Απόβαση Κοενιστών στον Σαρωνικό

«Υπάρχει κάτι ειλικρινές και φιλοσοφικό στο φως του νησιού», έλεγε ο Κοέν για την Ύδρα το 1963. Αργότερα θα πει πως η απόφασή του να αγοράσει το σπίτι εκεί ήταν η πιο σωστή της ζωής του. Από το προσωπικό του αρχείο έδωσε τη φωτογραφία αυτή, για να δημοσιευτεί μαζί με άλλες στο βιβλίο τούτης της συνάντησης της Ύδρας

Ένας στίχος, μία μελωδία, η λαμπερή και μακριά από τα φώτα προσωπικότητα του
Λέοναρντ μπορεί να γίνει εισιτήριο. Από την Κοζάνη ή από το Τέξας. Σημασία
έχει η ανταπόκριση της ψυχής. Στα σοκάκια της Ύδρας, η ανταπόκριση
«κυκλοφορούσε» με μια κονκάρδα με το πρόσωπο του Λέοναρντ, που έμοιαζε με
παλιό νόμισμα, από εκείνα που κρύβουν πάνω τους ιστορία, έναν μύθο και λίγο
μυστήριο. 250 «Κοενιστές» ήταν σαν να ήξεραν απ’ έξω το νησί. Τι από τον Κοέν
έχει ο καθένας τους στις αποσκευές του, θά ‘θελα να ξέρω, και όχι από
περιέργεια.

Ο ίδιος ο Κοέν δεν είναι στην Ύδρα, το διήμερο αυτό της συνάντησης. Είπε πως
είναι «πολύ ντροπαλός για κάτι τέτοιο». Φρόντισε ωστόσο να έχει δώσει υλικό
και φωτογραφίες αδημοσίευτες στον Γιάρκο. Ο Γιάρκο Αργιατσάλο, Φινλανδός,
είναι ο άνθρωπος που αφιερώνει χρόνο και την αγάπη του, κρατώντας το πιο
ενημερωμένο σάιτ για τον Κοέν στο Ίντερνετ, μέσο επικοινωνίας και επαφής των
φαν, μέσα από το οποίο άλλωστε οργανώθηκε και όλη αυτή η συνάντηση. Πριν από
δύο χρόνια οι «Κοενιστές» συναντήθηκαν στο Μόντρεαλ, την πόλη στην οποία
γεννήθηκε ο Κοέν.

«Η επόμενη επιλογή ήταν φυσικά η Ύδρα. (Ο Κοέν έχει σπίτι στην Ύδρα,
έχει ζήσει και έχει εμπνευστεί πολύ από το νησί). Δεν κρύβω ότι είχα κάποιους
δισταγμούς, επειδή το νησί είναι μικρό και ίσως να μην είχαμε ό,τι θα
χρειαζόταν. Είμαι πανευτυχής όμως που μια καυτή εβδομάδα του Αυγούστου πριν
από δύο χρόνια στην Ύδρα με έκανε να αλλάξω γνώμη. Δεν θα μπορούσε να βρεθεί
καλύτερος τόπος για τη συνάντηση», λέει ο Γιάρκο. Στο νησί ο Κοέν έγραψε
μερικά από τα καλύτερα έργα του, πεζά και ποιήματα. Μερικά τραγούδια από την
τελευταία του δουλειά – το Ten New Songs – είναι γραμμένα στην Ύδρα. Τώρα;
Τώρα ο Λέοναρντ είναι στο Λος Άντζελες, γράφει τραγούδια για την επόμενη
κιόλας δουλειά, και αν δεν επέμβει ολοκληρωτικά η τελειομανία του, η επιθυμία
του είναι να τα παραδώσει σύντομα στο κοινό.

