Η αγιογραφία του Ξένου

Είκοσι χρόνια έπειτα από την πρώτη του έξοδο, ο «Ε.Τ.» – ο επονομαζόμενος και
«εξωγήινος» – εξακολουθεί να κυκλοφορεί ανάμεσά μας φρέσκος, μοντέρνος,
ρωμαλέος, δυνατός. Το ομολογώ. Όταν τον ξανάδα με γυαλισμένο ήχο και ψηφιακή
επεξεργασία, έμεινα με ανοικτό το στόμα. Η πιο ευτυχής συνάντηση της
αθεράπευτης παιδικής αφέλειας του Στίβεν Σπίλμπεργκ, με τις καλύτερες και πιο
φιλελεύθερες παραδόσεις του κλασικού Χόλιγουντ. Με ελάχιστα, σχεδόν αόρατα,
οπτικά εφέ αποσπά ατμόσφαιρα και ύφος ταινίας «επιστημονικής φαντασίας». Και
το καλύτερο; Με μια ιστοριούλα της τσιχλόφουσκας, κουρελιάζει τον ύποπτο, τον
σκοτεινό και άθλιο κόσμο της… ενήλικης και κυρίαρχης ιδεολογίας. Ο απόλυτος
θρίαμβος της διαφορετικότητας πάνω στην ξενοφοβία.

Αν ήμουν Αλβανός, Ρουμάνος, Ινδός και κατοικούσα σε κάποιο υπόγειο της
οδού Αλκιβιάδου, το πρώτο επιχείρημα που θα έβγαζα από το μανίκι μου κάθε φορά
που θα έπεφτα πάνω στα προγούλια κάποιου απίστευτου Νεοέλληνα που έχει ξεχάσει
τη γερμανική μετανάστευση του πατέρα του, θα ήταν αυτό το πανάσχημο, το
λιλιπούτειο, το αποκρουστικό… πλασματάκι. Και το δεύτερο πράγμα που θα του
υπενθύμιζα – αν τον έβλεπα να κάνει τον σταυρό του σαν υποκριτής Χριστιανός –
θα ήταν η ρήση «οι έσχατοι έσονται πρώτοι». Η πληρέστερη κινηματογραφική,
παιδική «αγιογραφία» που εκφράζει στο ακέραιο τη δημοκρατική, λαϊκή και
αλληγορική διάσταση της πορείας του Χριστού την Εβδομάδα των Παθών. Γιατί τι
είναι αυτό το τερατικό ον με τον πανύψηλο, λαστιχένιο λαιμό που περπατάει σαν
πάπια, βγάζοντας άναρθρες κραυγές; Εξωγήινος! Ακριβώς έτσι. Είναι ο άγνωστος,
ο ξένος, το UFO, δηλαδή ο… εχθρός. Ό,τι δεν εμπίπτει στις περιορισμένες
γνώσεις μας, ό,τι δεν συλλαμβάνει το μικροσκοπικό οπτικό πεδίο δράσης μας,
ό,τι δεν αντιλαμβάνεται η πνευματική μας νωθρότητα, ό,τι δεν είναι οικείο με
τους δικούς μας κώδικες, ό,τι δεν είναι όμορφο, ευπρεπές, κατανοητό,
συνηθισμένο με τα κριτήρια του μάρκετινγκ και της Μπάρμπι είναι από ευτελές
και ύποπτο μέχρι εχθρικό. Μέσα σε μισή ώρα, αυτή η πάπια με το πεπονοειδές
κεφάλι αποκαλύπτει μια καρδιά σαν μωρού παιδιού και έναν εγκέφαλο που θα έκανε
τον Αϊνστάιν να παραμιλάει.

Ο πρώτος κινηματογραφικός ασπασμός τής Ντρου Μπάριμορ έλαβε χώρα πριν από 20 χρόνια, με παρτενέρ τον εικονιζόμενο… εξωγήινο!

Και είναι πέρα ώς πέρα πιστοποιημένο από την ιστορική πορεία της
Ανθρωπότητας, πως μόνο πλάσματα με κινητήρια δύναμη την ανιδιοτέλεια και την
αθώα περιέργεια – πλάσματα που η περιρρέουσα ατμόσφαιρα δεν πρόλαβε ή δεν
μπόρεσε να τα μολύνει – μόνο αυτά έχουν την ικανότητα να επικοινωνήσουν, να
ανοίξουν παράθυρα, πόρτες, δρόμους και λεωφόρους για να συναντήσουν το
άγνωστο, το ξένο, το καινούργιο, το αυριανό και το μεγάλο. Μόνο τα τρία παιδιά
αυτής της χωρισμένης και συνηθισμένης μητέρας είναι προορισμένα να περιθάλψουν
τον χαρισματικό Ξένο και ν’ ανοίξουν τους ορίζοντες μιας ξενοφοβικής και
μυωπικής κοινωνίας.

Αλλά το πιο αληθινό και αποστομωτικό που λέει ο Σπίλμπεργκ (μαζί με τη
σεναριογράφο Μελίσα Μάθισον), είναι πως γνώση χωρίς καρδιά και αισθήματα είναι
το ίδιο επικίνδυνη και καταστροφική όσο η διάσπαση του ατόμου και η πυρηνική
βόμβα. Η Ανθρωπότητα χωρίς τον ουμανισμό είναι αδύνατον να υπάρξει. Με απλά
λόγια: Ένας… εξωγήινος την ημέρα κάνει τη βαρβαρότητα πέρα!

Μελόδραμα με φέσι

Της Αγάπης και «Τα ναυτιλιακά νέα» («The shipping news»). Της αγάπης, της
απάτης και της φωσκολικής – όπως λέμε… προσχολικής – ηλικίας. Της Αγάπης
διότι Εκείνος ερωτεύεται Εκείνη (να πέσει το ταβάνι να με πλακώσει αν λέω
ψέματα). Της απάτης – της μέγιστης απάτης – διότι ο Σουηδός Λάσε Χάλστρομ
είναι η πιο ευνοημένη μετριότητα του Χόλιγουντ και των Όσκαρ των τελευταίων
πενήντα χρόνων. Και του Φώσκολου, διότι μόνο η… πολυπληθής επινοητικότητα
ενός Φώσκολου θα κατέβαζε σενάριο τέτοιας… πρωτοτυπίας.

Εκ της περιγραφής και μόνο, ο οποιοσδήποτε εγκέφαλος μετρίων επιδόσεων
υφίσταται κλονισμό πολλών Ρίχτερ. Πανύβλαξ, κατώτερος ακόμα και του θρυλικού
Φόρεστ Γκαμπ, νυμφεύεται πορνίδιο, πιστοποιημένο με βούλα και υπογραφή. Και
όχι μόνο το στεφανώνεται, αλλά κάνει παιδί και από πάνω. Και όχι μόνο κάνει
παιδί, αλλά αναλαμβάνει να το φροντίζει υποδυόμενος ρόλο μαμάς, τη στιγμή που
η μαμά του δεν αφήνει μισό αρσενικό να πέσει κάτω. Έχει καλώς – λες από μέσα
σου – να δούμε πού θα πάει και πώς θα τελειώσει. Η μαμά όμως ξεσαλωμένη από τη
σεξο-δολαριακή της φρενίτιδα, γκρεμοτσακίζεται σε τροχαίο παρέα με τον
τελευταίο πελάτη τής περίλαμπρης σταδιοδρομίας της. Οπότε ο πανύβλαξ σύζυγος
αποφασίζει να πάρει των ομματιών του με κατεύθυνση τη γενέτειρά του, ένα
ψαροχώρι στη Νέα Γη, όπου 11 μήνες τον χρόνο όλα τα σκιάζει ο πάγος, η πλήξη,
η βαρεμάρα και η ανία. Έχει καλώς – ξαναλές από μέσα σου – να δούμε τι μέλλει
γενέσθαι, μπας και ανάψει φλόγα και λειώσουν οι πάγοι της Νέας Γης και καεί η
αγκύλωση του μίστερ Χάλστρομ.

