Δρόμοι

Η νίκη…

… των γκωλικών του Σιράκ στον δεύτερο γύρο των βουλευτικών εκλογών θεωρείται
βέβαιη. Θα είναι μία ακόμη εκλογική νίκη της Δεξιάς στον δυτικό κόσμο, μετά
τον Τζορτζ Μπους στην Αμερική, τον Χοσέ Μαρία Αθνάρ στην Ισπανία, τη
μεταστροφή της Ολλανδίας, τη νίκη του Σιράκ στις προεδρικές εκλογές και την
ήττα των Σοσιαλιστών του Ζοσπέν στον πρώτο γύρο των βουλευτικών εκλογών στη
Γαλλία. Ίσως να θυμόμαστε κάποτε τη λάμψη των «τριτοδρομικών» κυβερνήσεων του
Κλίντον, του Ζοσπέν, του Πρόντι, του Τόνι Μπλερ και του Σρέντερ, σαν τη
φευγαλέα λάμψη των πυγολαμπίδων.

Ένα χάσμα…

… άνοιξε ανάμεσα στην Αμερική και την Ευρώπη όταν εξελέγη ο Μπους, με
αντιαμερικανικές ταραχές στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Οι διαφορές για την
προστασία του περιβάλλοντος και για το διεθνές εμπόριο έκαναν τους
κεντροαριστερούς ηγέτες της Ευρώπης να συγκατανεύσουν στους αντικαπιταλιστές
διαδηλωτές που έκαιγαν ομοιώματα του «τοξικού Τεξανού». Οι ευρωπαϊκές
διαφωνίες εκφράστηκαν με καταγγελίες της αμερικανικής μονομερούς στάσης. Τώρα
έρχεται η σειρά των Αμερικανών σχολιαστών που, όπως παρατηρεί ο συγγραφέας
Τζέιμς Χάρτφιλντ στο περιοδικό «Σπάικντ», καταγγέλλουν την ευρωπαϊκή στροφή
προς τα δεξιά.

Τα φαινόμενα…

… όμως, μπορεί να είναι απατηλά. Στο νέο του βιβλίο «Ο κόσμος που ζούμε», ο
πρώην τριτοδρομικός ιδεολόγος Γουίλ Χάτον επιχειρεί να θέσει τις διαφορές που
χωρίζουν την Ευρώπη από την Αμερική σε ιδεολογική βάση. Η Ευρώπη επενδύει
μαζικά σε κοινωνικό κεφάλαιο, λέει ο Χάτον, ενώ η Αμερική έχει εγκαταλείψει
τους φτωχούς στα χέρια μιας «άσπλαχνης» ελεύθερης αγοράς. Ο πρόεδρος Μπους
κάνει ενέσεις με τεράστιες κρατικές πιστώσεις στην αμερικανική βιομηχανία (με
το πρόσχημα του «πολέμου κατά της τρομοκρατίας»). Προστατεύει τον αμερικανικό
χάλυβα με δασμούς στον εισαγόμενο. Και δίνει στους αγρότες νέες ενισχύσεις.
Την ώρα, δηλαδή, που ο πρόεδρος της «ελεύθερης αγοράς» προστατεύει τη
βιομηχανία, οι «σοσιαλιστές» Ευρωπαίοι επιδίδονται στην προώθηση της ιδιωτικής
πρωτοβουλίας.

Ας επιστρέψουμε…

… όμως στη Γαλλία, όπου η κατάρρευση της Αριστεράς ήταν συγκλονιστική. Οι
Σοσιαλιστές είχαν ελπίσει πως οι μεγάλες κινητοποιήσεις κατά του Λεπέν θα τους
συσπείρωναν και θα τους βοηθούσαν να αποκτήσουν ευρύτερη επιρροή. Όμως, τα
όνειρά τους αποδείχθηκαν απατηλά. Γιατί πώς μπορείς να εμπνεύσεις υψηλά
αισθήματα στον λαό, όταν, για να μην εκλεγεί ένας «φασίστας», τον καλείς να
ψηφίσει έναν «απατεώνα»; Όσο για τη στροφή της Ευρώπης προς τα δεξιά, δεν
χρειάζεται να μας εντυπωσιάζει παραπάνω από όσο μας εντυπωσίαζε κάποτε η
στροφή της προς τα αριστερά. Γιατί και τα δύο αυτά σημεία του ορίζοντος είναι
παραπλανητικά. Οι κυβερνήσεις του «τρίτου δρόμου» στη Βρετανία, τη Γερμανία,
την Ιταλία και τη Γαλλία αποκήρυξαν τον κρατικό σοσιαλισμό και εναγκαλίσθηκαν
τις συντηρητικές ιδέες. Τι πιο φυσικό, λοιπόν, οι ψηφοφόροι να προτιμούν τους
«βεριτάμπλ» συντηρητικούς από τους νεοπροσύλητους σε αυτές τις ιδέες;