Γυναίκες με τα όλα τους

Τα τελευταία δύο χρόνια το γαλλικό σινεμά μιμείται τις επιδόσεις του Ζιντάν,
του Καρεμπέ και των άλλων παικταράδων των «πετεινών». Με επιθετική τριπλέτα
τους Ζενέ – Κασοβίτς – Οζόν έχει πραγματοποιήσει τρεις επελάσεις στα αντίπαλα
χολιγουντιανά δίκτυα, σκοράροντας ισάριθμες φορές και μάλιστα στο ίδιο γήπεδο
της «ψυχαγωγίας», στο οποίο το αμερικανικό σινεμά παίζει μονότερμα όλες τις
αντίπαλες ομάδες. Πρώτα με τα «Πορφυρά ποτάμια», ύστερα με την «Αμελί» (μια
γκολάρα που άφησε άναυδο τον πλανήτη) και τώρα με τις «8 Γυναίκες». Η φάση
αυτού του τρίτου γκολ αρχίζει με την 82χρονη αλεπού Ντανιέλ Νταριέ,
συνεχίζεται από την βαμπ Κατρίν Ντενέβ, κοντρολάρεται από το μεσοεπιθετικό
τρίο Ιζαμπέλ Ιπέρ – Φανί Αρντάν – Εμανουέλ Μπεάρ και ολοκληρώνεται από τα
φιντάνια της Εθνικής Ελπίδων Βιρζινί Λεντουαγιόν και την 19χρονη Λουντιβίν
Σανιέρ. Ιδιοφυής προπονητής ο 30χρονος Φρανσουά Οζόν. Το παιδί που αφομοίωσε
όσο κανείς άλλος της ηλικίας του τα διδάγματα δύο κολοσσών του American
Entairntemant Cinema, Έρνεστ Λιούμπιτς και Μπίλι Γουάιλντερ, με ίχνη Αγκάθα
Κρίστι, πινελιές κιτς Τζόνι Γουότερς και με φανέλες σε στυλ Ντιόρ. Το πιο
πικάντικο κοκτέιλ που είδα τα τελευταία χρόνια. Με δυο λόγια, η τακτική που
ακολούθησε ο προπονητής των θηλυκών «πετεινών» βασίζεται στους εξής
διαχρονικούς παράγοντες: ταινία – στούντιο, δηλαδή τραμπάλα μεταξύ θεατρικής
σκηνής και εναλλασσόμενης κινηματογραφικής εικόνας. Δοκιμασμένο κείμενο (από
το έργο του Ρομπέρ Τομά «8 Γυναίκες κατηγορούνται»). Σπινθηροβόλοι διάλογοι με
καταιγιστικούς ρυθμούς, ώστε να γρονθοκοπείται ανελέητα η προσοχή του θεατή.
Εξαιρετικό καστ, ώστε κάθε ηθοποιός να ταιριάζει γάντι με τον ρόλο του, και
διαρκής κλιμάκωση με μοναδικό άξονα το εσωτερικό στριπ τιζ και των 8 γυναικών.

«8 Γυναίκες». Κατρίν Ντενέβ με Ιζαμπέλ Ιπέρ και το φιλί του Ιούδα

Ο μύθος θυμίζει τους «10 μικρούς Νέγρους». Κάποια χιονισμένη ημέρα, σε μια
απομονωμένη, εξοχική κατοικία, πεθερά, σύζυγος, κουνιάδα, αδερφή, κόρες,
καμαριέρα και υπηρέτρια ανακαλύπτουν τον κόκορα του σπιτιού νεκρό μ’ ένα
μαχαίρι στην πλάτη. Ο άνθρωπος που τις πότιζε, τις τάιζε, τις πόδενε και τις
έντυνε, έκανε φτερά. Αποκλεισμένες από τον υπόλοιπο κόσμο, αρχίζουν να
παριστάνουν τον Ηρακλή Πουαρό, για να βρουν την άτιμη που τόλμησε να διαπράξει
έναν τέτοιο φόνο. Αποτέλεσμα; Αναμενόμενο. Όλες, μα όλες, είχαν τους λόγους
τους να σκοτώσουν. Δεύτερο και εντελώς ξεκαρδιστικό αποτέλεσμα;
Μαλλιοτραβήγματα, τζιβιτζιλίκια μεταξύ Ντενέβ – Αρντάν και πλήρης κατάρρευση
της οικογενειακής μπουρζουαζίας. Η μαφία εγκατεστημένη σε σπίτι αξιοσέβαστης
οικογένειας, φορώντας πανάκριβα φουστάνια και καπνίζοντας πίπα σε στυλ
Γκίλντα, να τραγουδάει μερικά από τα πιο γλυκανάλατα άσματα της γαλλικής
δισκογραφίας του ’50 και να ανταλλάσσει φιλοφρονήσεις του επιπέδου «μωρή»,
«χαμένη», «κακούργα», «πουτάνα», «τρελή», «παλιόγρια» και άλλα τέτοια. Να
πέφτεις χάμω από τα γέλια.

