Οι Έλληνες κατέκτησαν το Σπολέτο

Τιμώμενος του φεστιβάλ ο δικός μας και διεθνής Διονύσης Φωτόπουλος

Μια τεράστια αφίσα, με την αρχαιοπρεπή προτομή να φοντάρει τη γνώριμη από τον
«Τάνταλο» φιγούρα του Πρίαμου, δέσποζε στην είσοδο του Σπολέτο. Ήταν η αφίσα
της έκθεσης του Διονύση Φωτόπουλου, σ’ ένα αφιέρωμα του φεστιβάλ στον δικό μας
καλλιτέχνη, ο οποίος παράλληλα έχει αναλάβει με τον Θωμά Μοσχόπουλο και το
ανέβασμα της εναρκτήριας όπερας του «Μάκβεθ». Α, είναι ωραία η αίσθηση, να
υπάρχει η Ελλάδα τόσο γοητευτικά και δυναμικά σε μια από τις μαγικές πόλεις
της Ούμπρια, που εδώ και 45 χρόνια φιλοξενεί το Φεστιβάλ των Δύο Κόσμων.

Φθάσαμε στο Σπολέτο, προσκεκλημένοι του φεστιβάλ, που εμπνεύστηκε και ίδρυσε ο
Τζιάν Κάρλο Μενότι. Ένας άνθρωπος του Κόσμου, μια από τις μεγάλες φυσιογνωμίες
της μουσικής και του θεάτρου που κατάφερε, αναπτύσσοντας το φεστιβάλ, να
αναστήσει το Σπολέτο, με τις αλλεπάλληλες ιστορικές διαστρωματώσεις, που στα
μέσα του 20ού αιώνα παρήκμαζε απομονωμένο από την οικονομική και πολιτιστική
ζωή. Κι ωστόσο τα τρία θέατρά του, και η σφραγίδα της προσωπικότητας του
Μενότι το οδήγησαν σ’ αυτό που είναι σήμερα. Μια γοητευτική, πλούσια πόλη, που
τις μέρες του φεστιβάλ σφύζει από ζωή. Το φεστιβάλ, μικρό, αντιπροσωπευτικό,
χαμηλού μπάτζετ και σύντομης διάρκειας, απλώνεται παντού. Στους δρόμους, στις
πλατείες, στις εκκλησίες, στα παλάτσο, στα θέατρα. Φιλοξενεί από μικρά μουσικά
γκρουπ κάθε είδους μουσικής, εκθέσεις, χοροθέατρα, προβολές, έως μεγάλες
όπερες και σπουδαίους καλλιτέχνες. Έχουν δουλέψει για το φεστιβάλ καλλιτέχνες
του διαμετρήματος των Βισκόντι, Τζεφιρέλι, Στρέλερ, Κοκτώ, Χένρι Μουρ, Σεσίλια
Μπάρτολι, Ρενέ Φλέμιγκ, Ντομίνγκο, Παβαρότι κ.ά.

Την πρώτη μέρα, αφού περιπλανηθήκαμε στα σοκάκια με τις μεσαιωνικές καμάρες
και τα ψηλά κτίρια, καταλήξαμε στην πλατεία Ντουόμο, όπου εκεί ζήσαμε τη
γοητευτική αίγλη της ιταλικής ιντελιγκέντσιας. Στο κεντρικό καφέ καθισμένη η
οικογένεια Μενότι, με φιλοξενούμενη τη σταρ Κλαούντια Καρντινάλε και άλλους
επισήμους. Η φιλαρμονική έπαιζε πάνω στην υπαίθρια εξέδρα, η χωροφυλακή με
επίσημες στολές, αλλά και τους ιππείς στα στολισμένα λευκά άλογα, έκανε
σχηματισμούς, κυρίες και κύριοι με βραδινό ένδυμα και νέοι με σοφιστικέ ή
κάζουαλ εμφάνιση βολτάριζαν κάτω από τον δυνατό ήλιο. Από πάνω μας αισθητό το
μεσαιωνικό κάστρο. Μια ηχητική και οπτική πανδαισία, ένα μείγμα σύγχρονης
εποχής με εικόνες από Βισκόντι και Φελίνι. Πιο εκεί τα εγκαίνια της έκθεσης
της σκηνογράφου Λουτσία Ντε Νόμπιλι, μιας άλλης σημαντικής φυσιογνωμίας.
Βραδάκι πια μπήκαμε στον μεγάλο καθεδρικό ναό, όπου η Συμφωνική Ορχήστρα του
Μιλάνου έπαιξε το «Ρέκβιεμ» του Βέρντι, ενώ στο βάθος το φρέσκο του
Φλωρεντινού Φιλίπο Λίπι (1467) έκλεβε το βλέμμα.

Μπροστά στην Ντουόμο του Σπολέτο στήνεται μια υπαίθρια σκηνή για κοντσέρτο, ενώ παντού στην πόλη, σε δρόμους, σε πλατείες, σε θέατρα, σε εκκλησίες, σε παλάτσο, παρουσιάζονται δεκάδες εκδηλώσεις υψηλής ποιότητας και γούστου

Περπατώντας στην πόλη, που φυλάει την ιστορία της στη ροή του χρόνου,
με τα διατηρημένα κτίρια, τα αναρίθμητα μαγαζάκια και τις… εκμαυλιστικές
νοστιμιές, με τα μικρά μουσεία, καταλήξαμε την άλλη μέρα στο Παλάτσο Αρόνο,
όπου φιλοξενείται η έκθεση του Φωτόπουλου, οργανωμένη από το ΚΘΒΕ, υπό την
αιγίδα της Ένωσης των Θεάτρων της Ευρώπης και ενταγμένη στο πλαίσιο των
εκδηλώσεων της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας. Ανάμεσα στον κόσμο, γνωστές φιγούρες,
του Στάιν, της Κρίπα, της Μανουέλλας Παυλίδου, του Άγγελου Δεληβορριά, του
Πλάτωνα Μαυρομούστακου, της Ξένιας Καλογεροπούλου, της Ιφιγένειας Ταξοπούλου,
του Τάσου Βρεττού, της Όλγας Παυλάτου. Στιγμές ελληνικής περηφάνιας. Ένας
ξένος σκηνογράφος φιλάει τα χέρια του Φωτόπουλου. Μετά, η παράσταση του
«Μάκβεθ» του Βέρντι, στο Τεάτρο Νουόβο, με τα κάθετα θεωρεία…

Την επόμενη μέρα, οι ιταλικές εφημερίδες έγραφαν για τον θρίαμβο των
Ελλήνων. Τι ωραία αίσθηση να φεύγεις από ένα φεστιβάλ περήφανος, πως η Ελλάδα
μπορεί να υπάρχει με μια δυναμική μέσα από τους σύγχρονους καλλιτέχνες της…
Αφήνοντας την Ούμπρια πίσω μας η ελληνική αποστολή είχε την αίσθηση της
προσφοράς μιας ομάδας που πήγε και νίκησε. Κι έτσι οι θετικές σκέψεις
γενικεύτηκαν. Πως ίσως κι εμείς στον τόπο μας, με τόσους ωραίους χώρους θα
μπορούσαμε να κάνουμε γοητευτικά, μικρά και μεγάλα, ουσιώδη και εντυπωσιακά
πολιτιστικά γεγονότα, αρκεί να αποφεύγαμε την ευκολία που μας επιβάλλεται λόγω
γνωριμιών, ή τη μιζέρια του φθόνου που μας ταλανίζει χρόνια τώρα.

«Μάκβεθ» με λειωμένες φιγούρες

Ανοίγοντας η βαριά αυλαία αποκάλυψε μια δεύτερη διάφανη αυλαία, όπου
καθρεφτιζόταν το μπαρόκ θέατρο, ο Μάκβεθ γονατιστός στην άκρη κι από μέσα
διέσχιζε τη σκηνή, σαν λειωμένη φιγούρα, η Λαίδη Μάκβεθ. Ανοίγοντας κι αυτή η
αυλαία αποκαλύφθηκε το θέατρο γυμνό, που «ζωγράφιζε» με τους φωτισμούς του ο
Λευτέρης Παυλόπουλος. Στην παράσταση, που σκηνοθέτησε με γνώση και ακρίβεια ο
Θωμάς Μοσχόπουλος, τα δύο επίπεδα που είχαν δημιουργηθεί έδιναν την αίσθηση
διαφορετικών χώρων, ασφυκτικών, κλειστών – ανοιχτών, ενώ τραπέζια που άλλαζαν
θέση φιλοξενούσαν πτώματα, δημιουργούσαν διαδρόμους, κρεβάτια, θρόνους, όσο οι
μάγισσες, μεσογειακές φιγούρες, παρακολουθούσαν το δράμα, πλέκοντας κόκκινα
κορδόνια, φίδια της μοίρας, ή καθαρίζοντας τα επίπεδα από τα αίματα
προηγούμενων σκηνών. Στο φόντο προβαλλόταν ένα φιλμάκι με λειωμένες,
αποτρόπαιες φιγούρες περασμένων βασιλιάδων.

Η σκηνή της υπνοβασίας σ’ ένα μεγάλο επίπεδο στρωμένο με την ουρά του
φορέματος της Λαίδης Μάκβεθ. Από πίσω ξεχύνονται στρατιώτες σ’ ένα σλόου
μόσιον, καθώς ο Μάκβεθ σύρεται τραβώντας μαζί του το κάλυμμα του επιπέδου,
πάνω στο οποίο πια στέφεται ο νέος βασιλιάς, συνεχίζοντας την ιστορία από εκεί
που ξεκίνησε. Το κοινό σε διαρκή διάλογο με τη σκηνή, με χειροκροτήματα έπειτα
από κάθε άρια και ένα θριαμβικό ξέσπασμα στο τέλος. Εκεί κι ο βουλευτής Ντι
Πιέτρο – επιχείρηση «Καθαρά χέρια» – η Κλαούντια Καρντινάλε και δίπλα της ο
εξαίρετος σκηνογράφος Πιέτρο Τόζι, που τελευταίος σταμάτησε να χειροκροτεί,
ενώ ήταν ο πρώτος που είχε σχεδιάσει τα σκηνικά και τα κοστούμια του «Μάκβεθ»,
που σκηνοθέτησε ο Βισκόντι, 45 χρόνια πριν, στην έναρξη του φεστιβάλ.