Αυταπάτες. Τα μόνα που καίγονται και γίνονται αποκαΐδια είναι η περιέργεια και
η ελπίδα. Διότι στην επόμενη μία ώρα επακολουθεί επέλαση κοινοτοπιών και
άφθονων χασμουρητών. Ο πανύβλαξ αναδεικνύεται σε μεγάλο ρεπόρτερ των τοπικών
«Ναυτιλιακών νέων» (εξ ου και ο πιο απίστευτος τίτλος της τελευταίας
δεκαετίας) και από πλάνο σε πλάνο συμβαίνουν τα εξής δύο μεγάλα γεγονότα. Ο
Κέβιν Σπέισι να συνομιλεί και να λαμβάνει συμβουλές από την Τζούντι Ντεντς, τη
θεία, που τη βρίσκει με λεσβιακό τζιβιτζιλίκι. Και – δεύτερο γεγονός – ο ίδιος
Κέβιν Σπέισι να συνομιλεί και να φλερτάρει με την Τζούλιαν Μουρ. Η μόνη
διαφορά ανάμεσα στον Κέβιν Σπέισι της πόλης και στον Κέβιν Σπέισι της υπαίθρου
είναι ο σκούφος που φόρεσε στο ψαροχώρι. Που θα πει μελόδραμα με φέσι.

Ντα εσύ, γιες εγώ

Αγαπάτε αλλήλους. Το χριστιανικό πνεύμα της Εβδομάδας των Παθών εμβολιασμένο
στην άνιση δραματική βρετανική κομεντί του Τζεζ Μπάτεργουορθ «Birthday girl»
(«Το κορίτσι των γενεθλίων»). Και για να μην ψαρώνουμε από την ξενομανία, βάζω
στοίχημα πως αν έπεφτε στα χέρια του Σωτήρη Γκορίτσα θα απολάμβαναν – το
κορίτσι και η ταινία – καλύτερης χιουμοριστικής επεξεργασίας.

Έξυπνη ιδέα, επιπόλαιη διαχείριση. Υποταγμένος (στη μοίρα του) τραπεζικός
υπάλληλος, βρετανικής κωμοπόλεως, που εκλαμβάνει τον έρωτα ως τσόντα, βίντεο
και Playboy – θαμμένος κάτω από την ταφόπλακα της πλήξης και της ανίας –
λαμβάνει μέσω e-mail από τη διεύθυνση «From Russia with love» λαχταριστή
Ρωσίδα, με το συνηθισμένο όνομα Νάντια. Καταφθάνει λοιπόν η Νικόλ Κίντμαν
ομιλούσα τέλεια ρωσικά και διόλου αγγλικά και πέφτει πάνω στον Μπεν Τσάπλιν,
που ομιλεί τέλεια αγγλικά, αλλά διόλου ρωσικά.

Κι εκεί που ο κρυόκωλος αρχίζει να ξεχαρμανιάζει βιώνοντας επιτέλους
μια αληθινή και καυτή σεξουαλική προσωπική ιστορία, να σου και εμφανίζονται
από τη Μόσχα ο ξάδελφος και ο φίλος τής… κυρίας! Και ερωτώ, ως άνδρας και ως
Μπεν Τσάπλιν. Σε τέτοιες ανάποδες περιπτώσεις τι κάνεις; Αφήνεις μια Κίντμαν
στα χέρια της ρωσικής μαφίας;

Από τη συνάντηση και τη σύγκρουση των δύο εθνικών, αντιπροσωπευτικών,
συγκροτημάτων επί αγγλικού γηπέδου, προκύπτουν τα εξής αποτελέσματα: Οι φάσεις
του πρώτου ημιχρόνου είναι μεν κάπως κωμικές, αλλά η ατμόσφαιρα είναι βαρετή
και επαναλαμβανόμενη.

Νικόλ Κίντμαν, από τη Ρωσία με αγάπη στο «Κορίτσι των γενεθλίων»

Η Κίντμαν αλλάζει ρούχα και ζεσταίνει το κρεβάτι του σπιτιού, προφέροντας
διαρκώς Ντα, Νιέτ και παζάλστα, ενώ ο Τσάπλιν κυκλοφορεί μονίμως από την
τράπεζα στην κρεβατοκάμαρα και από την κρεβατοκάμαρα στην τράπεζα με το ίδιο
βλέμμα απορίας καρφωμένο στην προμετωπίδα της κεφαλής του. Στο δεύτερο
ημίχρονο, αντιθέτως, το παιχνίδι αποκτάει δραματικές διαστάσεις, διότι οι
προκαταλήψεις λένε πως οι Ρώσοι είναι εγκληματίες και οι Άγγλοι βαρεμένοι. Το
μόνο που μπορεί να γεφυρώσει το χάσμα είναι Love και μόνο Love. Έλα! Μας τα
‘παν κι άλλοι.

