Διαστάσεις Η επιταγή του Ταλμούδ

«Ip’ha mistabra», δηλαδή «πρέπει να ξαναρχίσουν όλα προς την αντίθετη
κατεύθυνση», αναφέρει το Ταλμούδ. «Ip’ha mistabra», πρέπει να πει και ο
ταλμουδιστής του 21ου αιώνα.

«Κανένα έλεος για τους αμάχους». «Για τον Σαρόν, καθένας απ’ αυτούς είναι ένας αυριανός Παλαιστίνιος» (από τη Ρεπούμπλικα)

Για τον Μισέλ Βαρσάβσκι, το να είσαι καλός εβραίος σημαίνει τρία πράγματα. Να
διαπερνάς τις αξίες της αλληλεγγύης και της αδελφοσύνης, πιστεύοντας σε μια
συνύπαρξη βασισμένη στον σεβασμό, την ισότητα και τη συνεργασία. Να διαπερνάς
τα σύνορα. Να υπερβαίνεις τα ταμπού που σε σπρώχνουν να κλείνεσαι σε μια
σοβινιστική ταυτότητα. Γεννημένος στο Στρασβούργο, ο Βαρσάβσκι αιωρείτο
ανέκαθεν πάνω από τα σύνορα, γεωγραφικά, κοινωνικά ή θρησκευτικά. Αλλά
παρέμενε πάντα πιστός στις αξίες του ιουδαϊσμού και της διασποράς. Το 1989
καταδικάστηκε σε τριάντα μήνες φυλακή επειδή «προσέφερε υπηρεσίες σε παράνομες
παλαιστινιακές οργανώσεις». Δεν έπαψε ποτέ να πιστεύει, όμως, ότι ο μόνος
τρόπος για να μπορέσει επιτέλους να ζήσει φυσιολογικά η ισραηλινή κοινωνία
είναι να ξαναβρεί τις εβραϊκές της ρίζες και να ανοιχτεί στην αραβική διάσταση
της ταυτότητας και του περιβάλλοντός της.

Στο βιβλίο του «Sur la frontiere» («Στα σύνορα», εκδ. Stock), ο Βαρσάβσκι
αναφέρεται στην αντίδραση δύο Ισραηλινών πολιτών λίγες μέρες μετά την υπογραφή
των συμφωνιών του Όσλο. Ο ένας είναι ο δημοσιογράφος Άμνον Ντάνκερ, ένας
δυτικότροπος, φιλελεύθερος και λαϊκός φιλειρηνιστής. Ειρήνη, γι’ αυτόν, είναι
η δυνατότητα να ταξιδέψει με αυτοκίνητο χωρίς διακοπή μέχρι τη Φλωρεντία. Ο
άλλος είναι ένας γείτονας του συγγραφέα, ο Μ. Σέμες, μετανάστης από το Ιράκ,
θρήσκος και ψηφοφόρος της Δεξιάς. «Τώρα που θα υπάρξει ειρήνη», τον ρωτά με
δάκρυα στα μάτια, «νομίζεις πως θα μπορέσω να πάω στη Βαγδάτη, όχι για να
μείνω, αλλά τουλάχιστον για καλοκαιρινές διακοπές;»”

Για ένα μέρος της ισραηλινής κοινωνίας, το άνοιγμα των συνόρων θα
σηματοδοτούσε λοιπόν την οριστική ένταξη του Ισραήλ στη Δύση. Για ένα άλλο
μέρος, η ειρήνη θα επέτρεπε τη συμφιλίωση με τον αραβικό κόσμο από τον οποίο
προήλθε. Η βασική διαχωριστική γραμμή της ισραηλινής κοινωνίας, εξηγεί ο
συγγραφέας, δεν είναι ανάμεσα στους εποίκους και τους ειρηνιστές ή ανάμεσα
στους μετριοπαθείς και τους εξτρεμιστές. Το ρήγμα είναι κοινωνικό και
πολιτισμικό. Ο αγώνας που πρέπει να δοθεί είναι διπλός: εναντίον αυτών που
θέλουν να κάνουν το Ισραήλ προμαχώνα της νέας νεοφιλελεύθερης σταυροφορίας στη
Μέση Ανατολή και εναντίον εκείνων που θέλουν να μετατρέψουν τη χώρα σε ένα
πάνοπλο γκέτο, το οποίο θα διευθύνουν οι ραβίνοι ενός νέου μεσσιανισμού.

Όλα πρέπει να ξεκινήσουν από την αρχή, αλλά προς την αντίθετη κατεύθυνση, όπως
λέει το Ταλμούδ. Οι Ισραηλινοί πρέπει να αραιώσουν τον εθνικισμό τους με μια
γενναία δόση κοσμοπολιτισμού, πρέπει να αντικαταστήσουν το κλείσιμο στον εαυτό
τους με ένα συστηματικό άνοιγμα προς τον Άλλο. Κάτι ανάλογο λέγαμε πριν από
λίγα χρόνια για τους Σέρβους.