Αν ζούσε ο Ντέιβιντ Ο’Σέλζνικ – ένας από τους πιο θρυλικούς παραγωγούς που
έβγαλε ποτέ το Χόλιγουντ – το πρώτο πράγμα που θα έκανε, θα ήταν να «αγοράσει»
τον Οζόν για προπονητή της αμερικανικής ομάδας. Για έναν και μοναδικό λόγο.
Είναι ο μοναδικός σκηνοθέτης των ημερών μας που βγάζει την κομεντί από τη
μούχλα, την απαλλάσσει από το γλειφιτζούρι μιας Τζούλια Ρόμπερτς και την
παραδίδει άσπιλη προς τέρψιν θεατών με κάποιον δείκτη ευφυΐας. Που πάει να
πει, πως δεν ντρέπεσαι για τα γέλια που σου προκαλούν αυτά τα φαιδρά και τα
ευτράπελα. Άλλωστε, συμβαίνουν και στις καλύτερες οικογένειες. Μεταξύ μας
τώρα, έτσι δεν είναι;

Βίαιοι, βρώμικοι και τραβεστί

Αν κάτι θα μείνει απ’ αυτό που ονομάζουμε «μουσική ταινία» ή μιούζικαλ, είναι
ένα ανύπαρκτο συγκρότημα του βρώμικου γκλάμορ ροκ με την επωνυμία «Hedwig and
the angry inch». Που πάει να πει η Χέντγουιγκ (ας πούμε κεφάλι-περούκα) με
κρέας της μιας άγριας ίντσας!

Καρφωμένος δύο ώρες από την απίστη αθυροστομία και αυτοσαρκαστική
εκρηκτικότητα του αρχηγού του γκρουπ, παρορμητικώς και αυθορμήτως κατέληξα στα
εξής δύο συμπεράσματα: Μπροστά σ’ αυτήν τη θύελλα της… ίντσας το «Μουλέν
Ρουζ» και το «Σχεδόν διάσημοι», είναι γυαλισμένες πορδές και μπροστά σ’ αυτή
την μεταλλαγμένη προσωπικότητα του σκηνοθέτη-σεναριογράφου και πρωταγωνιστή
Τζον Κάμερον Μίτσελ, όλοι οι άλλοι κινηματογραφικοί τραβεστί και κάθε άλλο
μουσικό φιλμ που είδαμε τα τελευταία χρόνια είναι σκέτες οδοντόπαστες.

Αυτός ο απίστευτος δυναμίτης επιδίδεται σε μια πρωτοφανή επίδειξη
ολοκληρωτικού ρεσιτάλ, υποδυόμενος ταυτοχρόνως τέσσερις διαφορετικούς ρόλους:
κομπέρ, τραγωδός, τραγουδιστής και χορευτής, ενώ την ίδια στιγμή, σαν ζωντανός
ιμάντας, περνάει, διαπερνάει, σχολιάζει και σαρκάζει μερικά από τα μεγαλύτερα
ανθρώπινα σύμβολα των τελευταίων σαράντα χρόνων. Από την Μέριλιν Μονρόε στον
Μικ Τζάγκερ και από τον Τσε Γκεβάρα στον Ίγκι Ποπ. Αν ακόμα στον κινηματογράφο
υπάρχουν μερικά ζωντανά ίχνη από την κληρονομιά του Μπρεχτ, αυτά οφείλονται
στον Τζον Κάμερον Μίτσελ.