Με λίγα λόγια, μια μεγάλη χαμένη ευκαιρία. Γιατί; Μα λόγω… φτωχής
παραγωγής. Έξυπνη ιδέα, γρήγορη και επιπόλαιη επεξεργασία, ελάχιστοι
εσωτερικοί χώροι, «φτηνά» μεροκάματα στους τρεις αρσενικούς (Τσάπλιν – Βενσάν
Κασέλ – Ματιέ Κασοβίτς) και ένα μεγάλο και κάπως ακριβοπληρωμένο όνομα σαν
αυτό της Νικόλ Κίντμαν. Τίνι τρόπω, δηλαδή, μια επιχείρηση 10 εκατομμυρίων
δολαρίων αποφέρει δεκαπλάσια κέρδη. Και ύστερα, μερικοί μερικοί ισχυρίζονται
πως είναι ανθρωπίνως αδύνατον με πορδές να βάψεις αυγά!

Ρίγη πατριωτικής συγκινήσεως

Πάλι αμερικανική πολεμική ιστορία, πάλι εθνικοπατριωτικά ρίγη συγκινήσεως,
πάλι δικαστικό δράμα, πάλι αντιρατσιστικές κορόνες, πάλι ο Μπρους Γουίλις. Για
τρία πράγματα ξεχωρίζει η «Νύχτα αιχμαλώτων» («Hart’s war») του Γκρέγκορι
Χόμπλιτ. Πρώτον, γιατί ο ρατσισμός είναι πρόσχημα. Δεύτερον, γιατί οι
Αμερικανοί υπήρξαν οι μεγαλύτεροι λεβέντες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Και
τρίτον, γιατί η ταινία υπέστη πανωλεθρία στα ταμεία.

Στο πρώτο ημίωρο εκατοντάδες Αμερικανοί αιχμάλωτοι κόβουν βόλτες σε γερμανικό
στρατόπεδο συγκέντρωσης. Πάνω-κάτω, πάνω-κάτω. Ποιο είναι το θέμα, ρε παιδιά;
Οι… βόλτες.

Στο δεύτερο ημίωρο επακολουθεί αυτοσχέδια δίκη υπό την υψηλή εποπτεία των
Γερμανών αξιωματικών με μαύρο υποσμηναγό κατηγορούμενο για τον φόνο ρατσιστή
συμπατριώτη του και με πρόεδρο του δικαστηρίου το πηλίκιο και τη χλαίνη του
Μπρους Γουίλις. Ακόμα και στα χαρακώματα του πολέμου εκείνοι το βιολί τους.
Μαύρο να ‘ναι και ό,τι να ‘ναι. Ποιο είναι το θέμα, ρε παιδιά; Το πασίγνωστο
αντιρατσιστικό δικαστικό δράμα «σκότωσα για τη φυλή μου». Στο τρίτο ημίωρο
επελαύνουν εικόνες με φτυάρια, σακιά και λαγούμια. Ποιο είναι το θέμα, ρε
παιδιά; «Η μεγάλη απόδραση». Τελικό συμπέρασμα; Τρεις ταινίες στη συσκευασία
της μιας.

Και να μην ξεχάσω το καλύτερο. Αν ήταν έτσι οι Γερμανοί του Αδόλφου, τότε να
ξαναγράψουμε την Ιστορία για να τους θυμόμαστε ως τους πιο τζέντλεμεν
στρατιωτικούς από συστάσεως Ανθρωπότητας. Και αν ήταν έτσι τα στρατόπεδα
συγκέντρωσης και αν περνούσαν έτσι τα Αμερικανάκια, τότε χίλιες φορές
αιχμάλωτος στο Νταχάου παρά Φιλιππινέζος στα βόρεια προάστια της Αττικής.

Για βρέφη

Και ο απαραίτητος μποναμάς του Πάσχα με τίτλο «Βοήθεια είμαι ψάρι!» («Help, Ι
‘m a fish»). Τα κινούμενα σχέδια των Μάικλ Χέγκνερ και Στέφαν Φγιέλντμαρκ, με
τις φωνές των Άλαν Ρίκμαν και Τέρι Τζόουνς.

