«Σκηνοθετώ για να μη με παρεξηγούν»

«Η πεζογραφία, μου επιτρέπει να απελευθερώνω ολόκληρο το όραμα που έχω μέσα μου. Είναι μία λεωφόρος. Στο θέατρο, τα πράγματα, πολλές φορές, επηρεάζονται και περιορίζονται από οικονομικούς και άλλους παράγοντες. Αλλά είναι το παλιό, ρομαντικό μονοπάτι, το παλιό κονάκι», λέει ο Γιώργος Μανιώτης (αριστερά), του οποίου την παράσταση σκηνογραφεί ο Αλέκος Φασιανός (δεξιά)

Μιλήσαμε στο τηλέφωνο. Λίγες μέρες πριν από την πρεμιέρα. Καθόλου ανήσυχος δεν
έδειχνε. Το αντίθετο: ήρεμος και ικανοποιημένος. Και με το υποδόριο χιούμορ
του ακμαιότατο. Αν και ντεμπουτάρει ως σκηνοθέτης. Ίσως είναι φυσικό.
«Καλομαθημένος» από τα είκοσί του σε επαίνους και στην αποδοχή του κοινού, από
τα πρώτα ονόματα της «άνοιξης» του σύγχρονου ελληνικού έργου, καθιερωμένος,
είχε, εντούτοις, αρκετό διάστημα να δει έργο του στο σανίδι. Και, επιπλέον,
για πρώτη φορά, θα έχει την πλήρη ευθύνη για το αποτέλεσμα.

Ανεβάζει, με σκηνικά του Αλέκου Φασιανού και με τον «επίκαιρο» τίτλο «Ο πιο
ευαίσθητος κρίκος», δύο μονόπρακτά του. «Το νήμα» πρωτοπαίχτηκε το 1990. Θέμα
του, «η ψυχολογία της σύγχρονης γυναίκας που δεν δουλεύει, βρίσκεται μέσα στο
σπίτι και έχει όλα τα υλικά αγαθά, αλλά και άλλα τόσα αδιέξοδα. Η ιδέα του
Θεού δεν μπορεί να την στηρίξει και βρίσκεται σε μια διαρκή αναζήτηση
διεξόδου».

Στην «Οντισιόν», ένας νέος ηθοποιός κάνει πρόβες για μια οντισιόν, ενώ στα
πόδια του ανακατεύεται η γιαγιά του, που δεν καταλαβαίνει τίποτα απ’ ό,τι
ακούει και τον ενοχλεί. «Είναι η σύγκρουση ενός κόσμου νεώτερου και ενός
κόσμου αγαπητού αλλά κουρασμένου και ο αγώνας των νέων να επιβιώσουν στη
σύγχρονη πραγματικότητα».

Και μου εξηγεί ότι τα δύο μονόπρακτα δεν είναι τυχαία επιλεγμένα. Στην
παράσταση, που έχει μορφή μουσική, επέχουν θέση «τοκάτας» και «φούγκας».

Τι σας ώθησε να σκηνοθετήσετε ο ίδιος;

«Πρώτον, γιατί αυτοί που θεωρούνται μεγάλοι σκηνοθέτες δεν ασχολούνται με το
σύγχρονο ελληνικό έργο. Δεύτερον, γιατί ήθελα να δώσω μια πλήρη άποψη του τι
είναι το θέατρο το δικό μου. Επειδή, πολλές φορές, οι ερμηνείες των σκηνοθετών
καταστρέφουν αυτό το οποίο έχεις κάνει. Αυτός ήταν ο λόγος που κατέφυγα στην
πεζογραφία. Δεν ήθελα να με παρεξηγούν. Τρίτον, γιατί αισθάνθηκα ώριμος να το
κάνω. Και να οδηγήσω την υποκριτική των ηθοποιών. Θέλω να δώσω το βάρος στον
ηθοποιό – κάτι που καθόλου συχνά δεν το βλέπω πια».

Πιστεύετε ότι ο συγγραφέας είναι ο καλύτερος σκηνοθέτης των έργων του;

«Εάν ξέρει τη δουλειά του, ναι. Διότι, όταν γράφει, σκηνοθετεί το έργο.
“Βλέπει” τους φωτισμούς, Ξέρει τις ανάσες των ηθοποιών και, πολλές φορές,
γράφει “πάνω” σε συγκεκριμένους ηθοποιούς».

