Οι αποκλίσεις απειλούν το Πρόγραμμα Σταθερότητας

Η «μαύρη τρύπα» του φετινού προϋπολογισμού απειλεί την επίτευξη των στόχων του
προγράμματος σταθερότητας αλλά και τις φοροελαφρύνσεις που προγραμματίζει η
κυβέρνηση στο πλαίσιο της φορολογικής μεταρρύθμισης. Τα στοιχεία για την
πορεία των εσόδων, αλλά και των δαπανών, του προϋπολογισμού προκαλούν ανησυχία
στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, όσον αφορά την επίτευξη των στόχων
για το έλλειμμα και το δημόσιο χρέος που έχουν τεθεί για το 2002, αλλά και
προβληματισμό σχετικά με το εύρος των φοροελαφρύνσεων που θα περιλαμβάνει η
φορολογική μεταρρύθμιση.

Αυτός είναι ένας από τους σοβαρότερους λόγους για τους οποίους οι οριστικές
αποφάσεις για αύξηση του αφορολόγητου ποσού εισοδήματος και για τους
φορολογικούς συντελεστές αναβλήθηκαν για τον Σεπτέμβριο. Τότε εκτιμάται ότι θα
έχει ξεκαθαρίσει το τοπίο σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού και έτσι
θα μπορούν να αξιολογηθούν με βεβαιότητα τα περιθώρια που θα υπάρχουν για τις
μειώσεις φόρων, αλλά και οι ανάγκες για την αύξηση των φορολογικών εσόδων με
συγκεκριμένα μέτρα σε διάφορους τομείς.

Εκτός στόχων

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο τακτικός προϋπολογισμός, το πρώτο πεντάμηνο του
2002, εξακολουθεί να κινείται εκτός των στόχων που έχουν τεθεί. Οι πρωτογενείς
δαπάνες του προϋπολογισμού (επιχορηγήσεις κ.ά.) παρουσιάζουν αύξηση 8,5%,
έναντι στόχου 6,6%. Επίσης, η πορεία των εσόδων είναι προβληματική. Πίσω από
τα χαμόγελα αισιοδοξίας των αρμοδίων στελεχών του οικονομικού επιτελείου για
ανάκαμψη των εσόδων τον Απρίλιο και τον Μάιο – ύστερα από την καθίζηση που
υπέστησαν τους πρώτους μήνες του έτους – βρίσκεται η σκληρή πραγματικότητα.
Μπορεί τα έσοδα, το δίμηνο αυτό, να παρουσίασαν βελτίωση του ρυθμού αύξησής
τους και να έπιασαν – σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των υπηρεσιών του υπουργείου
Οικονομικών – τον στόχο του 6,1% στο πεντάμηνο Ιανουάριος – Μάιος 2002, όμως
το αποτέλεσμα αυτό κάθε άλλο παρά καθησυχάζει τους αρμοδίους. Και αυτό, γιατί
οφείλεται όχι στην αύξηση των φορολογικών εσόδων αλλά σε «ενέσεις» που έγιναν
στα έσοδα, στο διάστημα αυτό, από διάφορες άλλες, έκτακτες πηγές.

Ο προβληματισμός για τα έσοδα δεν οφείλεται μόνο στο γεγονός ότι η αύξηση των
φορολογικών εσόδων είναι «ασθενική», αλλά και στο ότι ο συνολικός ρυθμός
αύξησής τους (φορολογικών εσόδων και μη ), παρά τις «ενέσεις», κινείται σε
επίπεδα αρκετά χαμηλότερα από εκείνα που θα δικαιολογούσαν την ικανοποίηση των
αρμοδίων στελεχών και την ομαλή εκτέλεση του προϋπολογισμού. Όπως λένε
αρμόδιοι παράγοντες, στο πεντάμηνο έχει αρχίσει να καταβάλλεται ο φόρος
εισοδήματος από την εκκαθάριση των φορολογικών δηλώσεων αλλά και από τις
δηλώσεις των ανωνύμων εταιρειών, καθώς και οι πρώτες δόσεις του φόρου από το
κλείσιμο των υποθέσεων με βάση τη συνάφεια. Με βάση τα δεδομένα αυτά, λένε τα
ίδια στελέχη, τα έσοδα του προϋπολογισμού θα έπρεπε να βρίσκονται σε υψηλότερο
σημείο.

