Πρόσωπα Εναντίον κάθε μανιχαϊσμού

Ελία Σουλεϊμάν. Στις Κάννες τον είπαν Μπάστερ Κήτον της Ναζαρέτ

Ένας Παλαιστίνιος κάτοικος Ιερουσαλήμ και μια Παλαιστίνια κάτοικος Ραμάλας.
Ένας αδύνατος έρωτας, περιορισμένος σ’ ένα πάρκινγκ κοντά στο ισραηλινό
φυλάκιο ελέγχου. «Ένα χρονικό αγάπης και πόνου», αναφέρει συνοπτικά το
πρόγραμμα του Φεστιβάλ Καννών για την ταινία «Θεϊκή Επέμβαση» του Παλαιστίνιου
σκηνοθέτη Ελία Σουλεϊμάν, η οποία προβάλλεται αύριο.

Η πρώτη ταινία του, «Χρονικό μιας εξαφάνισης» (1998), είχε ήδη αποσπάσει
επαίνους – η «Λιμπερασιόν» είχε χαρακτηρίσει τον Σουλεϊμάν «Νάνι Μορέτι της
Ανατολής» ενώ η «Λε Μοντ» είχε γράψει πως παρουσιάζει «μια πολύ ριζοσπαστική
και πολύ πολιτισμένη όψη της απελπισίας». Αλλά ο Σουλεϊμάν δεν συνάντησε την
ίδια υποδοχή όταν η ταινία του προβλήθηκε στο Ισραήλ και τα Παλαιστινιακά
Εδάφη. Ισραηλινοί τον κατηγόρησαν ότι περιγελά τον ισραηλινό στρατό,
Παλαιστίνιοι ότι περιγελά τους μάρτυρες. Σ’ ένα φεστιβάλ στην Τυνησία
αναγκάστηκε να αποχωρήσει, κατηγορούμενος για «συνεργασία» με τον εχθρό.

Η «Θεϊκή Επέμβαση» αφηγείται δύο παράλληλες ιστορίες: ενώ στη Ναζαρέτ ο
πατέρας του ήρωα αυτοκαταστρέφεται από την αρρώστια και την οργή, μια ιστορία
αγάπης ξεκινάει για τον γιο, που ζει στην Ιερουσαλήμ. Καθώς όμως η ελευθερία
κινήσεων της αγαπημένης του σταματάει στο φυλάκιο ελέγχου ανάμεσα στην
Ιερουσαλήμ και τη Ραμάλα, οι δύο εραστές δεν μπορούν να συναντηθούν παρά μόνο
στο πάρκινγκ του φυλακίου. Το πάθος και ο πόθος τους σκοντάφτουν στη γεωγραφία
της σύγκρουσης, αλλά και την υπονομεύουν, την ανατρέπουν, παίζουν με τους
κανόνες της.

Ο Ελία Σουλεϊμάν γύρισε την ταινία του με Ισραηλινούς, Παλαιστίνιους, Γάλλους
και Αμερικανούς τεχνικούς στη Βηθλεέμ, τη Ναζαρέτ, τη Χάιφα, την Ανατολική
Ιερουσαλήμ και τη Γαλλία. Η βία τους ακολουθούσε, «έγλειφε το πλατώ κατά
διαδοχικά κύματα», λέει ο σκηνοθέτης. «Ο μικρός μας θίασος μετακινιόταν και τα
γεγονότα έμοιαζε να μας ακολουθούν, να μας περικυκλώνουν, να μας αφήνουν, να
μας ξαναπιάνουν. Σαν ένας ζωντανός, ανησυχαστικός οργανισμός που μετακινιόταν
ταυτόχρονα με μας, μαζί μας ή χωρίς εμάς…».

Ο Ελία Σουλεϊμάν γεννήθηκε το 1960 στη Ναζαρέτ, σε μια οικογένεια «της
κατώτερης μικροαστικής τάξης», διευκρινίζει. Σπούδασε στο Λονδίνο και στη Νέα
Υόρκη, επέστρεψε στην Ιερουσαλήμ για να δουλέψει, ξανάφυγε για το Παρίσι.
Αρνείται κατηγορηματικά να γίνει «λάβαρο» της παλαιστινιακής υπόθεσης, ο ίδιος
ή το έργο του. Κάθε μανιχαϊσμός τον τρομοκρατεί, είτε προέρχεται από το
ισραηλινό είτε από το παλαιστινιακό στρατόπεδο. Πριν από τέσσερα χρόνια είχε
σοκάρει κάποιους δικούς του δηλώνοντας πως οι Άραβες του Ισραήλ είναι
«υποδειγματικοί εβραίοι». Και το φθινόπωρο έγραφε: «Ω πατέρα μου! Οποία τύχη
να είναι κανείς εβραίος. Να κληρονομεί όλον αυτό τον πολιτισμό. Οι παλιοί
εβραίοι αρκέσθηκαν να γίνουν Ισραηλινοί. Μας μετέδωσαν την εβραιοσύνη τους κι
εμείς, εμείς φύγαμε».