Κόντρες για τη νομιμότητα

Συναγερμό στις εισαγγελικές αρχές σήμανε η προσπάθεια αμφισβήτησης της
νομιμότητας των δικονομικών χειρισμών της υπόθεσης Ξηρού και ιδιαίτερα του
καθεστώτος κάτω από το οποίο κρατείται και ανακρίνεται.

Ο εισαγγελέας κ. Ιωάννης Διώτης συμμετείχε σε σύσκεψη με τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου κ. Ευάγγελο Κρουσταλλάκη και τους προϊσταμένους της Εισαγγελίας Εφετών Αθηνών κ. Πέτρο Βέροιο και της Εισαγγελίας Πρωτοδικών κ. Σωτήριο Μπάγια

Ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου κ. Ευάγγελος Κρουσταλλάκης κάλεσε σήμερα σε
ευρεία σύσκεψη τους προϊσταμένους της Εισαγγελίας Εφετών Αθηνών κ. Πέτρο
Βέροιο και της Εισαγγελίας Πρωτοδικών κ. Σωτήριο Μπάγια, καθώς και τον
εισαγγελέα κ. Ιωάννη Διώτη, που εποπτεύει την προανάκριση για την τρομοκρατία,
προκειμένου να ενημερωθούν για τη δικονομική πορεία της υπόθεσης.

Ο κ. Κρουσταλλάκης βεβαίωσε ότι όλες οι ανακριτικές πράξεις έχουν γίνει με
πλήρη τήρηση των κανόνων του Ποινικού Δικονομικού μας Δικαίου, του Συντάγματος
και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Η πρωτοβουλία του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου είχε αφετηρία αφενός μεν την
αμφισβήτηση της νομιμότητας των χειρισμών του κ. Διώτη και αφετέρου την
ενημέρωση των προϊσταμένων των δύο μεγαλύτερων εισαγγελιών της χώρας.

Τα ερωτήματα που τίθενται από νομικούς και θέτουν σε αμφισβήτηση τους
δικονομικούς χειρισμούς αφορούν την ιδιότητα με την οποία ο Ξηρός βρίσκεται
υπό περιορισμό.

– Είναι κρατούμενος ή ασθενής υπό προστασία;

– Είναι κατηγορούμενος ή μάρτυρας;

– Είναι ένοχος ή ύποπτος;

Κάθε ιδιότητα από τις παραπάνω συνεπάγεται και διαφορετικό χειρισμό του Ξηρού
σύμφωνα με τις ισχύουσες δικονομικές διατάξεις, από τις οποίες απορρέουν
διαφορετικά δικαιώματα και υποχρεώσεις.

Οι εισαγγελικές αρχές υποστηρίζουν ότι δεν είναι κρατούμενος. Ωστόσο, νομικοί
αναρωτιούνται πώς και γιατί δεν εκδόθηκε ένταλμα σύλληψής του αφού πιάστηκε
επ΄ αυτοφώρω λόγω της έκρηξης της βόμβας στα χέρια του.

Αυτό φαίνεται να είναι και το κομβικό σημείο το οποίο γεννά τις αμφισβητήσεις
για τη νομιμότητα ή μη των μέχρι σήμερα ενεργειών των εισαγγελικών αρχών.

Το αυτόφωρο έγκλημα

Σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 2 του Συντάγματος, «όποιος συλλαμβάνεται για
αυτόφωρο έγκλημα (…) προσάγεται στον αρμόδιο ανακριτή το αργότερο μέσα σε
είκοσι τέσσερις ώρες από τη σύλληψη…». Η προσθεσμία αυτή μεγεθύνεται αν η
σύλληψη έγινε έξω από την έδρα του ανακριτή. Στον ανακριτή τίθενται από την
ίδια διάταξη του Συντάγματος περιορισμοί στον χρόνο κράτησης από της
προσαγωγής, επισημαίνει χαρακτηριστικά ο ποινικολόγος κ. Βασ. Δημακόπουλος,
αναφερόμενος στις ισχύουσες συνταγματικές και ποινικοδικονομικές διατάξεις.
Και συνεχίζει: Σε περίπτωση αδυναμίας προσαγωγής λόγω ανώτερης βίας, που
πρέπει όμως να βεβαιώνεται, δεν τρέχει η προθεσμία κράτησης. Εξάλλου, σύμφωνα
με το άρθρο 275 του ΚΠΔ, «προκειμένου για αυτόφωρα κακουργήματα και
πλημμελήματα οι ανακριτικοί υπάλληλοι του άρθρου 33 καθώς και κάθε αστυνομικό
όργανο, έχουν υποχρέωση – ενώ οποιοσδήποτε πολίτης το δικαίωμα – να συλλάβουν
τον δράστη…».

