Δρόμοι

Ο Πολ Κρούγκμαν…

… ο οικονομολόγος, έπεσε τις προάλλες πάνω σε κάτι στοιχεία για τις αμοιβές
των δέκα πιο καλοπληρωμένων στελεχών αμερικανικών επιχειρήσεων. Τα στοιχεία
καλύπτουν την περίοδο από το 1981 μέχρι το 2000. Το 1981, καθένα από αυτά τα
μεγάλα αφεντικά αμειβόταν με 3,5 εκατομμύρια δολάρια κατά μέσο όρο – κάτι που
ήδη φαινόταν υπερβολικό εκείνη την εποχή. Το 1988, η αμοιβή τους ανέβηκε στα
19,3 εκατομμύρια δολάρια. Το 2000, οι μέσες ετήσιες αποδοχές των «δέκα» ήταν
154 εκατομμύρια δολάρια – ποσό μάλλον εξωφρενικό, αν σκεφτεί κανείς πως οι
αμοιβές των εργαζομένων ούτε καν διπλασιάστηκαν κατά την ίδια περίοδο (χώρια
που τις ροκάνισε ο πληθωρισμός). Όμως, οι αμοιβές των δέκα μεγαλύτερων
αφεντικών αυξήθηκαν κατά 4.300%.

Στην Αμερική…

… επισημαίνει ο Κρούγκμαν, πολιτικοί, επιστήμονες και διανοούμενοι
επιχειρούν εδώ και πολλά χρόνια να μας πείσουν πως δεν αυξάνεται η ανισότητα.
Υποστηρίζουν πως η κατανομή του εισοδήματος δεν έχει πια καμιά σημασία, επειδή
υπάρχει μεγάλη «εισοδηματική κινητικότητα» – δηλαδή, με απλά λόγια, μας λένε
πως οι σημερινοί φτωχοί θα γίνουν οι αυριανοί πλούσιοι και αντιστρόφως.
Φυσικά, αυτό δεν αληθεύει. Ακόμη και οι απόγονοι των βαρόνων του δεκάτου
ενάτου αιώνα εξακολουθούν να είναι πολύ διαφορετικοί από τους απογόνους των
υπηκόων τους. Ακόμη και εκείνη την εποχή, η ανισότητα και η συγκέντρωση του
πλούτου δεν ήταν τόσο κραυγαλέα όσο είναι στη σύγχρονη Αμερική. Τι έχουν να
πουν οι απολογητές της; Πολύ σύντομα δεν θα έχουν να πουν πολλά. Για την ώρα,
λένε πως οι μεγάλες περιουσίες είναι δικαιολογημένες, γιατί αποτελούν την
ανταμοιβή μεγάλων επιτευγμάτων. Με μια ματιά στα στοιχεία, διαπιστώνει ο
Κρούγκμαν πως ο ένας από τους δέκα διώκεται για το «κανόνι» που βάρεσε η
εταιρεία του (Tyco). Άλλοι τέσσερις ήταν αφεντικά εταιρειών που μεσουράνησαν
το πολύ για δεκαπέντε λεπτά – τόσα χρειάστηκαν οι διευθυντές τους για να
πουλήσουν τις μετοχές τους και να τσεπώσουν τα λεφτά. Για τέτοια «επιτεύγματα»
μιλάμε.

Τα στοιχεία…

… ο Πολ Κρούγκμαν τα βρήκε στο βιβλίο του Κέβιν Φίλιπς «Πλούτος και
δημοκρατία», στο οποίο ο συγγραφέας εκφράζει τις ανησυχίες του όχι τόσο για
τις οικονομικές όσο για τις πολιτικές συνέπειες από τη συγκέντρωση του
πλούτου. «Αυτή η ανισορροπία πλούτου και δημοκρατίας δεν μπορεί να διατηρηθεί,
τουλάχιστον όχι με τα παραδοσιακά μέτρα», λέει. Ανατρέχοντας στο παρελθόν,
θυμόμαστε πως η τελευταία φορά που μίκρυνε το άνοιγμα της «εισοδηματικής
ψαλίδας» ήταν στο Μεγάλο Κραχ. Κάτι τέτοιο περιμένει πως θα ξανασυμβεί ο
Φίλιπς.

Η άλλη λύση;…

… Είναι περισσότερο ζοφερή. «Αν η δημοκρατία δεν ανανεωθεί, με την επαναφορά
της πολιτικής στη ζωή», λέει ο Φίλιπς, «ο πλούτος θα παγιώσει ένα νέο και
λιγότερο δημοκρατικό καθεστώς – μια πλουτοκρατία με άλλο όνομα».