Δρόμοι

Άλλο βλέπουμε…

… και άλλο θέλουμε να δούμε. Έτσι συμβαίνει συνήθως στη ζωή μας. Και
ιδιαίτερα όποτε κοιτάζουμε τον Άρη. Τόσο πολύ ο «κόκκινος πλανήτης» έχει
κυριεύσει τη λαϊκή φαντασία, που παίρνουμε το καθετί για απόδειξη ζωής, σαν να
θέλουμε απεγνωσμένα να πείσουμε τον εαυτό μας πως «δεν είμαστε μόνοι». Μας
έχει γίνει έμμονη ιδέα πως υπάρχει ζωή στον Άρη, από τότε που ο αστρονόμος
Σκιαπαρέλι έβλεπε εκεί «κανάλια», από τότε που ο Χ.Τζ. Γουέλς έβαζε τους
Αρειανούς του να κάνουν εισβολή στη Γη, από τότε που ο Όρσον Γουέλες σκόρπιζε
στο ραδιοφωνικό κοινό του αρειανή υστερία.

Το πρώτο…

… διαστημόπλοιο «απέδειξε» πως ο Άρης είναι ένας νεκρός πλανήτης. Οι
φωτογραφίες που έστειλε το Βάικινγκ το 1976, όταν προσεδαφίστηκε σε αυτόν,
έδειξαν ένα έρημο τοπίο, με ηφαίστεια σβηστά, ένα μέρος πιο ψυχρό από την
Ανταρκτική και πιο ξηρό από τη Σαχάρα. Ούτε δέντρα και Αρειανοί ούτε καν
κανονική ατμόσφαιρα. Μα δεν αργήσαμε να καταλάβουμε πως ούτε αυτή η εικόνα του
Άρη ήταν ακριβής. Άλλα διαστημόπλοια έδειξαν πως κάποτε ο Άρης ήταν ένας πιο
θερμός, πιο υγρός τόπος, με λίμνες, ίσως και με ωκεανούς, ακόμη και με μια
ατμόσφαιρα ικανή να συντηρήσει ζωή. Μας άρεσε αυτή η εικόνα, που έδειχνε πως
ίσως κάποτε να είχε υπάρξει εκεί ζωή, και την κρατήσαμε.

Οι επιστήμονες…

… απέδειξαν έκτοτε πως πριν από δισεκατομμύρια χρόνια υπήρχε στον Άρη νερό
και πως κάτι συνέβη και χάθηκε ξαφνικά. Είναι σχεδόν βέβαιο, υποστηρίζει ο
Στιβ Κόνορ στην εφημερίδα «Ιντιπέντεντ», πως το περισσότερο από αυτό το νερό,
αν όχι όλο, εξατμίστηκε, όταν αραίωσε η ατμόσφαιρα του πλανήτη. Είναι όμως,
επίσης, πιθανό, κάμποσο από αυτό το νερό να υπάρχει ακόμη εκεί, κάτω από
παγωμένους όγκους. Αν αυτό αληθεύει, τότε κάπου μπορεί να υπάρχει ακόμη ζωή,
θαμμένη κάτω από την εκ πρώτης όψεως αφιλόξενη αρειανή επιφάνεια. Το 1996, η
NASA είχε πει πως είχε βρει αρχαία, μικροσκοπικά ίχνη ζωής σε μετεωρίτη από
τον Άρη. Η ιδέα μάς άρεσε πολύ. Και την πιστέψαμε. Την είχε επιβεβαιώσει και ο
πρόεδρος Κλίντον (ήταν χρονιά εκλογών).

Μα η NASA…

… ήρθε πάλι αργότερα να μας μπερδέψει, λέγοντας πως, μολονότι στα ευρήματα
δεν υπάρχει κανένα χειροπιαστό στοιχείο, όλα μαζί μας οδηγούν στο συμπέρασμα
πως κάποτε στην Άρη υπήρχε ζωή. Πώς γίνεται όμως κάθε στοιχείο ξεχωριστά να
μην αποδεικνύει τίποτα και όλα μαζί να αποδεικνύουν κάτι; αναρωτήθηκαν οι
σκεπτικιστές. Και θα εξακολουθήσουν να αναρωτιούνται και για τα νέα ευρήματα,
που δείχνουν μεγάλους παγωμένους ωκεανούς. Αυτές οι αμφιβολίες δεν μετριάζουν
ωστόσο καθόλου τις δικές μας ελπίδες. Γιατί αυτές οι ελπίδες δεν γεννήθηκαν
από την επιστημονική έρευνα. Αντίθετα, η επιστημονική έρευνα γεννήθηκε από την
ανάγκη μας να αποδείξουμε πως «δεν είμαστε μόνοι».