Σουζούκι, του Φοκίν, της Μπαντόρα, την ηχηρή αποχώρηση του
εικαστικού καλλιτέχνη Γιάννη Κουνέλλη, τα προβλήματα, τους προβληματισμούς,
τις επεξηγήσεις, δημιούργησαν μια μυθολογία γύρω από ένα σημαντικό
καλλιτεχνικό γεγονός.

Σύγκρουση: το περασμένο διήμερο στην Επίδαυρο υπήρχε «κάτι». Όχι μόνο
στην ορχήστρα του αρχαίου θεάτρου αλλά και στους θεατές, που «τσακώνονταν»
μεταξύ τους τις μικρές ώρες. Έχοντας δει τις γερμανόφωνες παραστάσεις, έχοντας
φάει και πιει και έχοντας κουτσομπολέψει τον νιόπαντρο Χάρβεϊ Καϊτέλ και την
ερωτευμένη νεαρή γυναίκα του, συνέχιζαν τις συζητήσεις επί καλλιτεχνικού
επιπέδου. Σ’ αυτές τις πρώτες ζεστές «αντιδράσεις» έβρισκες τη σύγκρουση.
Σοβαρή ή επιφανειακή, πάντως ενεργειακή. Το ζήτημα είναι αν μείνει κάτι πιο
μόνιμο, αν αυτό το «επεισόδιο» του 48ου Φεστιβάλ Επιδαύρου ανοίξει την όρεξη
και τις συζητήσεις για θεμελιώδη ζητήματα πάνω στο ανέβασμα της αρχαίας
τραγωδίας.

Και συνάντηση: τεσσάρων διαφορετικών τραγωδιών, τεσσάρων σκηνοθετών,
διαφορετικών εθνικοτήτων, τεσσάρων διαφορετικών υφολογικών παραστάσεων, με
έναν κόσμο που για να πάει να παρακολουθήσει τον γερμανόφωνο παραστασιακό
μαραθώνιο, σίγουρα ενδιαφέρεται. Συνάντηση που δεν ήταν ατυχής, ακόμα και αν
είχε ατυχή σημεία.

«De gustibus et de coloribus» (περί ορέξεως ουδείς λόγος): πέρα από
αυτό σε έβαζε να σκεφτείς και να θυμώσεις, να προβληματιστείς και να
αφορίσεις. Εξάλλου, ο ίδιος ο Κουνέλλης αφόρισε την ίδια του τη δουλειά κι
έφυγε με το κεντρικό σκηνικό του. Τι κι αν έμειναν τα λειτουργικά σκηνικά
στοιχεία που όμως αποποιήθηκε με το φευγιό του, έβλεπες την έλλειψη ενός
σκηνικού που θα συνένωνε τέσσερις διαφορετικούς κόσμους.

Και μία άλλη σοβαρή έλλειψη: Η δυνατότητα παρακολούθησης του κειμένου
χωρίς υπότιτλους ή υπέρτιτλους. Είχες μόνο την αίσθηση του μύθου και μία
αίσθηση οπτικής επαφής.

Οι «Βάκχες» του Θ. Τερζόπουλου: χοροθεατρικές, τελετουργικές, διαλύουν
την κραυγή, κινητοποιούν το σώμα και συνδιαλέγονται με σύμβολα και αρχέτυπα.
Τελικά, κερδίζουν το πιο θερμό και το πιο παρατεταμένο χειροκρότημα.

Ο «Οιδίπους Τύραννος» του Ιάπωνα Ταντάσι Σουζούκι: στατικός, ανάπηρος
κινείται πάνω σε αναπηρικό καροτσάκι στήνοντας γύρω του έναν ακίνητο κόσμο. Οι
χειρονομικοί συμβολισμοί της θεατρικής παράδοσης του σκηνοθέτη δοσμένοι από
τους Γερμανούς ηθοποιούς, νοθεύουν την εσωτερικότητα ενός αυστηρού στησίματος.

Ο συναισθηματισμός: υπερισχύει στο ψυχολογικό θέατρο του Βαλερί Φοκίν
που παρουσιάζει τους «Επτά επί Θήβας» μέσα από τη δική του αντιπολεμική οπτική
και ένα σύγχρονο γεωργιανό μοιρολόι του μαυροφορεμένου χορού (επτά γυναίκες
και τρία κοριτσάκια που κρατούσαν τις κούκλες πανομοιότυπα ντυμένες). Τα δύο
σπασμένα αγάλματα, οι αδελφοκτόνοι νεκροί, Πολυνείκης και Ετεοκλής, παραμένουν
στη σκηνή και για την επόμενη παράσταση της «Αντιγόνης».

Η Γερμανίδα Άννα Μπαντόρα: στήνει με τους Γερμανούς ηθοποιούς ένα
πολιτικό θέατρο. Μία σχεδία ασφυκτικά γεμάτη από στριμωγμένα σώματα προσφύγων
«ταξιδεύει» στην ιστορία της ηρωίδας, που αρνείται τους νόμους της Πολιτείας,
υπακούοντας τους άγραφους ηθικούς νόμους.

Έχει και το «ουουου» την αγωγή του: Τελικά, το ελληνικό κοινό έχει
αγωγή. Μπορεί να συνεννοείται αόρατα και αστραπιαία και να παρεμβαίνει στα
κακώς κείμενα. Κάτι που συνέβη στην πρεμιέρα του Θηβαϊκού Κύκλου, όταν οι
φωτογράφοι βλέποντας… ψαχνό στην παρουσία του Καϊτέλ και της νεαρής γυναίκας
του Ντάφνα γύρισαν την πλάτη τους στον θίασο του «Οιδίποδα», για να κερδίσουν
κανά δύο πλάνα παραπάνω του Αμερικανού σταρ. Ουουου, φώναξαν σαν συνεννοημένοι
όλοι οι θεατές και έτσι οι φωτογράφοι έκαναν αναγκαστική στροφή δύο, τρία
«κλικ», μέχρι να τελειώσει η υπόθεση και να επιστρέψουν στο κυρίως έργο τους,
τη φωτογράφηση του Καϊτέλ.

Επιμύθιο: μπορεί η «αγορά» να έχει τους δικούς της νόμους (η φωτογραφία
ενός σταρ πάντα πουλάει), το θεατρικό κοινό όμως έχει τους δικούς του. Και
στιγμιαία αλλά αποτελεσματικά τούς εφαρμόζει.

INFO

Η παράσταση των τεσσάρων έργων του Θηβαϊκού Κύκλου παρουσιάστηκε την Παρασκευή
και το Σάββατο στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου.