«Προδότη σκιτσογράφε!»

Είναι συνήθως ασπρόμαυροι, αλλά ο Τζορτζ Μπους θέλει να τους χρωματίσει
μπλε, κόκκινους και λευκούς, στα χρώματα της αστερόεσσας.

Η «προδοσία»: «Ελευθερία Λόγου», στριμωγμένη ανάμεσα στις αστερόεσσες (αριστερά). «Η Ελευθερία εξασφαλίσθηκε!» (δεξιά)

Εννέα μήνες μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, κορυφαίοι Αμερικανοί
πολιτικοί σκιτσογράφοι λένε πως δέχονται ισχυρές πιέσεις να συμμορφωθούν προς
το πατριωτικό στερεότυπο και να μην επικρίνουν τις ενέργειες του Μπους και τον
«πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» που διεξάγει. Όσοι αρνούνται να υποκύψουν
κινδυνεύουν να δουν τη δουλειά τους να απορρίπτεται, να απολυθούν ή ακόμη και
να ταπεινωθούν δημόσια από τον υπεύθυνο Τύπου του προέδρου.

Τον περασμένο μήνα ο βετεράνος τηλεοπτικός παρουσιαστής Νταν Ράδερ προκάλεσε
διαμάχη όταν δήλωσε πως ο πατριωτισμός, στον οποίο έχει βυθιστεί η χώρα, έχει
κάνει τα μέσα ενημέρωσης να σταματήσουν να κάνουν δύσκολες ερωτήσεις στους
ηγέτες της Αμερικής και παραδέχθηκε ότι ο ίδιος προσωπικά είναι ένοχος τέτοιας
αυτολογοκρισίας. Τώρα οι σκιτσογράφοι, συχνά οι πιο δηκτικοί πολιτικοί
σχολιαστές, λένε πως αισθάνονται τις ίδιες πιέσεις.

Ο υπερβάλλων πατριωτικός ζήλος που εκδηλώνεται από διευθυντές και εκδότες
σημαίνει ότι πολλοί «προοδευτικοί» σκιτσογράφοι βλέπουν τη δουλειά τους να
απορρίπτεται. Μερικοί, ιδιαίτερα αυτοί που εργάζονται για μικρότερες
εφημερίδες ή ως ανεξάρτητοι, αυτολογοκρίνονται για να εξασφαλίσουν ότι τα
σκίτσα τους θα δημοσιευθούν.

«Υπάρχει τεράστια πίεση από αναγνώστες και διαφημιστές υπέρ της πατριωτικής
γραμμής», λέει ο Στιβ Μπένσον, ο οποίος θεωρείται ευρέως ένας από τους
κορυφαίους πολιτικούς σκιτσογράφους της Αμερικής. «Διευθυντές απέσυραν σκίτσα
μου από τις εφημερίδες τους επειδή αναγνώστες έκαναν πορείες διαμαρτυρίας στα
γραφεία τους. Αντιμετώπισα απειλές κατά της ζωής μου, υπήρξαν προσπάθειες να
με κάνουν να σωπάσω, άνθρωποι με συνέκριναν με προδότες».

Η Αμερική έχει μακρά παράδοση σπουδαίων σκιτσογράφων, οι οποίοι χρησιμοποιούν
το ταλέντο τους για να αναλύσουν, να αμφισβητήσουν και συχνά να γελοιοποιήσουν
τους πολιτικούς ηγέτες τους με τρόπο πολύ πιο δηκτικό από τους περισσότερους
συντάκτες. Αλλά μετά την 11η Σεπτεμβρίου η ελευθερία της σκέψης τους
απειλείται. Πολλοί σκιτσογράφοι λένε πως τις πρώτες λίγες ημέρες μετά τις
επιθέσεις, η φυσική τους αντίδραση ήταν να παράγουν σκίτσα που εξέφραζαν
κατάπληξη και οργή. Σύντομα όμως έγινε φανερό πως ο αναδυόμενος πατριωτισμός
δημιουργούσε μια πολιτική ατζέντα, σύμφωνα με την οποία οποιοσδήποτε απλώς
αμφισβητούσε την κυβέρνηση ή το πρόγραμμά της εθεωρείτο αντιπατριώτης.

Η έκθεση

Το αποτέλεσμα αυτής της πίεσης υπογραμμίστηκε το περασμένο Σαββατοκύριακο με
μια έκθεση πολιτικών σκίτσων περισσοτέρων των 30 σκιτσογράφων, ανάμεσά τους
έξι βραβευμένων με Πούλιτζερ, η δουλειά των οποίων αμφισβητεί τη συμπεριφορά
της κυβέρνησης με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο. Ένας από τους οργανωτές, ο Μάικ
Κονοπάκι, τα σκίτσα του οποίου δημοσιεύονται σε εφημερίδες και περιοδικά,
δήλωσε πως τα πολιτικά σκίτσα έχουν γίνει «πιο βουβά» μετά τις 11 Σεπτεμβρίου.
«Η έμφαση βρίσκεται στο χιούμορ μάλλον, παρά στην ανάλυση».

Ο Κλέι Μπένετ, βραβευμένος με Πούλιτζερ, λέει πως οι σκτισογράφοι έχουν
ευθύνη. «Ένα αστυνομικό κράτος μάς περιμένει στη γωνία», δήλωσε. «Αν οι
τρομοκράτες μισούν την ελευθερία, τότε γιατί εμείς τη σκοτώνουμε;».

Σε μια περίπτωση, ο εκπρόσωπος του προέδρου Άρι Φλέισερ επέκρινε έναν ηθοποιό
που είχε πει ότι οι Αμερικανοί πιλότοι είναι μάλλον οι δειλοί παρά οι
τρομοκράτες, αφού ρίχνουν τις βόμβες τους από την ασφάλεια των 15.000 ποδών.
«Όλοι οι Αμερικανοί πρέπει να προσέχουν τι λένε», είπε ο Φλέισερ.

Ο Φλέισερ επέκρινε επίσης δημόσια τον Μάικ Μάρλαντ, ο οποίος είχε φτιάξει ένα
σκίτσο για την εφημερίδα «Concord Patriot» με θέμα αυτό που αντιλαμβάνεται ως
επίθεση του Μπους εναντίον του συστήματος κοινωνικής ασφάλειας. Το σκίτσο
έδειχνε τον πρόεδρο να οδηγεί ένα αεροπλάνο με την επιγραφή «Προϋπολογισμός
Μπους» εναντίον των δίδυμων πύργων που έφεραν τις επιγραφές «Κοινωνική» και
«Ασφάλεια».