Ελλείμματα και εκλογές κρίνουν τις ελαφρύνσεις

Νέο πεδίο αντιπαράθεσης στο εσωτερικό της κυβέρνησης αναμένεται να αποτελέσει
το επόμενο, τρίτο στάδιο της φορολογικής μεταρρύθμισης, που θα αφορά το καυτό
θέμα της φορολογίας εισοδήματος.

Ήδη έχουν διαφανεί οι δύο διαφορετικές γραμμές που ακολουθούν ηγετικά στελέχη
της κυβέρνησης, με τον κ. Άκη Τσοχατζόπουλο και την κ. Βάσω Παπανδρέου να μην
επιτρέπουν διολίσθηση σε πολιτικές που μπορεί να έχουν πολιτικό κόστος και τον
κ. Νίκο Χριστοδουλάκη να επιμένει στη γραμμή του “εκσυγχρονισμού”, έστω και με
κάποιο κόστος.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στην προχθεσινή συζήτηση στην Κυβερνητική Επιτροπή
του δεύτερου πακέτου της φορολογικής μεταρρύθμισης ο υπουργός Οικονομίας κ.
Νίκος Χριστοδουλάκης δέχθηκε και πάλι τα πυρά συναδέλφων του για το θέμα των
οφ σορ εταιρειών, επειδή πρότεινε την «παρεξηγήσιμη” ιδέα της προσωρινής
φορολογικής αμνηστίας ως κίνητρο για να μεταβιβασθούν τα ακίνητα των εταιρειών
αυτών στα φυσικά πρόσωπα. «Το μήνυμά μας δεν θα είναι καθαρό”, διαμαρτυρήθηκαν
πολλοί υπουργοί, καθιστώντας σαφές ότι το μήνυμα πρέπει στο εξής να είναι
προσανατολισμένο μόνο σε φιλολαϊκή κατεύθυνση.

Επίσης είναι χαρακτηριστική η ενδοκυβερνητική κόντρα για το θέμα της
ιδιωτικοποίησης της ΔΕΗ, αλλά και γενικότερα για το θέμα των ιδιωτικοποιήσεων,
με τον κ. Χριστοδουλάκη να επιμένει στην πιο τολμηρή γραμμή, που προβλέπει και
ιδιώτες στρατηγικούς επενδυτές, ενώ άλλοι συνάδελφοί του προτιμούν να κινηθούν
στην ασφαλή γραμμή διάθεσης πακέτων μετοχών μέσω του Χρηματιστηρίου.

Είναι φανερό ότι συνολικά στην οικονομική πολιτική υπάρχουν μονίμως το
τελευταίο διάστημα στην κυβέρνηση δύο γραμμές και το ίδιο θα συμβεί, ίσως και
με τον πιο χαρακτηριστικό και έντονο τρόπο, όταν θα έρθει η ώρα των μέτρων για
τη φορολογία εισοδήματος.

Στο θέμα της φορολογικής μεταρρύθμισης το πρόβλημα είναι ήδη φανερό, καθώς
έχει περάσει πλέον η αντίληψη ότι αυτή ισούται με φορολογικές ελαφρύνσεις και
μόνο. Κανένας δεν είναι διατεθειμένος να θυμηθεί ότι η αρχική σύλληψη της
ιδέας της μεταρρύθμισης στο φορολογικό σύστημα δεν είχε ως κίνητρο τις
ελαφρύνσεις, αλλά τον εξορθολογισμό και τη δικαιότερη κατανομή των βαρών. Κάτι
που συνεπάγεται και επιβαρύνσεις σε ορισμένες περιπτώσεις.

Τα αντικρουόμενα δεδομένα

Ο κ. Χριστοδουλάκης θα περάσει δύσκολες μέρες για να ικανοποιήσει τις ανάγκες
που επιβάλλει η συγκυρία, έτσι όπως έχει διαμορφωθεί. Τα δεδομένα που καλείται
να λάβει υπόψη του είναι τα εξής:

* Τις δημοτικές εκλογές, που θα γίνουν στις αρχές Οκτωβρίου και οι οποίες
απαιτούν φιλολαϊκά μέτρα. Ο κ. Σημίτης προγραμματίζει να παίξει το ισχυρό
χαρτί του για την οικονομία εξαγγέλλοντας τον Σεπτέμβριο στη ΔΕΘ το νέο πακέτο
των φοροελαφρύνσεων.

* Την επιτυχία της κυβέρνησης στη σύλληψη των τρομοκρατών της 17 Νοέμβρη. Στον
βαθμό που η επιτυχία αυτή έχει αναστρέψει το αρνητικό κλίμα για την κυβέρνηση,
η τελευταία θα θελήσει σίγουρα να διατηρήσει τη νέα θετική δυναμική,
ενισχύοντάς τη με φιλολαϊκά μέτρα στην οικονομία. Θα θελήσει να πείσει ότι
μπορεί να έχει επιτυχίες σε όλα τα μέτωπα.

* Τη διεθνή συγκυρία, η οποία έχει επιβραδύνει την αναμενόμενη ανάκαμψη και
έχει οδηγήσει τα χρηματιστήρια σε αρνητικά ρεκόρ, με αποτέλεσμα να υφίσταται
τις συνέπειες και η Σοφοκλέους. Ο κ. Χριστοδουλάκης όχι μόνο δεν μπορεί προς
το παρόν να προσβλέπει σε βελτίωση του πολιτικού κλίματος από το
Χρηματιστήριο, αλλά πρέπει και να βρει τρόπο να αναπληρώσει τα έσοδα που θα
χάσει, λόγω της πολύ περιορισμένης συναλλακτικής δραστηριότητας.