Υπό την προϋπόθεση ότι στο συγκεκριμένο πρόσωπο αποδίδεται και μόνη η κατοχή
της εκρηκτικής βόμβας που εξερράγη, μαρτυρεί ότι έκανε έγκλημα για το οποίο
κατελήφθη επ’ αυτοφώρω. Επομένως η σύλληψή του αποτελούσε υποχρέωση, η
εκπλήρωση της οποίας δεν προϋποθέτει ούτε τη συναίνεση του συλλαμβανομένου
ούτε την ικανότητά του να αντιλαμβάνεται ότι συλλαμβάνεται. Η προσαγωγή του
στη συνέχεια στον εισαγγελέα για την άσκηση ποινικής δίωξης και μετ’ αυτών
στον ανακριτή για απολογία, που αποτελεί την αναγκαία προϋπόθεση για να κριθεί
αν θα αφεθεί ελεύθερος ή θα κρατηθεί, πρέπει να γίνει στις προθεσμίες που η
συνταγματική διάταξη ορίζει, εφόσον όμως αυτό δεν είναι αδύνατο από λόγους
ανώτερης βίας με βάση τη διαρρέουσα το Δίκαιο αρχή «ουδείς υποχρεούται στα
αδύνατα».

Δεν είχε επικοινωνία

Από την άλλη πλευρά υποστηρίζεται ότι ο Ξηρός, όχι ένα αλλά αρκετά
εικοσιτετράωρα μετά την έκρηξη της βόμβας, ήταν σε καταστολή και συνεπώς δεν
είχε καμία επικοινωνία με τον κόσμο. Επίσης δεν είχε συνδεθεί – το πρώτο 24ωρο
– με τις δικογραφίες που αφορούν τρομοκρατικές ενέργειες. Χρειαζόταν χρόνος
και ειδικές έρευνες για να διαπιστωθεί η ανάμειξή του σε τρομοκρατικές
ενέργειες του παρελθόντος. Το κλειδί των δικονομικών χειρισμών που
χρησιμοποιούνται για τη διατήρηση του καθεστώτος ή μη της σύλληψης του Σάββα
Ξηρού βρίσκεται στις ιατρικές πραγματογνωμοσύνες που διατυπώνονται από τους
αρμόδιους θεράποντες ιατρούς. Τις πραγματογνωμοσύνες αυτές έχει ζητήσει και
έχει λάβει ο εισαγγελέας. Διαδικασία, η οποία επίσης προβλέπεται στον Κώδικα
Ποινικής Δικονομίας.

Η διαδικασία που ακολουθείται αυτές τις μέρες είναι στο πλαίσιο προανάκρισης.
Έχουν ανοίξει όλες οι δικογραφίες τρομοκρατικών ενεργειών. Για τις υποθέσεις
αυτές έχουν ασκηθεί διώξεις κατά αγνώστων δραστών και στο στάδιο της
προανάκρισης θα διαπιστωθεί εάν και σε ποιες από αυτές ενέχεται ο Ξηρός.

Στο δεύτερο ερώτημα οι εισαγγελικές αρχές δεν αποσαφηνίζουν εάν είναι
κατηγορούμενος ή μάρτυρας. Τυπικά δεν έχει αποκτήσει το status του
κατηγορουμένου. Έχει μεταχείριση «μάρτυρα», ο οποίος, όταν και εφόσον καταστεί
κατηγορούμενος και παραπεμφθεί, μπορεί να χρησιμοποιήσει τις ευεργετικές
διατάξεις του αντιτρομοκρατικού νόμου για ευνοϊκότερη ποινική μεταχείριση σε
όσους συνεργάστηκαν με τις αρχές για τη διευκόλυνση των ερευνών.

Ο αντίλογος των νομικών επικεντρώνεται στον τρόπο με τον οποίο χειρίζονται οι
αρχές, σε αυτό το στάδιο, τον Ξηρό. «Τον μεταχειρίζονται ως «μάρτυρα» ενώ στην
πραγματικότητα είναι κατηγορούμενος χωρίς, ωστόσο, να έχει τις εγγυήσεις ενός
κατηγορουμένου. Και αυτή η μεταχείριση έρχεται σε αντίθεση με τη Σύμβαση για
τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Τόσο κατά τη σύμβαση όσο και κατά την πάγια
νομολογία του Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, την ιδιότητα του
κατηγορουμένου δεν την έχει μόνο εκείνος ο οποίος είναι κατηγορούμενος κατά τη
νομοθεσία του κράτους-μέλους, αλλά και εκείνος στον οποίο αποδίδεται
ουσιαστικά κάποια κατηγορία. Και στην περίπτωση του Ξηρού αποδίδονται
κατηγορίες ενώ ο ίδιος βρίσκεται υπό περιορισμό».

Λόγοι προστασίας

Από την πλευρά τους οι εισαγγελικές αρχές υποστηρίζουν ότι το καθεστώς του
περιορισμού υπαγορεύεται από λόγους προστασίας, αλλά και από λόγους υγείας
όπως βεβαιώνεται από τους γιατρούς που καταθέτουν ως πραγματογνώμονες.

Στο τρίτο ερώτημα υποστηρίζεται ότι είτε έχει την ιδιότητα του ενόχου είτε την
ιδιότητα του υπόπτου αυτό είναι ζήτημα το οποίο ερευνάται στο στάδιο της
προανάκρισης, όπως ρητά αναφέρεται στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.