Κόντρα για το «made in Greece» στα όπλα

Ένας εκ των εκτοξευτών βλημάτων «Πάτριοτ» που κατασκευάσθηκε εξ ολοκλήρου στην ΕΑΒ (Τανάγρα) και παραδόθηκε πριν λίγες ημέρες. Αντίστοιχη εργασία συμπαραγωγής έγινε και για τους φορείς των συστημάτων «Πάτριοτ» στο εργοστάσιο της ΜΕΤΚΑ στο Βόλο

Φραγμό έως κατάργηση των αντισταθμιστικών και των συμπαραγωγών που συνοδεύουν
ως «δώρα» την πώληση όπλων σε πελάτες τους επιδιώκουν οι ΗΠΑ.

Η νέα τακτική που σχεδιάζει η Ουάσιγκτον χτύπησε καμπανάκι κινδύνου για
δεκάδες μεγάλες, αλλά και μικρότερες ελληνικές βιομηχανίες, καθώς η Ελλάδα
αγοράζει το 34%-45% των όπλων της από τις ΗΠΑ και αξιοποιεί σημαντικά τα
πλεονεκτήματα αυτά για στήριξη της οικονομίας της.

Παράλληλα, ενδεχόμενη κατάργηση των αντισταθμιστικών ωφελημάτων αποτελεί
πονοκέφαλο για το υπουργείο Άμυνας αλλά και συνολικότερα την κυβέρνηση αφού οι
«επιστροφές» αυτές με παραγγελίες βιομηχανικής παραγωγής από την Ελλάδα δίνουν
εργασία σε χιλιάδες εργαζομένους – του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ενώ μέχρι το 1981 τα αντισταθμιστικά ωφελήματα – χωρίς
μάλιστα να είναι υποχρεωτικά – δεν ξεπερνούσαν τις 5 ποσοστιαίες μονάδες της
αξίας ενός οπλικού συστήματος, τα 3-4 τελευταία χρόνια έφτασαν να καλύπτουν το
30% του πραγματικού κόστους, πέραν της υποχρέωσης συμπαραγωγής στην Ελλάδα.

Η τάση αυτή ανόδου των αντισταθμιστικών προσφορών που δίνονται ως κίνητρο από
τις προμηθεύτριες χώρες για να κερδίσουν τους διαγωνισμούς έχει δημιουργήσει
προβληματισμό στην Ουάσιγκτον αφού οδηγεί σε μείωση του όγκου εργασίας στις
ΗΠΑ. Έτσι η Ουάσιγκτον αρχίζει να «διαρρέει» ότι τα όφσετς… εμποδίζουν τον
ελεύθερο ανταγωνισμό και ζητεί να καταργηθούν. Το ζήτημα έθεσε εμμέσως πλην
σαφώς ο υφυπουργός Άμυνας των ΗΠΑ κ. J. Crouch στον ομόλογό του κ. Λ.
Αποστολίδη ζητώντας την αντικατάσταση των όφσετς με συμπαραγωγές.
Συμπαραγωγές, ωστόσο, που είναι ασύμφορες οικονομικά εάν δεν αφορούν μεγάλο
αριθμό κομματιών. Έτσι, παραδείγματος χάριν, ενώ η Τουρκία έχει γραμμή
παραγωγής αμερικανικών F-16 αφού η παραγγελίες του αεροσκάφους αυτού από την
Άγκυρα ήταν εκατοντάδες κομμάτια, η Αθήνα με τους μικρούς αριθμούς παραγγελιών
δεν μπορεί να προχωρήσει σε τέτοιες συνεργασίες. Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα
προχώρησε σε συμπαραγωγή σε περιπτώσεις όπως η παραγγελία 170 τανκς, 36
εκτοξευτήρων Πάτριοτ, 60 F-16 ή όταν η απαιτούμενη τεχνολογία ήταν εύκολη.
Αλλά και σε τέτοιες «απλές» συμπαραγωγές οι ΗΠΑ καθυστερούν στην εξαγωγή
τεχνολογίας. Πάντως η πρόθεση της Αθήνας είναι, όπως φάνηκε και από πρόσφατη
παρέμβαση του έτερου υφυπουργού Άμυνας κ. Λ. Λωτίδη, να ενισχυθεί η πολιτική
των όφσετς με εξάντληση όλων των ορίων και με έμφαση στη συμπαραγωγή μερών
όπλων στην Ελλάδα.

Είναι ενδεικτικό ότι μετά την μεγάλη επιτυχία των όφσετς στα μεταγωγικά
αεροσκάφη και την επίτευξη συμπαραγωγής 40% στα τανκς (το υποχρεωτικό όριο
ήταν μόλις 25%), οι νέες παραγγελίες που δημοσιοποιήθηκαν για περιπολικά,
σκάφη συνοδείας και στρατιωτικά νοσοκομεία εκστρατείας απαιτούν ελάχιστο
ποσοστό συμπαραγωγής από 20% έως 50%. Ανάλογη κίνηση θα γίνει και για τα
μεταφορικά ελικόπτερα και ίσως τα αμφίβια οχήματα, ενώ αναμένεται να αυξηθούν
και τα κατώτατα όρια των όφσετς.

Τι είναι αντισταθμιστικό όφελος

Τα αντισταθμιστικά οφέλη (όφσετς) είναι, με δυο λόγια, ο «μηχανισμός» μέσω του
οποίου οι αγοράστριες χώρες επιδιώκουν τη μεταφορά στην οικονομία τους μέρους
των χρημάτων που καταβάλλουν για την προμήθεια όπλων από εταιρείες άλλων
κρατών. Η επιστροφή αυτή γίνεται τώρα με διάφορους τρόπους, όπως την ανάθεση
παραγγελιών ή συμπαραγωγών και την ανάθεση ανάπτυξης ενός προϊόντος (κατηγορία
Ι) ή την παραχώρηση κεφαλαιουχικού εξοπλισμού για εργοστάσια, μεταχειρισμένα
όπλα κ.λπ. (κατηγορία ΙΙ).

Στο παρελθόν στις επιστροφές περιλαμβάνονταν και μη αμυντικά εμπορικά προϊόντα
και υπηρεσίες που όμως καταργήθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Μέχρι
τότε δεν έλειψαν οι… αεριτζήδικες δραστηριότητες. Οι ενδιαφερόμενοι αγόραζαν
ό,τι τιμολόγιο κυκλοφορούσε π.χ. για εξαγωγές… ελιών Καλαμάτας ή τουριστικά «πακέτα»…