Ξαναστήνεται η αρχαιότερη βιβλιοθήκη

Αριστερά: Πήλινη πινακίδα από την αρχαιότερη βιβλιοθήκη του κόσμου που ιδρύθηκε από τον Ασσύριο βασιλιά Ασουρμπανιπάλ (πάνω). Αντίγραφα τούτων των πινακίδων, που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο θα σταλούν στο Ιράκ για την αναβίωση της περίφημης βιβλιοθήκης

«Γεννήθηκε» στη Νινευΐ, τη σημερινή Μοσούλη του Ιράκ, πριν από περίπου 2.600
χρόνια. Η αρχαιότερη συστηματικά ταξινομημένη και καταχωρισμένη σε καταλόγους
βιβλιοθήκη του κόσμου, που ίδρυσε ο βασιλιάς της Ασσυρίας Ασουρμπανιπάλ (που,
σύμφωνα με το μύθο, ταυτίζεται με τον βασιλιά Σαρδανάπαλο), θα πάρει και πάλι
«σάρκα και οστά». Της λείπουν όμως οι 25.000 πήλινες πινακίδες, που
αποτελούσαν τον κορμό της και σήμερα βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Και όλα
δείχνουν πως οι στρατιωτικές επεμβάσεις και ο αποκλεισμός του Ιράκ από τις
Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βρετανία, δεν θα εμποδίσουν τα αντίγραφα των
πολύτιμων ιστορικών μαρτυριών να επιστρέψουν στην πατρίδα τους.

Χρησμοί, παραμύθια, παροιμίες, θρησκευτικά κείμενα, ακόμη και έπη όπως
εκείνο του Γκιλγκαμές, που περιγράφει το χρονικό ενός κατακλυσμού, ανάλογου
εκείνου της Γενέσεως της Παλαιάς Διαθήκης, καταγράφηκαν σε σφηνοειδή γραφή
στις περίφημες πινακίδες. Οι γραφείς με βασιλική εντολή συνέλεγαν και
αντέγραφαν κείμενα από τις βιβλιοθήκες των ναών της αυτοκρατορίας που
εκτεινόταν από τον Περσικό Κόλπο έως την Αίγυπτο, τη Συρία και την Κιλικία.
Δεν αποκλείεται μάλιστα, σύμφωνα με τους επιστήμονες, ορισμένες από τις
πινακίδες να είναι γραμμένες από το χέρι του ίδιου του βασιλιά Ασουρμπανιμπάλ,
που βασίλευσε από το 668 έως το 627 π.Χ. και εκτός από σπουδαίος πολεμιστής
και κυνηγός ήταν και καλός γραφέας.

Το σχέδιο δημιουργίας πιστών αντιγράφων ξεκίνησε τον Μάρτιο ύστερα από πρόταση
Ιρακινών αρχαιολόγων προς το Βρετανικό Μουσείο, το οποίο και δέχτηκε πρόθυμα
να βοηθήσει. Αρχικά θα κατασκευαστούν αντίγραφα περίπου 1.000 πινακίδων, που
θα αποτελέσουν και το κεντρικό κομμάτι των εκθεμάτων της βιβλιοθήκης, ενώ οι
υπόλοιπες θα παρουσιαστούν μέσω φωτογραφιών ψηφιακής τεχνολογίας.

Στο κτίριο της βιβλιοθήκης, θα φιλοξενηθεί και ερευνητικό κέντρο για
ιστορικούς και αρχαιολόγους, ενώ σε διπλανό κτίριο θα στεγαστεί το Ινστιτούτο
Σαντάμ Χουσεΐν για τη μελέτη της σφηνοειδούς γραφής. Στο ίδιο πρόγραμμα
εντάσσεται και η ανασκαφή μίας πτέρυγας του βασιλικού ανακτόρου στο όρος
Κουγιουντζίκ.

Παρ’ όλες τις καλές προθέσεις και των δύο πλευρών υπάρχουν ορισμένα προβλήματα
που θα πρέπει να επιλυθούν. Πρώτον πώς θα γίνει η πληρωμή των αντιγράφων στο
Βρετανικό Μουσείο, καθώς σύμφωνα με την απόφαση των Ηνωμένων Εθνών
απαγορεύεται οποιαδήποτε οικονομική συναλλαγή με το Ιράκ. Και δεύτερον πώς θα
γίνει η εξαγωγή των αντιγράφων από τη Βρετανία αν δεν προηγηθεί άρση των
κυρώσεων. Η λύση αναμένεται να δοθεί από το Τμήμα Πολιτισμού των Ηνωμένων
Εθνών, την Unesco, που δεν έχει πάρει θέση προς το παρόν.

Τα «Μάρμαρα» του Ιράκ

Θα επιστραφούν στο μέλλον οι πήλινες πινακίδες της βιβλιοθήκης στη γη που
«γεννήθηκαν»;

Η απουσία πρεσβείας του Ιράκ στη Βρετανία δεν διευκολύνει προς το παρόν τη
διατύπωση ενός τέτοιου αιτήματος.

«Ωστόσο είναι σαφές ότι οι πινακίδες ανήκουν στο Ιράκ», δηλώνει ο επικεφαλής
του τμήματος ιρακινών ενδιαφερόντων της πρεσβείας της Ιορδανίας στο Λονδίνο,
Μουνταφάρ Αμίν. «Και αν και δεν έχει ζητηθεί η επιστροφή τους, είναι ένα θέμα
που παραμένει ανοιχτό προς διαπραγμάτευση».

Η κατάρα

«Οι θεοί ας ρίξουν σε όποιον σπάσει, σβήσει ή μετακινήσει τούτη την πλάκα
κατάρα που δεν θα έχει ανακούφιση, τρομερή και χωρίς έλεος για όσο ζει. Το
σπέρμα του ας εξαφανιστεί από τη γη και οι σάρκες του ας γίνουν βορά στο στόμα
των σκύλων», γράφει μία από τις πινακίδες. Οι Βρετανοί αρχαιολόγοι όμως που
την έφεραν στο φως μαζί με τα κατάλοιπα της βιβλιοθήκης πριν από 150 χρόνια
φαίνεται να την αγνόησαν…