Η ιστορία είναι εντελώς «φτιαχτή» και υπάρχει λόγος σοβαρός γι’ αυτό. Ένας
τραγουδιστής-τραβεστί προερχόμενος (υποτίθεται) από το Ανατολικό Βερολίνο,
κάνει καριέρα σε καταγώγια της Δύσης και της Αμερικής, τραγουδώντας και
χλευάζοντας κάθε είδους εξουσίας και πριν απ’ όλα αυτή που ασκούν ο ίδιος, η
μουσική του και οι ροκ θεοί του. Με παντιέρα την φράση «Είμαι το νέο τείχος
του γκρεμισμένου Βερολίνου» και με την επωδό «από την εγχείρηση αλλαγής φύλλου
είμαι μια ίντσα… κρέας», γκρεμίζει όλα τα ιερά και τα όσια της πολιτικής,
της ιδεολογίας, της κοινωνίας και του ροκ. Ο λόγος της μετάλλαξης από αρσενικό
σε θηλυκό και από θηλυκό σε μια ίντσα κρέας δεν είναι κανένας άλλος από τον
εξής αυτονόητο: Όλα τα επίσημα καθεστώτα, όλες οι εφαρμοσμένες ιδεολογίες και
όλοι οι ανθρώπινοι μύθοι (χριστιανισμός, σοσιαλισμός, καπιταλισμός, Μικ
Τζάκερ, Ίγκι Ποπ) είναι σκέτοι τραβεστί. Διάτρητοι παντού. Κι εγώ απλώς – λέει
ο Κάμερον Μίτσελ – είμαι ο καθρέφτης τους. Άθλιος, ανέραστος, εφιαλτικός. Το
μόνο που εξακολουθώ καλά να κάνω, είναι να τραγουδώ. Μπορεί να μη συμφωνήσει
κανείς μ’ αυτόν τον καταιγιστικό και απόλυτο χλευασμό, αλλά σας βεβαιώ πως αν
δείτε αυτή την ξεπουπουλιασμένη περούκα, το πρώτο πράγμα που θα κάνετε μετά
είναι να τρέξετε στο κοντινότερο δισκοπωλείο.

Ιδρωμένο κάντρι με μπλουζ

«Ο χορός των τεράτων», είπατε; Λάθος! Γράψε καλύτερα «Chocolat». Κατάμαυρη,
αιλουροειδής, με μια καρδιά ικανή να γονατίσει – προσωρινά – το φυλετικό μίσος
του αρχηγού της Κουξ Κλαν!

Γυναίκα και η κινητήρια δύναμη του «Monster’s ball» που χάρισε ένα Όσκαρ στην
«άγνωστη» Χάλι Μπέρι. Και είναι γένους θηλυκού για έναν και μοναδικό λόγο.
Επειδή στο αμερικανικό σινεμά συνυπάρχουν σε ανισόρροπη… ισορροπία η
ακατάσχετη βία με το απόλυτο μελόδραμα. Η πιο τερατώδης συνύπαρξη στην ιστορία
του παγκόσμιου κινηματογράφου. Μοναδική, αποκλειστική, σωσίβια λέμβος και λύση
κάθε δράματος το αίσθημα, η αγάπη, η καρδιά, το δάκρυ, η μετάνοια, το μελό…
Μπλόφα; Κάτι χειρότερο. Παγίδα και λοβοτομή. Το είδατε να συμβαίνει στη ζωή;
Εδώ, ακόμα και τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, τον μεγαλύτερο – μετά τον Γκάντι –
πασιφίστα όλων των εποχών τον φάγανε λάχανο. Μα είναι ποτέ δυνατόν ο
ρατσισμός, η ξενοφοβία, το κοινωνικό μίσος και όλα τα κακά που δέρνουν την
Αμερική – ή όποιον άλλον τόπο – να θεραπευτούν διά της χριστιανικής…
αγαπησιάρικης οδού; Ούτε μία στο εκατομμύριο.

