Δρόμοι

Η αγιότητα…

… ήταν πάντα επώδυνη. Άνθρωποι που ήθελαν να τη φτάσουν, φορούσαν στο κεφάλι
τους ακάνθινα στεφάνια, έσφιγγαν το κορμί τους μέσα σε κορσέδες από καρφιά,
βάδιζαν ξυπόλητοι τον χειμώνα, αρνούνταν τροφή και ύπνο. Ο εκούσιος
θρησκευτικός πόνος δεν έλειψε ποτέ από κοντά μας. Αυτοί που υπομένουν τον
«ιερό πόνο», πιστεύουν πως πονώντας πηγαίνουν πιο κοντά στον Θεό. Άλλοι
νιώθουν αποκαθαρμένοι από πνευματικές νόσους. Για έναν άνθρωπο του κόσμου,
τέτοιες πεποιθήσεις μπορεί να φαίνονται προληπτικές και ανώφελες. Άλλωστε, η
σύγχρονη κοινωνία ξοδεύει πολύ χρόνο, ενέργεια και χρήμα για να θεραπεύει και
να εξαλείφει τον πόνο.

Ο πόνος…

… είναι για μας ένα πρόβλημα που πρέπει να λυθεί. Όμως, για τον Αριέλ
Γκλούκλιχ, καθηγητή της Θεολογίας στο Πανεπιστήμιο Τζορτζτάουν, που έχει
μελετήσει τον ιερό πόνο στον χριστιανισμό, τον μωαμεθανισμό, τον ιουδαϊσμό,
τον ινδουισμό και τον βουδισμό, ο πόνος μπορεί να έχει πνευματικά και
συναισθηματικά οφέλη. Μερικές φορές, εξηγεί ο καθηγητής στο περιοδικό «Σάλον»,
αν θέλουμε να θεραπεύσουμε, πρέπει πρώτα να προκαλέσουμε πόνο, κυρίως
σωματικό. Μπορούν όμως πράξεις που φαίνονται εντελώς φθοροποιές να είναι
ωφέλιμες; Ναι, όταν δεν πρόκειται για φθορά, αλλά για εκπλήρωση. Αντίθετα με
εκείνον που πατάει μια νάρκη και νιώθει ένα κύμα πόνου, οι ασκητές και οι
άγιοι νιώθουν τον πόνο σε βαθμίδες. Είτε λατρεύοντας τον Θεό είτε αφοσιώνοντας
τον εαυτό τους σε μια κοινότητα, νιώθουν τον πόνο σαν μια πράξη αυτοθυσίας.

Το προσκύνημα…

… είναι ένα ταξίδι στο ιερό. Για τον προσκυνητή, είναι επίσης ένα ταξίδι στο
κέντρο της ύπαρξης. Πολλά προσκυνήματα κλείνουν μέσα τους πόνο: άλλοι βαδίζουν
ξυπόλητοι μεγάλες αποστάσεις ή ανεβαίνουν στα γόνατα ατέλειωτα σκαλιά και
άλλοι μένουν χωρίς τροφή και νερό ή πλαγιάζουν πάνω σε χαλίκια. Άλλοι πάλι
αυτομαστιγώνονται. Όλοι αυτοί προσεγγίζουν με τον θνητό εαυτό τους το θεϊκό,
μέσα από τη στέρηση και τον πόνο. (Φυσικά, οι καιροί αλλάζουν. Σήμερα, για να
γίνεις χατζής, πηγαίνεις στους Αγίους Τόπους με αεροπορικό εισιτήριο πρώτης
θέσης και με λεωφορείο με αιρ κοντίσιον).

Η πολιτική…

… έχει αλλάξει και αυτή με τον τρόπο της τον ιερό πόνο. Άλλο ο ισλαμιστής
μάρτυρας που πεθαίνει ακαριαία, βάζοντας φωτιά στο φυτίλι της βόμβας με την
οποία είναι ζωσμένος, και άλλο ο μάρτυρας που λοιδορεί τους βασανιστές του,
προκαλώντας τους να τον πονέσουν παραπάνω. Ο δεύτερος είναι ο Ιησούς προ των
Ρωμαίων, που μετατρέπει τον πόνο του σε νίκη. Γι’ αυτή τη νίκη, με τη μορφή
της αθανασίας, ο Γούντι Άλεν είχε πει: «Προτιμώ να την κατακτήσω χωρίς να
πεθάνω». Πολλοί ονειρεύονται την υπέρβαση των περιορισμών της σάρκας, αλλά
ελάχιστοι μπορούν να κάνουν χωρίς τις απολαύσεις της. Θέλουν τις ηδονές της,
αλλά χωρίς τους περιορισμούς της. Επιθυμούν την Ανάσταση χωρίς τη Σταύρωση.