Οι γονείς βγαίνουν για πάρτι, τα παιδιά μένουν πίσω, η θεία κοιμάται και οι
μπόμπιρες δραπετεύουν στο υποθαλάσσιο καταφύγιο τρελού καθηγητή, που ψάχνει
τρόπους να μεταμορφωθεί σε ψάρι, διότι όπου να ‘ναι θα λειώσουν οι πάγοι και
οι πόλεις θα βυθιστούν στους ωκεανούς. Εντός ελάχιστων λεπτών τα τρία παιδιά
μεταβάλλονται σε ψάρια, κολυμπάνε στον βυθό και πέφτουν στα δόντια ενός
θηριώδους καρχαρία.

Η μοναδική επιλογή για μικρά, πολύ μικρά, παιδιά. Μόλις… νεογέννητα. Σκίτσα
απλής εικονογράφησης, ελάχιστα αστεία και μπόλικη οικολογία. Η παραγωγή είναι
ευρωπαϊκή από μια πανέξυπνη δανέζικη εταιρεία, η οποία έχει στο ενεργητικό της
συνεργασίες με μεγάλες φίρμες του Χόλιγουντ. Πράγμα που σημαίνει πως ακόμα και
η Ελλάδα μπορεί, αρκεί να θέλει και να προσπαθεί. Μ’ αυτό το πλευρό να κοιμόμαστε.

Δεύτερος και καταϊδρωμένος

Αφού υπάρχει το αξεπέραστο «Ο Τζόνι πήρε τ’ όπλο του» πώς είναι δυνατόν να
αντέξεις τη φλύαρη και γαλλική αντιγραφή του; Ο Φρανσουά Ντιπερόν στην
«Αίθουσα των αξιωματικών» («La chambre des officiers») επαναλαμβάνει το ίδιο
αντιπολεμικό μήνυμα, χωρίς την πρωτοτυπία και τις καθηλωτικές ακρότητες του
Τζόνι και του Ντάλτον Τράμπο.

Νεαρός αξιωματικός του γαλλικού στρατού στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο τσαλακώνεται
στο πρόσωπο από οβίδα και αναγκάζεται να καθηλωθεί σ’ έναν θάλαμο αξιωματικών.
Ακούει χωρίς να μπορεί να αντιδράσει και υπό την επίβλεψη ενός πλαστικού
χειρουργού θα προσπαθήσει να αναρρώσει και να ανασυγκροτηθεί.

Τα δυνατά χαρτιά τού Ντιπερόν είναι τα ντεκόρ, τα κοστούμια και μερικές
στιγμές αυθεντικής εποχής. Τίμιο στις προθέσεις, σοβαρό στο ύφος, φλύαρο στην
ανάπτυξη, αλλά απείρως καλύτερο από εκατοντάδες σκουπίδια που περιφέρονται και
κυριαρχούν με τις πλάτες του μάρκετινγκ και των γνωστών ονομάτων.

Τα Oscar της εβδομάδας

Καλύτερης ταινίας: «Ε.Τ. ο εξωγήινος»

Αντοχής: «Ε.Τ. ο εξωγήινος»

Σκηνοθεσίας: Στίβεν Σπίλμπεργκ (του Ε.Τ.)

Σεναρίου: Μελίσα Μάθισον (επίσης του Ε.Τ.)

Ανδρικής ερμηνείας: Ο… Ε.Τ.

Γυναικείας: Νικόλ Κίντμαν («Το κορίτσι των γενεθλίων»)

Ρωσικής γλώσσας: Νικόλ Κίντμαν ομιλούσα ντα, νιετ, παζάλστα

Ντεκόρ: Πατρίκ Ντιράν («Η αίθουσα των αξιωματικών»)

Κοστουμιών: Κατρίν Μπουχάρντ (των… αξιωματικών)

Φλυαρίας: «Η αίθουσα των αξιωματικών»

Φώσκολου: «Τα ναυτιλιακά νέα»

Καρικατούρας: Κέβιν Σπέισι (ρεπόρτερ «Ναυτιλιακών νέων»)

Αμερικανοπατριωτικής ανατριχίλας: «Η νύχτα των αιχμαλώτων»

Ταυτοπροσωπίας: Μπρους Γουίλις αντιγράφει Μπρους Γουίλις