«Ο χορός των τεράτων». Σοκολάτες όλων των μεγεθών με καρδιά ίσαμε το ταβάνι

Ένσταση, λοιπόν, επί των θεμελίων πάνω στα οποία εδράζεται η αντιρατσιστική
ιστορία των τεράτων. Ένσταση, που όμως απορροφάται από την σκηνοθετική και
σεναριακή επιδεξιότητα του Μαρκ Φόρστερ. Διότι τα τέρατα διαιρούνται σε δύο
κατηγορίες. Στα τερατικά και τα ανθρώπινα. Λευκά τα πρώτα, Μαύρα τα δεύτερα.
Φρεσκοσιδερωμένα και φρεσκοξυρισμένα τα πρώτα, καταραμένα τα δεύτερα. Η ομάδα
των Λευκών τεράτων αποτελείται από τρεις μπάτσους. Παππούς, γιος και εγγονός.
Ο αρχηγός της τερατώδους Λευκής οικογένειας (Πίτερ Μπόιλ), ένας δεσποτικός
αγριόμπατσος, είναι σχεδόν κλινικά νεκρός. Το πνεύμα του εμφυτεύεται και
αναπαράγεται από τον γιο του (Μπίλι Μπομπ Θόρντον), επίσης αγριόμπατσο, που
χαίρεται να συνοδεύει στην ηλεκτρική καρέκλα τα μαύρα σκουπίδια.

Ένα απ’ αυτά τα σκουπίδια είναι και ο ανεπρόκοπος σύζυγος της Χάλι Μπέρι.

Έτσι, εκ συμπτώσεως ηλεκτρικής καρέκλας – χωρίς εκείνη να γνωρίζει την
τελευταία… θεάρεστη αποστολή εκείνου – το Λευκό τέρας συναντάται με το
Μαύρο. Το μοναδικό πράγμα που τους ενώνει, είναι ο σπαραγμός από την απώλεια
των παιδιών τους. Και τότε, αργά αλλά σταθερά, ο μανιασμένος κάτασπρος αφρός
μεταμορφώνεται σε σαντιγί που απλώνεται πάνω σε καυτή σοκολάτα. Αν με
ρωτούσατε, γιατί να δείτε μια ακόμα συνηθισμένη αντιρατσιστική ιστορία, θα σας
έλεγα για έναν απλό λόγο. Είναι από τις σπάνιες φορές που η κάντρι ιδρώνει με
το μπλουζ του Σικάγο!

Μπητλς forever

Τρία πράγματα παραλύουν τις αντιστάσεις σου με το μελοδραματάκι του Τζέσι
Νέλσον «Τ’ όνομά μου είναι Σαμ» (Ι am Sam), την ταινία που χάρισε μια
υποψηφιότητα στον Σον Πεν: η αφοπλιστική λατρεία αυτού του καθυστερημένου ήρωα
για τους Μπητλς, οι εξαιρετικές διασκευές μερικών εκ των πιο σύνθετων
τραγουδιών των θρυλικών σκαθαριών και η συγκινητική ιστορία του ίδιου
καθυστερημένου πατέρα για την επτάχρονη κορούλα του, που κινδυνεύει να βρεθεί
σε ξένη οικογένεια εξαιτίας της τυπολατρίας του Κράτους-πρόνοιας. Και τα τρία
είναι τόσο πηγαία και τόσο αυθεντικά, που σε κάνουν να ξανασκεφτείς την
εμβέλεια μιας ιστορίας τόσο συνηθισμένης όσο είναι κάθε αμερικανική ταινία με
ήρωες αυτιστικούς, σχιζοφρενείς και διανοητικά καθυστερημένους. Το μόνο
καινούργιο που εφάρμοσε ο σκηνοθέτης, είναι η ντοκιμαντερίστικη μέθοδος του
Λαρς φον Τρίερ, με τη μηχανή στο χέρι, με την εικόνα να κουνιέται και με τους
ηθοποιούς να δοκιμάζουν τα όριά τους στον αυτοσχεδιασμό. Τελικώς, εκείνο που
σε κάνει λειώμα, είναι το άπιαστο αίσθημα και καθόλου ο κουνημένος…
ρεαλισμός.

Τέλος, προβάλλεται και το ντοκιμαντέρ «Τα λόγια της σιωπής», της Λουκίας
Ρικάκη, με ήρωες και σκηνές από τον κόσμο των κωφαλάλων. Επαινετική η πρόθεση,
φλύαρη και επίπεδη η πραγμάτωση. Δεν χρειάζονται δα και 75 λεπτά της ώρας για
να μάθουμε πως όταν χάνεις την ακοή σου αυξάνεται η φαντασία σου και οξύνεται
η όρασή σου.

