Φορολογική μεταρρύθμιση σε τριτοκοσμικό φόντο

Ο κ. Χριστοδουλάκης ετοιμάζεται να ανακοινώσει σε περίπου 15 ημέρες το νέο
φορολογικό σύστημα της χώρας, που θα ισχύσει από το 2003. Μάλιστα, είτε επειδή
πιστεύει ότι η κυβέρνηση θα βγει κερδισμένη από τη μεταρρύθμιση είτε επειδή
θέλει να καλλιεργήσει τέτοιο κλίμα, άρχισε ήδη να ανακοινώνει, σιγά σιγά,
κάποια πρώτα θετικά μέτρα. Την περασμένη εβδομάδα, στη γενική συνέλευση του
ΣΕΒ, είπε ότι θα επεκταθεί στη γονική παροχή και στην κληρονομιά πρώτης
κατοικίας το αφορολόγητο που ισχύει σήμερα για την αγορά πρώτης κατοικίας.
Μίλησε, επίσης, για απαλλαγή από φόρο της κληρονομιάς μετοχών, ενώ από την
άλλη πλευρά εξήγγειλε την φορολόγηση των οff shore εταιρειών, που αποτελούν
ένα καταφύγιο φοροδιαφυγής των κατεχόντων.

Να, λοιπόν, μια πρώτη ευχάριστη γεύση της επικείμενης μεταρρύθμισης, η οποία
δείχνει να εξυπηρετεί έναν από τους βασικούς της στόχους: την αποκατάσταση της
δικαιοσύνης.

Όμως, ουκ επ’ άρτω μόνω ζήσεται φορολογούμενος… Η όποια ευχάριστη γεύση
προσφέρουν οι ελαφρύνσεις κινδυνεύει να χαθεί, όταν ο φορολογούμενος βρεθεί
μπροστά στα γκισέ της Εφορίας για να διεκπεραιώσει μια υπόθεσή του. Εκεί,
ακόμη και ο πιο καλοπροαίρετος πολίτης φτάνει ταχύτατα στα όρια της
αγανάκτησης, καθώς είναι υποχρεωμένος να χάσει ώρες, συχνά και ημέρες – και να
καβγαδίσει με υπαλλήλους ή, στην καλύτερη περίπτωση, να παραστεί μάρτυς στις
αψιμαχίες άλλων – προκειμένου να διεκπεραιώσει μια συνηθισμένη υπόθεση. Για
τους φορολογούμενους, αλλά και για την οικονομία συνολικά, αυτός ο χαμένος
χρόνος είναι χαμένα ημερομίσθια, χαμένος πλούτος.

Αληθινή ιστορία

Η σκηνή είναι αληθινή: Παρασκευή πρωί στην ΙΨ’ ΔΟΥ, φορολογούμενος προσέρχεται
για να εκπληρώσει φορολογική του υποχρέωση, στο τμήμα εισοδήματος. Φροντίζει
να είναι εγκαίρως εκεί, γιατί γνωρίζει ότι οι Εφορίες κλείνουν στη μιάμιση το
μεσημέρι. Πλην όμως, φτάνοντας διαπιστώνει ότι δεν υπάρχει μόνο ο μεσημεριανός
περιορισμός αλλά και αντίστοιχος για το γουίκ εντ. Στο τμήμα εισοδήματος
υπάρχει αναρτημένη πινακίδα – εννοείται χειρόγραφη – που τον πληροφορεί: «Κάθε
Παρασκευή δεν γίνεται συναλλαγή στο τμήμα εισοδήματος. Αρ. αποφ. υφυπουργού
Εσωτερικών ΔΙΑΠ /Γ2 /23321 /17.1.2000 ΦΕΚ 89/ Β/ 2.2.2000». Ο φορολογούμενος
ομολογεί την άγνοιά του ως προς τη συγκεκριμένη απόφαση του υφυπουργού
Εσωτερικών.

