ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Δια-βολική εξουσία

Το βράδυ καθόμαστε να θυμηθούμε πώς ήτανε τα πρόσωπά μας σαν
γνωριστήκαμε

Κ. Κουλουφάκου, Άη Στράτης 1952

Ώρες ώρες, πιστεύω ότι στην Ελλάδα – ίσως εν αγνοία μας – έχουμε επινοήσει και
εφαρμόσει ένα πολίτευμα κομμένο και ραμμένο στα μέτρα μας. Δεν εγκλωβιστήκαμε
σε θεωρητικά σχήματα και άκαμπτες ιδεολογίες. Μόλις βεβαιωθήκαμε για το «ποιος
είναι και θέλει να είναι ο Έλληνας», αρχίσαμε να ψάχνουμε πιο μείγμα,
συνονθύλευμα, κοκτέιλ θα ταίριαζε πολιτικά σ’ αυτό το ψυχοκοινωνικό προφίλ.

Ύστερα από δύο – τρεις αποτυχίες εδραίωσης κλασικών μορφών δημοκρατίας ή
βασιλείας, τελικά συμφωνήσαμε (κατά βάθος όλοι) στην υιοθέτηση μιας μαγικής
συνταγής διακυβέρνησης της χώρας (και γενικότερα λειτουργίας του πολιτικού
χώρου), με κύριο χαρακτηριστικό τη συνύπαρξη των αντιθέτων.

Έτσι έχουμε: δημοκρατία και μη, κληρονομικές εξουσίες και μη, ελέω Θεού
εντολείς και μη, λαϊκή συμμετοχή και μη, ορθοδοξία (ορθοπραξία), ορθολογισμό
και μη.

Αρχής γενομένης από την κατάσταση που είχε περιγραφεί ως «μη-πόλεμος» και με
δεδομένο ότι ο Έλληνας εκτιμά ιδιαίτερα το «μη μου τους κύκλους τάραττε»,
έχουμε πλέον συνηθίσει να ορίζουμε τα πάντα όχι με το θετικό τους πρόσημο και
περιεχόμενο, αλλά με το μη-αρνητικό τους.

Το ΠΑΣΟΚ είναι μη-δεξιά, η Ν.Δ. είναι μη-σοσιαλιστική, ο ΣΥΝ είναι
μη-δογματικός και το ΚΚΕ είναι μη-συνοδοιπόρος των άλλων. Στη μη-Βουλή
ψηφίζονται συνεχώς μη-νόμοι.

Κανείς δεν θέλει να αυτο-προσδιορισθεί με σταθερά γνωρίσματα (αρχές και
διαδικασίες). Για δε τον πολιτικό του αντίπαλο ή τον κοινωνικό του αμφισβητία
αρκείται στο να δηλώνει «ότι δεν του μοιάζει».

Κατά βάθος, η πρακτική αυτή συνιστά επικράτηση της νοοτροπίας των μικρομεσαίων
και των μικρομεγάλων, αφού στα θολά και τ’ ασαφή οι ευέλικτοι και οι εύκαμπτοι
κινούνται πιο άνετα.

Έτσι εξηγείται το ότι τα λαϊκά αγόρια του 1981 έχουν γίνει στυγνοί Ευρωπαίοι
επιχειρηματίες το 2002, χωρίς να αισθάνονται ότι πρόδωσαν κάποια ιδανικά.

Γι’ αυτό τον λόγο απαλλάσσεται των ευθυνών του ή και δικαιώνεται εκλογικά
όποιος συν-αλλάσσεται με ένα κόμμα ή συνδυασμό νίκης, αφού στην πολιτική
ανομία τα πάντα επιτρέπονται.

Η «παλάντζα» έγινε τρόπος άσκησης της εξουσίας και για μερικούς τρόπος ζωής.
Όλοι θέλουν να παίζουν αλλά ουδείς δέχεται να χάσει. Το ελληνικό πολίτευμα τού
«μη-…» δίνει τελικά στους περισσότερους Έλληνες την ψευδαίσθηση της αιώνιας
ευκαιρίας.

Το σύστημα αυτό, όσο δια-βολικό κι αν είναι, φτάνει στα όριά του. Οι ΗΠΑ, η
Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά κυρίως τα παιδιά μας, όλοι μας ζητάνε να τους πούμε
«ποιοι πράγματι είμαστε» και όχι «ποιοι δεν είμαστε».

Κι εδώ αρχίζουν τα δύσκολα.

Το ΠΑΣΟΚ πρέπει να σταματήσει αυτή την ιδιόμορφη συγκυβέρνηση με τα
διαπλεκόμενα αριστεροδεξιοκεντρώα συμφέροντα και να βρει χρώμα, γλώσσα, ηγεσία
και απαράβατους κανόνες. Η Ν.Δ. να σταματήσει να υπόσχεται «κυβέρνηση του
βουνού» και να μην ντρέπεται για τις συντηρητικές της απόψεις.

Ο ΣΥΝ να συνειδητοποιήσει ότι η εποχή του μπαλαντέρ και του διαιτητή έχει
τελειώσει και χρειάζεται ριζική ανα-τροπή. Το ΚΚΕ, μολονότι είναι συνεπές στη
ρητορική και στον ρόλο του, δεν μπορεί από τα μέσα να βρει διέξοδο (και τ’
απέξω δεν ευνοούν).

Οι πολιτικοί πρέπει να πάψουν ν’ ανησυχούν για τον εαυτό τους (προσποιούμενοι
ότι ανησυχούν για τα προβλήματα του λαού) και ο Έλληνας πρέπει να πάψει να
ταυτίζει το στενό προσωπικό, τοπικό, συντεχνιακό συμφέρον με τις εθνικές
προτεραιότητες.

Για να προοδεύσουμε πρέπει να ξε-βολευτούμε. Πρέπει κάτι να χάσουμε (ή να
θυσιάσουμε) για ν’ αλλάξουμε εποχή και πορεία.

Αλλιώς, κάποια διαβολική ή βολική εξουσία πάντα θα καιροφυλακτεί για να μας
πείθει ή να μας απειλεί, επικαλούμενη την ανιστόρητη «μη-επανάληψη της Ιστορίας».

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.