Φώτα, κι άλλα φώτα στην Επίδαυρο

«Πάντα ένιωθα ότι είναι παράλογο να τοποθετήσει κανείς προσωρινά, μοντέρνα σκηνικά σ’ αυτό το υπέροχο αρχιτεκτόνημα. Γι’ αυτό τόλμησα, αυτήν τη φορά, να φέρω στην Επίδαυρο μόνο δεκαοκτώ ηθοποιούς, έξι μουσικούς και άφθονη ελπίδα», λέει ο σερ Πίτερ Χολ

Η όγδοη παράστασή του που παίζεται στην Επίδαυρο. Η ενδέκατη παράστασή του που
παίζεται στην Ελλάδα, καλοκαίρι. Χώρια τα καλοκαίρια που περνάει από την
Ελλάδα. «Δικός μας άνθρωπος», πια, ο σερ Πίτερ Χολ.

Με εγνωσμένη την αγάπη του στον τόπο μας και στο αρχαίο ελληνικό θέατρο, το
οποίο το έχει μελετήσει, το έχει δουλέψει και το έχει σεβαστεί όσο λίγοι. Με
εγνωσμένη τη λατρεία του στον χώρο του θεάτρου της Επιδαύρου. Και με φίλους
στην Ελλάδα, που τους αγαπάει και τον αγαπούν και τον τιμούν. Το βράδυ της
Δευτέρας, που έτρωγε με τους ανθρώπους του στο Ναύπλιο, στον Σαββούρα, τους
κέρασαν το κρασί που είχαν πιει. Το αξίζει όμως. Γιατί δεν είναι μόνον ένας
καλλιτέχνης σημαντικός, που έχει γράψει ιστορία στο θέατρο. Είναι και ένας
γλυκύτατος, ευγενέστατος, πολύ συμπαθητικός άνθρωπος.

Για άλλη μια φορά το απέδειξε, χθες το μεσημέρι, στο Ξενία της Επιδαύρου, όπου
μίλησε στον Τύπο ύστερα από σύντομες εισαγωγές του προέδρου του Ελληνικού
Φεστιβάλ – που ανοίγει το 48ο Φεστιβάλ Επιδαύρου με το Βασιλικό Εθνικό Θέατρο
της Βρετανίας και τις «Βάκχες» του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία του σερ Πίτερ Χολ –
Περικλή Κούκου, της Μανουέλλας Παυλίδου, διευθύνουσας συμβούλου της
Πολιτιστικής Ολυμπιάδας και του διευθυντή του Βρετανικού Συμβουλίου Κρις Χίκι.

«Δεν βρισκόμαστε εδώ στο πλαίσιο μιας περιοδείας», τόνισε ο διάσημος Βρετανός
σκηνοθέτης, αφού θύμισε ότι η κεντρική Σκηνή «Ολίβιε» του Εθνικού Θεάτρου, στο
Λονδίνο, είναι εμπνευσμένη από την αρχιτεκτονική του θεάτρου της Επιδαύρου,
όπως και πολλές από τις παραστάσεις που γίνονται εκεί. «Βρισκόμαστε ως
κοινωνοί, ουσιαστικά, του πολιτισμού σας».

Η παράσταση θα γίνει χωρίς σκηνικά – «τα σκηνικά, ουσιαστικά, θα είναι
άπλετος φωτισμός, περισσότερος, ίσως, από κάθε άλλο φωτισμό που γνώρισε το
αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου». Στο σημείο αυτό έκανε μια παρένθεση για να
εκφράσει την απορία του «πώς κάνουμε, με φωτισμό τεχνητό, παραστάσεις, στο
υπέροχο αυτό θέατρο με τον τόσο άφθονο φυσικό φωτισμό» και την ελπίδα «πριν
πεθάνει, να του επιτρέψουμε να κάνει στην Επίδαυρο μια παράσταση με το φως της
ημέρας».