Δηλαδή, οι σκηνοθέτες θα πρέπει να σκηνοθετούν έργα νεκρών συγγραφέων, πια;

«Οι Έλληνες σκηνοθέτες θα πρέπει να είναι πιο θαρραλέοι. Και να αποφασίσουν να
σκηνοθετούν έργα, είτε ελληνικά, είτε ξένα, πιο ουσιαστικά. Και όχι τα
κατασκευάσματα των καιρών, που έρχονται απέξω, και δεν είναι παρά
μεταμφιεσμένα μπουλβάρ – “καταραμένα μπουλβάρ” τα λέω εγώ».

Τι λέτε για την υποχώρηση του σύγχρονου ελληνικού έργου;

«Κανένας νέος σκηνοθέτης δεν το υποστηρίζει. Γιατί δεν πιστεύουνε τη δική τους
πραγματικότητα. Εγώ, τους ονομάζω “αυτιστικούς του θεάτρου”. Γιατί σταματάνε
σε μια αισθητική που δεν είναι βιωμένη αλλά, συνήθως, την αντιγράφουν από
κάπου από το εξωτερικό. Οι μεγάλοι πρωταγωνιστές, πάλι, αρνούνται να παίξουν
νεοελληνικό έργο γιατί δεν θα φορούν βελούδινη ρομπ ντε σαμπρ και δεν θα τους
λένε Τζον και Στάνλεϊ, αλλά Θωμά και Μήτσο. Έχουμε πολύ σημαντικούς συγγραφείς
και σπουδαία έργα γράφονται. Αλλά, σαν ο χώρος του θεάτρου μας να έχασε την
πίστη του στις δικές του δυνάμεις».

Μήπως φταίξατε κι εσείς, οι συγγραφείς; Μήπως, απλώς, είχατε γίνει «μόδα»;
Που δεν κράτησε γιατί δεν δίνατε κάτι καινούργιο και επαναλαμβανόσασταν;

«Εγώ πιστεύω ότι τα έργα μας έχουν αρχίσει να γίνονται καλύτερα. Αλλά οι
περισσότεροι θέλουν να ανεβάζουν όχι ένα άρτιο θεατρικό έργο αλλά ένα μέτριο
για να υπερισχύει η παράστασή τους. Γιατί το “Αμέρικαν Μπάφαλο” είναι καλύτερο
από τα έργα του Διαλεγμένου; Οι σκηνοθέτες που, τότε, ανέρχονταν, εδραιώσανε
τη θέση τους, εξασφαλίσανε τις επιχορηγήσεις τους, έγιναν αμετακίνητοι και το
ελληνικό έργο, που υπήρξε το εφαλτήριό τους, το εγκαταλείψανε. Μας έχουν
παραπεταμένους».

Αλέκος Φασιανός: Το θέατρο του αναπάντεχου

«Έχω κάνει εξώφυλλα σε βιβλία του Γιώργου Μανιώτη, έχω εικονογραφήσει ποιήματά
του, έχω κάνει την αφίσα σε μια παράσταση έργου του… Ανέλαβα τα σκηνικά της
παράστασης επειδή γνωρίζω πολύ καλά τον κόσμο του. Είναι ένας κόσμος
ιδιαίτερος, πολύ δικός του.

Ο Μανιώτης είναι πραγματιστής. Αλλά, όταν απομονώσεις κάτι από την
πραγματικότητά του, προβάλλει ένας κόσμος του παραλόγου. Όχι ότι το θέατρό του
είναι όπως το θέατρο του Παραλόγου του Ιονέσκο. Είναι, όμως, το θέατρο του
Αναπάντεχου. Γι’ αυτό σε «κρατάει».

Τα σκηνικά που έκανα δεν «περιγράφουν». Είναι αυτό που ένιωσα από τα κείμενα.
Και επεδίωξα να μην ενοχλούν τους ηθοποιούς, ούτε να επηρεάζουν το θεατή να
κοιτάει μόνον αυτά. Δύο πανό είναι. Στην «Οντισιόν» έκανα μια πόλη – σαν να
είναι η Αθήνα μέσα σε μια ώχρα. Ήθελα ο χώρος να είναι επίπεδος».

INFO

Γιώργου Μανιώτη: «Ο πιο ευαίσθητος κρίκος». Στο «Ανοιχτό Θέατρο» (Κάλβου 70 –
Γκύζη, τηλ. 010-64.45.749) από την Παρασκευή. Παίζουν: Νίκος Αναστασόπουλος,
Μπέλλα Μπερδούση, Γιάννης Γούνας, Ειρήνη Χατζηκωνσταντή.