Οι ντόπιοι θυμούνται τον Κοέν με το κομπολόι του, να κάνει βόλτες στο
λιμάνι, να πίνει καφέ, να μιλάει με τον θείο Θόδωρο για τα ψάρια. «Πότε θά
‘ρθει;» Μπορώ να τους απαντήσω – έχω πληροφορίες από μέσα, βλέπετε… Τον
Σεπτέμβριο, λένε, που θα έχει περισσότερο χρόνο. Το σπίτι, άλλωστε, είναι
ανοιχτό. Μένει η Λόρκα αυτόν τον καιρό, η κόρη του. Όποια μικροκαμωμένη
καστανή κοπέλα έβλεπα, νόμιζα ότι ήταν εκείνη. Όταν την είδα τελικά την
Κυριακή το βράδυ, στην τελευταία εκδήλωση «ανοικτό μικρόφωνο», όπου φίλοι του
Κοέν διάβαζαν ποιήματα και τραγουδούσαν, την κατάλαβα αμέσως. Του μοιάζει.
Συνεσταλμένη, όμορφη. Είναι ωραίος ο Κοέν; Είναι γοητευτικός, τον αγαπούν οι
γυναίκες – ίσως γιατί πρώτα απ’ όλα αγαπάει εκείνος τις γυναίκες. Δεν
παντρεύτηκε ποτέ. Γιατί; τον ρώτησε η δημοσιογράφος Στίνα Λούντμπεργκ –
Νταμπρόφσκι, πρόσφατα σχετικά στο Παρίσι, σε μια συνέντευξη που σε έκανε να
ζηλεύεις. «Απο δειλία», απάντησε ο Λέοναρντ.

Στην αίθουσα του εκκλησιαστικού μουσείου έγιναν οι προβολές και οι συναυλίες.
Τα πρωινά, οι φαν ανέβηκαν έως το σπίτι, πήγαν βόλτες στα μοναστήρια,
περπάτησαν το νησί. Back On Boogie Street ήταν η συνέντευξη που ο Γιάρκο έλεγε
πως δεν έπρεπε να χάσω. Ο Λέοναρντ έχει μόλις επιστρέψει από το βουδιστικό
μοναστήρι στο Όρος Μπόλντι. Το τοπίο έχει την ηρεμία, την αγριάδα και το
μυστήριο του Τουίν Πικς. Βλέπουμε τον Κοέν να βγάζει τα ρούχα τού μοναχού, να
μαγειρεύει κοτόσουπα – «τη συνταγή της μητέρας του» – και να μιλάει για τη ζωή
εκεί. «Μοιάζει λίγο με νοσοκομείο το μοναστήρι», λέει. Που σε γιατρεύει από
τι; τον ρωτάει η δημοσιογράφος. «Σε γιατρεύει από την ψευδαίσθηση ότι είσαι
άρρωστος». Άρρωστος από τι; «Την αρρώστια που δεν σου αρκεί ό,τι έχεις, ότι
υπάρχει αλλού μια καλύτερη ζωή, ένας καλύτερος εραστής, ότι πάντα υπάρχει κάτι
που δεν έχεις δοκιμάσει».

Για πολλά πράγματα θαυμάζεις τον Κοέν, για τα λόγια του και για τα
τραγούδια του, αλλά και για τον τρόπο που ξεφεύγει απ’ αυτό που πολύς κόσμος
πιστεύει ότι είναι. Μελαγχολικός και πεσιμιστής; Ένας άνθρωπος με το χιούμορ
του Κοέν και την επιλογή του ανάλαφρου τρόπου να δίνει βάρος στα λόγια του;
«Α, ένα αστείο ήταν», και πάλι. It’ s just a joke – απαντάει όταν πλησιάζεις
τα γραπτά του και γλιστράει με τον τρόπο που έχει ζυγίσει τα πράγματα στη ζωή.
Δεν του αρέσει να είναι αυτός που ακολουθούν. Προτιμάει εκείνος να ακολουθήσει…

Με Καβάφη και τραγούδια

Οι Έλληνες φαν του Λέοναρντ Κοέν ήρθαν προετοιμασμένοι. Ο Δημήτρης Τσιμπέρης,
καθηγητής Φυσικής από την Κοζάνη, διάβασε Καβάφη και θύμισε το Alexandra
Leaving του Λέοναρντ. Πιστός τού Κοέν, ο Γιώργος Μητάς, ένιωσε διαφορετικά την
Ύδρα αυτή τη φορά. Από το Ίντερνετ, και το σήμα που έδωσε ένας φίλος, βρέθηκε
στο νησί η Κατερίνα Τσιομπάνου. Από το Παρίσι ο Σαμ Σεμπάν, πλαστικός
χειρουργός, δήλωνε την αγάπη του για τον Κοέν και τη Χάρι Αλεξίου. Ο Χενκ
Χόφστεντ των Nits ήταν ένας από εκείνους που είπαν τραγούδια του.