Οι «Βάκχες» του, όπως εξήγησε, θα παιχτούν στην ορχήστρα του θεάτρου, με τους
ηθοποιούς – είναι η απαράβατη γραμμή του στις παραστάσεις αρχαίου δράματος –
να φέρουν ολόκληρα προσωπεία (αλλά και μικρόφωνα, για να ακούγονται τα «μπάσα»
που χάνονται κάτω από το προσωπείο). Έχει υιοθετηθεί, επίσης, μια τεχνική πολύ
αργής κίνησης, ανάλογη με το ιαπωνικό «Μπούτο», «διότι πιστέψαμε ότι ο
συνδυασμός τής πολύ αργής κίνησης με την πολύ γρήγορη εκφορά του λόγου οδηγεί
σε πολύ μεγάλη συγκέντρωση στο ίδιο το κείμενο». Η μουσική, τέλος, είναι πολύ
περισσότερη και πιο περίπλοκη από κάθε άλλη παράσταση αρχαίου δράματος που ο
Πίτερ Χολ έχει ανεβάσει.

Χρησιμοποιείτε τρεις μόνον ηθοποιούς για τους ρόλους του έργου. Αυτό σημαίνει
άλλο ένα βήμα, μετά τη χρήση προσωπείων, προς τον τρόπο που παιζόταν η
τραγωδία στην αρχαιότητα και τον οποίο, ουσιαστικά, αγνοούμε;

«Δεν πρόκειται για αρχαιολογική ή σχολαστική άσκηση. Δεν γίνεται χωρίς
λόγο. Δεν θα το έκανα αν δεν πίστευα ότι, όντως, λειτουργεί στο κοινό. Με την
υπόδυση δύο και τριών ρόλων από τον ίδιο ηθοποιό, αποκαλύπτονται
συναισθηματικοί και ψυχικοί σύνδεσμοι μεταξύ των ηρώων. Κάπως ανάλογα
χρησιμοποιώ και τα προσωπεία. Το προσωπείο οδηγεί σε μια συναισθηματική
ανάταση και κορύφωση, πολύ μεγαλύτερη από αυτήν που επιτυγχάνεται με γυμνό
πρόσωπο. Η μάσκα μάς βοηθάει να βιώσουμε ακραία συναισθήματα. Αφήνει τη
φαντασία ελεύθερη, αφού στην αρχαία τραγωδία τα σημαντικότερα συμβαίνουν εκτός
σκηνής. Και μας οδηγεί στα ομηρικά χρόνια, όταν όλα ήταν αφήγηση.

Αλλά, η κυρίως δυσκολία που αντιμετωπίζουμε είναι ότι τα έργα αυτά παίζονται
μεταφρασμένα. Είναι σαν να τα κοιτούμε μέσα από ένα θαμπό γυαλί – χάνουν την
καθαρότητά τους. Γι’ αυτό χρειάζεται να επικεντρώνεις την προσπάθειά σου στο
κείμενο».

«Ξέρετε, κάνω τη δουλειά αυτή», κατέληξε, «για την απόλαυση να “ζω”, κατά
διαστήματα, με μεγαλοφυΐες, όπως αυτοί οι συγγραφείς. Η εμπειρία μπορεί να
είναι φοβερά ταπεινωτική, διότι βλέπεις το μέγεθος άλλων διανοιών, αλλά και σε
πλουτίζει φοβερά».

INFO

Στην Επίδαυρο, Παρασκευή και Σάββατο, στις 9 μ.μ. Στα αγγλικά. Τιμές: 35, 28,
20, 15 ευρώ. Φοιτητικά 10, 7,5 ευρώ. Πληροφορίες, προπώληση (και τηλεφωνικά,
με πιστωτική κάρτα): Πανεπιστημίου 39 (010-3221.459), αρχαίο θέατρο Επιδαύρου
(τηλ. 07520-22026).