* Τις δεσμεύσεις που επιβάλλει το Πρόγραμμα Σταθερότητας και κυρίως το
πλεόνασμα του 1% του

ΑΕΠ που πρέπει να εμφανίσει ο προϋπολογισμός του επόμενου έτους. Μάλιστα, το
προσχέδιο του προϋπολογισμού πρέπει να κατατεθεί στις αρχές Οκτωβρίου, κάτι
που σημαίνει ότι θα συνταχθεί σε προεκλογικό κλίμα. Αν αυτό οδηγήσει σε αύξηση
δαπανών και φοροελαφρύνσεις με μείωση εσόδων, δηλαδή σε μικρότερο πλεόνασμα, η
κυβέρνηση θα αντιμετωπίσει σοβαρό πρόβλημα με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τα δύο σενάρια

Την τελική επιλογή των μέτρων θα κάνει φυσικά ο ίδιος ο Πρωθυπουργός, ο οποίος
θα συνεργαστεί με τον αρμόδιο υπουργό κ. Χριστοδουλάκη. Ωστόσο, ο Πρωθυπουργός
θα σταθμίσει και τη συγκυρία και τις απόψεις των άλλων ηγετικών στελεχών της
κυβέρνησής του πριν καταλήξει στις αποφάσεις του.

Προς το παρόν, πάντως, υπάρχουν δύο σενάρια για το τρίτο πακέτο της
φορολογικής μεταρρύθμισης. Το πρώτο σενάριο προβλέπει μόνο ελαφρύνσεις και
καμία επιβάρυνση. Έτσι, όχι μόνο θα αυξηθεί το αφορολόγητο, αλλά και θα
μειωθούν οι συντελεστές και – κυρίως – θα δοθούν νέες φοροαπαλλαγές, χωρίς να
κοπούν αυτές που ισχύουν σήμερα.

Το δεύτερο σενάριο προβλέπει εξισορρόπηση των φοροελαφρύνσεων με κάποιες
επιβαρύνσεις. Αυτές θα αφορούν κυρίως την κατάργηση μιας σειράς από εκπτώσεις
που ισχύουν σήμερα στο εισόδημα, όπως αυτές που προαναφέρθηκαν. Το αποτέλεσμα
θα είναι συγκρατηθεί η απώλεια εσόδων από τις φοροελαφρύνσεις και να μη
μειωθεί το πλεόνασμα του προϋπολογισμού του 2003.

Αν επικρατήσει το πρώτο σενάριο, πάντως, θα υποχρεωθεί ο κ. Χριστοδουλάκης να
εξασφαλίσει τα έσοδα από άλλες πηγές, όπως για παράδειγμα οι έμμεσοι φόροι. Θα
ζητήσει ίσως αύξηση της φορολογίας των καυσίμων ή των τσιγάρων ή του ΦΠΑ.
Οπότε θα τιναχθεί στον αέρα ο αρχικός στόχος της μεταρρύθμισης, δηλαδή η
Δικαιοσύνη και ο εξορθολογισμός του φορολογικού συστήματος.

Οι προσανατολισμοί των φοροελαφρύνσεων

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις στελεχών του υπουργείου Οικονομίας, το κλίμα θα
διαμορφωθεί κυρίως από τρία κεφάλαια της επικείμενης μεταρρύθμισης: την αύξηση
του αφορολογήτου, το ύψος των φορολογικών συντελεστών και τις φοροαπαλλαγές.

Στο υπουργείο Οικονομικών προσπαθούν να βρουν τους συνδυασμούς εκείνους των
τριών αυτών τομέων, που θα αποφέρουν το μεγαλύτερο πολιτικό όφελος με το
μικρότερο οικονομικό κόστος.

Οι κατ’ αρχήν προσανατολισμοί προβλέπουν:

* Σημαντική αύξηση του αφορολόγητου ποσού στο επίπεδο των περίπου 4 εκατ.
δραχμών από τα 2,4 εκατ. δραχμές του φετινού αφορολογήτου.

* Νέα φορολογική κλίμακα με τον κατώτερο συντελεστή στο 15%, αλλά και με
ανακατατάξεις στα υψηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια.

* Αλλαγές στο καθεστώς των φοροαπαλλαγών, που θα επιφέρουν και επιβαρύνσεις σε
ορισμένες περιπτώσεις.

Α. ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΕΙΣ: Στους τόκους δανείων πρώτης κατοικίας που θα εκπίπτουν
από το εισόδημα θα μπει πλαφόν και δεν θα εκπίπτει ολόκληρο το ποσόν, όπως
ισχύει σήμερα.

Επίσης, η κατ’ αρχήν πρόθεση του υπουργείου Οικονομίας είναι να καταργηθούν οι
εκπτώσεις από το εισόδημα των δαπανών για δίδακτρα, αγορά ηλεκτρονικού
υπολογιστή, εγκατάσταση συσκευών φυσικού αερίου.

Στόχος του υπουργείου Οικονομίας ήταν να καταργηθούν και οι εκπτώσεις των
δαπανών για ενοίκιο πρώτης κατοικίας, αλλά αυτή η αλλαγή είναι αμφίβολο ότι θα
περάσει καθώς δεν ευνοεί το φιλολαϊκό προφίλ της κυβέρνησης.

Αντίθετα, είναι πιθανό να καταργηθεί το ειδικό αφορολόγητο ποσό από τις
δαπάνες του ενός εκατομμυρίου δραχμών.

Β. ΕΛΑΦΡΥΝΣΕΙΣ: Σχεδιάζεται αύξηση των εκπτώσεων φόρου για τα παιδιά,
αλλά και του αφορολόγητου ορίου στον υπολογισμό του φορολογητέου εισοδήματος
από ιδιοκατοίκηση από 150 τ.μ. που είναι σήμερα, πιθανώς στα 200 τ.μ.