Λωποδύτες με στυλ

Μοντάροντας εικόνες από τους «Δύο ληστές» και το «Κεντρί» με Πολ Νιούμαν και
Ρόμπερτ Ρέντφορντ και βάζοντας μια ιδέα από «Ζιλ και Τζιμ» καταλήγει κανείς
στους «Bandits» (Λωποδύτες) του Μπάρι Λέβινσον.

Η ταινία, που κουρελιάζει τη μυθολογία πως τάχαμου και απαραιτήτως η
οποιαδήποτε αστυνομική περιπέτεια είναι αυτοκόλλητη με τη φασαρία, το
γκρέμισμα, τους ψυχοπαθείς και τα τέρατα. Δύο δραπέτες φυλακών με μια
νοικοκυρά που έχει βαρεθεί τη μονοτονία και την πλήξη των βορείων προαστίων
και του εργασιομανούς συζύγου, μπαινοβγαίνουν σε τράπεζες και αφαιρούν δολάρια
χωρίς να ανοίξουν ούτε μισό ρουθούνι. Οι πιο καταζητούμενοι ληστές των ΗΠΑ
είναι ταυτοχρόνως οι πιο μοδάτοι και έξυπνοι άνθρωποι που έβγαλε αυτός ο
τόπος.

Εν ολίγοις, Μπρους Γουίλις – Κέιτ Μπλάνσετ – Μπίλι Μπομπ Θόρντον στις πιο
στυλάτες ληστείες που έχουν διαπράξει κινηματογραφικοί ήρωες τα τελευταία
χρόνια. Χωρίς ίχνος αίματος, χωρίς πυροβολισμούς, χωρίς ίχνος σωματικής βίας,
απλώς με το μυαλό, την καραμπίνα, τα γυαλιά ηλίου και το… γάντι. Μια ιστορία
δρόμου που δεν λέει τίποτα, αλλά που αξίζει τα λεφτά της. Δύο ευχάριστες και
ανώδυνες ώρες άνευ θορύβου και ντοματοπελτέ.

Ανώτερος του αρσενικού διδύμου ο Μπίλι Μπομπ Θόρντον σε ρόλο ενός απίστευτου
υποχονδριακού τύπου, που τρέμει στην ιδέα μιας εξ αποστάσεως συνάντησης με
πάσης φύσεως ανθρώπινα και άλλα μικρόβια. Ο Μπρους Γουίλις είναι απλώς ο
Μπρους Γουίλις. Ίδιος και απαράλλαχτος, όπως τον ξέρουμε. Σαν να περιφέρεται
σε πασαρέλα την Ντόνα Κάραν. Ευτυχώς, ο Λέβινσον τον… συγκόλλησε, με
αποτέλεσμα η πασαρέλα να ενσωματωθεί και να αφομοιωθεί από τον υπόλοιπο
περιβάλλοντα χώρο. Όμως, καλύτερη όλων ως ηθοποιός και όχι απλώς ως persona, η
Κέιτ Μπλάνσετ. Το απόλυτο εργαλείο της σύγχρονης αγγλοσαξωνικής οθόνης, που
προσαρμόζεται σε κάθε περίσταση με επιδεξιότητα θηλυκού χαμαιλέοντα. Χωρίς
συζήτηση, το πιο χαριτωμένο αμερικανικό κοστουμάκι του επταήμερου.

Τα Oscar της εβδομάδας

Κομεντί: «8 Γυναίκες»

Θηλυκής συνωμοσίας: Και οι οκτώ

Αντιφεμινιστικής σκηνοθεσίας: Φρανσουά Οζόν

Α’ γυναικείου ρόλου: Όλες, όλων των ταινιών (Ντενέβ, Ιπέρ, Νταριέ, Χάλι
Μπέρι, Κέιτ Μπλάνσετ)

Α’ ανδρικού ρόλου: Μπίλι Μπομπ Θόρντον

Α’ αρσενικοθήλυκου ρόλου: Τζον Κάμερον Μίτσελ

Μπρεχτ: Τζον Κάμερον Μίτσελ

Dirty rock: «Hedwig and the angry inch» (της… Τζον Μίτσελ)

Κάντρι εντ μπλουζ: «Ο χορός των τεράτων»

Ληστών με στυλ: Μπρους Γουίλις – Μπίλι Μπομπ Θόρντον («Οι λωποδύτες»)

Soundtrack: «Τ’ όνομά μου είναι Σαμ» – «Hedwig» – «Οι λωποδύτες»