Υποχρεώσεις

Η αγωνία των στελεχών του οικονομικού επιτελείου αφορά τώρα την πορεία των
εσόδων κατά τους επόμενους μήνες, καθώς αναγνωρίζεται ότι στο μέτωπο των
δαπανών δεν υπάρχουν και πολλά περιθώρια για να καλυφθούν οι αποκλίσεις. Στο
δεύτερο εξάμηνο, το Δημόσιο θα πρέπει ικανοποιήσει μια σειρά από υποχρεώσεις
που εκκρεμούν, μεταξύ των οποίων η χορήγηση των αυξήσεων στο Δημόσιο, που
προβλέπει η φετινή εισοδηματική πολιτική, μαζί με τα αναδρομικά τους, οι
οποίες δεν έχουν ακόμη καταβληθεί, καθώς και το επίδομα των 60.000 δραχμών σε
αρκετές κατηγορίες δημοσίων υπαλλήλων. Παράλληλα, θα πρέπει να καταβληθεί από
1ης Ιουλίου και το οικογενειακό επίδομα και στους δύο συζύγους, στο Δημόσιο,
όπως προβλέπει η νομοθεσία.

Με αυτά τα δεδομένα φαντάζει ιδιαίτερα αμφίβολη η επίτευξη πλεονάσματος της
γενικής κυβέρνησης στον φετινό προϋπολογισμό ύψους 0,8% του ΑΕΠ, από 0,1%
πέρυσι, καθώς και η μείωση του δημόσιου χρέους στο 97,3% ­ στο τέλος του έτους
­ από 99,6% πέρυσι. Όμως, στην περίπτωση που οι στόχοι αυτοί του προγράμματος
σταθερότητας δεν επιτευχθούν, θα υπάρξει πρόβλημα και στην επίτευξη των
αντίστοιχων στόχων που έχουν τεθεί στο πρόγραμμα για το 2003 και το 2004.

Για τις φοροελαφρύνσεις

Οι αμφιβολίες αυτές επηρεάζουν και τις αποφάσεις για τις φοροελαφρύνσεις. Το
βασικότερο σενάριο για τη διαμόρφωση του αφορολόγητου ποσού εισοδήματος, που
εξετάζει η κυβέρνηση, είναι η αύξησή του στα 4 εκατ. δρχ. για τους μισθωτούς
και τους συνταξιούχους, από 2,870 εκατ. δρχ. φέτος. Ωστόσο, ακόμη δεν έχει
αποκλεισθεί το ενδεχόμενο το ύψος του αφορολόγητου να διαμορφωθεί τελικά σε
χαμηλότερα επίπεδα, αλλά πάντως πάνω από τα 3,5 εκατ. δρχ. για το 2003 και να
αυξηθεί στα 4 εκατ. δρχ. στη διετία. Το εναλλακτικό αυτό σενάριο εξετάζεται
στην περίπτωση που, τους επόμενους μήνες, συνεχισθεί η υστέρηση των εσόδων και
η υπέρβαση των δαπανών. Επίσης, υπό εξέταση, για τον ίδιο λόγο, βρίσκεται και
η περαιτέρω μείωση του ανώτατου φορολογικού συντελεστή στο 38%, από 40% φέτος.
Μάλιστα, στο υπουργείο Οικονομικών εξετάζουν αλλαγές στην κλίμακα φορολογίας
εισοδήματος, με στόχο να διευρυνθούν τα υψηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια, ώστε
να αυξηθούν τα έσοδα από τα εισοδήματα αυτά.

Στο οικονομικό επιτελείο προσπαθούν να βρουν και άλλες πηγές εσόδων,
προκειμένου να στηρίξουν τις μειώσεις των φόρων που θα προβλέπει η φορολογική
μεταρρύθμιση.