Επανέρχεται, έχοντας πάρει δεύτερη άδεια από την εργασία του, τη Δευτέρα, για
να αντιμετωπίσει μια τεράστια ουρά στο γκισέ, όπου εξυπηρετεί ένας μόνο
υπάλληλος. Περιμένοντας υπομονετικά τη σειρά του, διαπιστώνει ότι υπάρχουν και
άλλες πινακίδες, που θέτουν… νάρκες στον δρόμο του για το πολυπόθητο
αποτέλεσμα: να πληρώσει τον φόρο του. Διαπιστώνει, για παράδειγμα, ότι «βάσει
της 1023737/ΠΟΛ/070/26-2-97 απόφασης υπουργού Οικονομικών δεν υποχρεούμεθα στη
χορήγηση και επικύρωση φορολογικών δηλώσεων, Ε9 και εκκαθαριστικών. Οι
φορολογούμενοι θα προσκομίζουν τα δικά τους αντίγραφα, όπου τούς τα ζητούν».
Σε άλλο σημείο, άλλη πινακίδα τον προειδοποιεί: «Εκκαθαριστικά και δηλώσεις
επικυρώνονται μόνο από την υπηρεσία που τα ζητεί». Αυτό του προκαλεί πλήρη
σύγχυση, γιατί ο ίδιος διεκδικούσε πράγματι μία επικυρωμένη φορολογική του
δήλωση, όπως του είχε ζητήσει άλλο τμήμα της ίδιας ΔΟΥ.

Ύστερα από μιάμιση ώρα αναμονής, το μυστήριο λύνεται για τον ίδιο – όχι όμως
και για τους λιγότερο ενημερωμένους, λιγότερο προετοιμασμένους ή απλώς
ηλικιωμένους φορολογούμενους, που συνήθως φεύγουν απελπισμένοι προς αναζήτηση
νέων εγγράφων. Παρά τις προειδοποιήσεις της πινακίδας, το τμήμα χορηγεί
επικυρωμένα αντίγραφα φορολογικών δηλώσεων, μόνο που καλείται ο ίδιος ο
φορολογούμενος να φωτοτυπήσει τα δημόσια αυτά έγγραφα στο απέναντι
ψιλικατζήδικο και να επιστρέψει, παραβιάζοντας αυτή τη φορά την ουρά, για να
εξασφαλίσει τις γνωστές σφραγίδες.

Διαπιστώνει, μάλιστα, στη συνέχεια ότι μόλις πρόλαβε να ολοκληρώσει τη
συναλλαγή του, αφού άλλη πινακίδα – πάντα χειρόγραφη – τον ενημερώνει ότι το
ωράριο είναι, τελικά, 7.30 – 1μ.μ.

Την άλλη ημέρα, φυσικά, επανήλθε για να ολοκληρώσει τη συναλλαγή του με το
άλλο τμήμα της Εφορίας, το οποίο, όμως, έτυχε να κάνει και ένα λάθος – κι έτσι
χρειάσθηκε να επανέλθει και την επομένη για να διορθώσει το λάθος.

Όλη αυτή η τριτοκοσμική διαδικασία επισφραγίσθηκε με τη συμπλήρωση μιας
αίτησης του TAXIS, για να αισθανθεί και λίγο Ευρωπαίος. (Σε άλλη ΔΟΥ, πάντως,
που είχε επισκεφθεί για την ίδια υπόθεση, δεν του ζητήθηκε να συμπληρώσει την
αίτηση αυτή και γενικώς ακολούθησε διαφορετικές διαδικασίες – έτσι απέφυγε,
τουλάχιστον, τη μονοτονία).

Αν η φορολογική μεταρρύθμιση του κ. Χριστοδουλάκη και των Επιτροπών Κοινωνικού
Διαλόγου αγνοεί αυτή την εικόνα και ενδιαφέρεται μόνο για το ύψος των
συντελεστών, κακώς το κάνει. Η δυσάρεστη πραγματικότητα, την οποία συνεχίζουν
να βιώνουν καθημερινά χιλιάδες πολίτες, είναι εξίσου σοβαρό πρόβλημα με το αν
θα επιβληθεί, τελικώς, φόρος κατοχής ή ΦΑΠ ή αν θα εκπίπτουν οι δαπάνες για τα
φροντιστήρια από το φορολογητέο εισόδημα ή όχι.