Διαστάσεις Ο συμβιβασμός του Μεσσία

«Τα του Θεού τω Θεώ, τα του Καίσαρος τω Καίσαρι, τα του λαού τω λαώ». Ούγκο
Τσάβες, ο μεγαλύτερος δημαγωγός της Λατινικής Αμερικής (μετά τον Κάστρο).

«Βίβα Τσάβες»: σε έναν δρόμο του Καράκας

Τον Ιανουάριο του 2000, οι κάτοικοι του Ισημερινού βγήκαν στους δρόμους και
ανάγκασαν τον πρόεδρο Χαμίλ Μαουάντ να παραιτηθεί. Λίγους μήνες αργότερα, οι
Περουβιανοί έδιωξαν από την εξουσία τον Αλμπέρτο Φουχιμόρι. Το ίδιο έκαναν οι
Αργεντινοί με τον Φερνάντο ντε λα Ρούα. Και την Παρασκευή ήλθε η σειρά του
Ούγκο Τσάβες. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις ανετράπησαν δημοκρατικά εκλεγμένοι
πρόεδροι, χωρίς αυτό να συνοδευτεί από αιματοχυσία, καταστολή και διώξεις, και
χωρίς να αναλάβει την εξουσία στρατιωτική χούντα. Κάποτε, οι αλλαγές των
ηγετών της Λατινικής Αμερικής γίνονταν με στρατιωτικά πραξικοπήματα. Σήμερα
επιτυγχάνονται με διαδηλώσεις και πορείες. Η Λατινική Αμερική έχει αλλάξει
πρόσωπο. Η διαφθορά, ο αυταρχισμός και η δημαγωγία δεν γίνονται πλέον αποδεκτά
από τους υπεύθυνους και συνειδητοποιημένους πολίτες.

Αυτή την εξήγηση για την ανατροπή του Τσάβες έδινε το περασμένο Σάββατο ο
Μοϊσές Ναΐμ, πρώην υπουργός Βιομηχανίας της Βενεζουέλας και νυν διευθυντής του
έγκυρου περιοδικού Foreign Policy. Ήταν μια εξήγηση λογικοφανής και
συμπαθητική – δυστυχώς όμως δεν συμφωνούσε με την πραγματικότητα. Γιατί λίγο
μετά τη μεγάλη διαδήλωση του (καλού) λαού κατά του Τσάβες, έγινε μια άλλη
μεγάλη διαδήλωση του (κακού;) λαού υπέρ του Τσάβες. Και οι δύο κινητοποιήσεις
βάφτηκαν στο αίμα. Μα άλλοι πυροβολούσαν στην πρώτη κι άλλοι στη δεύτερη; Και
τόσο δημοκρατικός είναι πια αυτός ο στρατός που υποκλίνεται στη βούληση του
λαού, έστω κι αν αυτή αλλάζει ριζικά μέσα σε ένα 24ωρο;

Η αλήθεια είναι πιο πολύπλοκη, πιο βαρετή και αποτελείται από δύο σκέλη. Το
ένα λέγεται στρατός. Οργανωτές του πραξικοπήματος ήταν ο αρχηγός του στρατού
Εφραΐν Βάσκες και ο αρχηγός του ναυτικού Ραμίρες Ποβέδα, πρώην μαθητές και οι
δύο της «Σχολής των Αμερικών» απ’ όπου έχουν αποφοιτήσει πολλοί από τους
πρωταγωνιστές των πραξικοπημάτων των τελευταίων δεκαετιών στη Λατινική
Αμερική. Μπροστά στην αντίδραση όμως των γειτονικών χωρών και τις δικτατορικές
εξάρσεις του ανδρείκελου που τοποθετήθηκε πρόεδρος, ο στρατός έκανε ωριμότερες
σκέψεις.

Το δεύτερο σκέλος λέγεται «ισχυρός ιππότης δον πετρέλαιο», όπως παραφράζουν
στο Καράκας τον «ισχυρό ιππότη δον χρήμα». Το 80% των εσόδων της Βενεζουέλας
εξαρτάται από τον κρατικό πετρελαϊκό όμιλο Pdvsa και το 50% του προϋπολογισμού
στηρίζεται στο αργό πετρέλαιο. Σε περίπτωση που η Οργάνωση Αμερικανικών Κρατών
εξεδίωκε τη Βενεζουέλα από τις τάξεις της και διέκοπτε τις εμπορικές σχέσεις
μαζί της, θα δημιουργείτο μια αστάθεια την οποία δεν ήθελαν με τίποτα οι
ισχυροί του πετρελαίου. Απαίτησαν από τον Τσάβες να εγκαταλείψει τα σχέδια
«άλωσης» του ομίλου με την τοποθέτηση δικών του ανθρώπων σε διευθυντικές
θέσεις. Και το πέτυχαν. Ακόμη και οι Μεσσίες κάνουν επώδυνους συμβιβασμούς.