ΓΝΩΜΗ Ώρα για δράση στη Σεβίλλη

Οι θορυβημένοι ηγέτες της Ε.Ε. έχουν κάθε λόγο να τοποθετούν το ζήτημα της
παράνομης μετανάστευσης στην κορυφή της ατζέντας των συζητήσεων κατά τη σύνοδο
κορυφής της Σεβίλλης.

Η ανικανότητά τους να διαχειριστούν το πολύπλοκο μωσαϊκό μεταναστών και
αιτούντων άσυλο που φτάνει στα σύνορά τους τούς προκαλεί πολιτικούς
πονοκεφάλους και γίνεται κάθε μέρα πρώτη είδηση σε ολόκληρη την Ευρώπη. Οι
ψηφοφόροι εκδηλώνουν την οργή τους σ’ αυτό που εκλαμβάνουν ως αδύναμη και
αναποτελεσματική πολιτική. Θέλουν δράση και φαίνεται πως οι κυβερνήσεις ακούν.

Το ενδιαφέρον εστιάζεται μέχρι στιγμής στα μέτρα εντός της ίδιας της Ευρώπης.
Παρ’ όλο που πραγματικά πρέπει πολλά να γίνουν, η Ευρώπη θα έπρεπε επίσης να
κοιτάξει πέρα από τα σύνορά της, στις περιοχές και στις χώρες προέλευσης των
μεταναστών. Από εκεί θα πρέπει να ξεκινήσουν οι πραγματικές λύσεις.

Είναι παράλογο οι κυβερνήσεις να ξοδεύουν εκατομμύρια ευρώ στην ενίσχυση των
συνόρων, σε μέτρα αποτροπής, σε κέντρα επιτήρησης και κράτησης, χωρίς
ταυτοχρόνως να επενδύουν σε λύσεις στην πηγή του προβλήματος. Είναι πιο λογικό
να βοηθήσει κανείς τους εκτοπισμένους μέσα στις εστίες τους ή όσο το δυνατόν
πιο κοντά σ’ αυτές.

Ένα καλό παράδειγμα είναι το Αφγανιστάν, που τον περασμένο χρόνο αποτέλεσε τη
μεγαλύτερη ομάδα αιτούντων άσυλο στην Ευρώπη (51.100 άνθρωποι). Σήμερα, οι
Αφγανοί επιστρέφουν. Από την 1η Μαρτίου, η Υπάτη Αρμοστεία έχει βοηθήσει ένα
εκατομμύριο Αφγανούς να επιστρέψουν, σε σύνολο 3,5 εκατομμυρίων.

Ωστόσο, η Υπάτη Αρμοστεία, η κυριότερη οργάνωση επαναπατρισμού και επανένταξης
προσφύγων, χρειάζεται ακόμα 86 εκατομμύρια δολάρια από τα 271 που απαιτούνται
για να διασφαλίσει ότι οι Αφγανοί μπορούν να επιστρέψουν και να ζήσουν στην
πατρίδα τους. Έχει ήδη κάνει περικοπές στα προγράμματα ενίσχυσης όσων πρέπει
να ξαναχτίσουν τα σπίτια τους και αναμένονται κι άλλες περικοπές. Αυτή η
δουλειά συμβάλλει στην ασφάλεια και την σταθερότητα στο Αφγανιστάν. Χωρίς
αυτήν οι Αφγανοί μπορεί να πάρουν πάλι τον δρόμο της προσφυγιάς.

Πολλά πρέπει να γίνουν μέσα στην ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση, μεταξύ των οποίων
και η ανάπτυξη κοινής πολιτικής ασύλου και μεταναστευτικής πολιτικής. Πολλοί
απ’ αυτούς που φθάνουν στα σύνορα της Ευρώπης είναι πρόσφυγες που χρειάζονται
προστασία. Αλλά πολλοί άλλοι δεν είναι και ταξιδεύουν κυρίως για οικονομικούς
λόγους. Χρειάζονται αυστηρές και πραγματοποιήσιμες πολιτικές για να διακριθούν
οι μετανάστες από τους πρόσφυγες.

Ένα από τα μέτρα που συμφωνήθηκαν είναι η καλύτερη αστυνόμευση των ευρωπαϊκών
συνόρων. Όμως, με την προϋπόθεση ότι οι πρόσφυγες θα έχουν πρόσβαση σε μια
δίκαιη διαδικασία χορήγησης ασύλου. Ένα καλά εκπαιδευμένο προσωπικό στα σύνορα
θα εξασφαλίζει ότι κανένας πρόσφυγας δεν θα σταλεί πίσω στην διώξεις, στη
φυλάκιση, στα βασανιστήρια ή στον θάνατο. Η Υπάτη Αρμοστεία μπορεί να βοηθήσει
σ’ αυτή την εκπαίδευση.

Όμως η Ευρώπη χρειάζεται επίσης νόμιμα κανάλια εισόδου. Αυτό σημαίνει ένα
σύστημα υπό τη διαχείριση κοινής ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής. Καθώς ο
πληθυσμός της γερνάει, η ελεγχόμενη μετανάστευση είναι ένας λογικός τρόπος για
ικανοποιηθούν οι ανάγκες για εργασία.

Η περίπλοκη ευρωπαϊκή συλλογή εθνικών συστημάτων ασύλου χρειάζεται επειγόντως
εναρμόνιση, μια διαδικασία που συμφωνήθηκε το 1999 στη Σύνοδο του Τάμπερε,
αλλά απέχει ακόμη πολύ απ’ την πραγματικότητα. Με κοινά μέτρα υποδοχής, κοινές
διαδικασίες και ορισμούς, οι ευρωπαϊκές χώρες θα μπορούσαν να αποσοβήσουν
πολλούς από τους λόγους για τους οποίους οι άνθρωποι αναγκάζονται να
μεταβαίνουν διαρκώς από τη μια χώρα στην άλλη, αναζητώντας καλύτερη
μεταχείριση.

Οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να διασφαλίσουν ότι η διαδικασία ασύλου είναι
αυστηρή, αλλά δίκαιη. Αυτό θα κάνει την ένταξη των προσφύγων πολύ ευκολότερη,
ενώ όσοι δεν είναι πρόσφυγες θα απομακρυνθούν από το σύστημα ταχύτερα. Κι εδώ
η Υπάτη Αρμοστεία μπορεί να βοηθήσει. Στην πραγματικότητα, η θεμελιώδης
αξιοπιστία του συστήματος χορήγησης ασύλου εξαρτάται από αυτό. Ας ελπίσουμε
ότι οι ηγέτες που συναντώνται στη Σεβίλλη θα μπορέσουν, επιτέλους, να
μετουσιώσουν τα λόγια τους σε πράξεις.

Ο Ruud Lubbers είναι ο ύπατος αρμοστής του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες.