Όταν το θέατρο δανείζεται από το σινεμά (και τούμπαλιν)

Η Βάνα Πεφάνη έπαιξε την Τίνα Μπράντον μεταφέροντας στη θεατρική σκηνή την ταινία της Κίμπερλι Πιρς «Boys Don’ t Cry», στην οποία πρωταγωνιστούσε η Χίλαρι Σουάνκ – Όσκαρ ερμηνείας για τον ρόλο της ερωτευμένης ομοφυλόφιλης

Οι θεατρικές παραστάσεις «ανασταίνουν» δημοφιλείς κινηματογραφικές επιτυχίες ή
το σινεμά φτιάχνει τα σενάριά του με εικόνες, ήχους, εφέ, μοντάζ, αντλώντας τα
θέματά του από στέρεα θεατρικά έργα;

Καθώς η χειμερινή σεζόν οδεύει προς το τέλος της, αρχίζουν να διαφαίνονται
καθαρά οι τάσεις που κυριαρχούν. Καθοριστική φαίνεται πως είναι αυτή που αφορά
το ρεπερτόριο των θιάσων, αφού δεκάδες είναι οι θεατρικές παραστάσεις με έργα
που έχουμε δει στο σινεμά. Πρόκειται γιά διάσημες κινηματογραφικές επιτυχίες,
που όμως οφείλουν την προέλευσή τους στο θέατρο. Θα βρούμε όμως και σύγχρονα,
μοντέρνα φιλμ, που διασκευάστηκαν για το θέατρο.

Οι ελληνικές σκηνές τα τελευταία πέντε χρόνια επηρεάζονται από τα όμορφα
ρεύματα του κινηματογράφου, ενώ αυτός ανέκαθεν αντλούσε τις ιστορίες του από
τα πλούσια ποτάμια του θεάτρου. Το σινεμά τυλίγει με τον σαγηνευτικό μανδύα
του το θέατρο και το θέατρο χειρίζεται τη σκηνική οικονομία του από το
γοητευτικό, ατμοσφαιρικό σινεμά. Οι δύο παραστατικές τέχνες λειτουργούν ως
συγκοινωνούντα δοχεία. Όχι άδικα. Το φτωχό ελληνικό θέατρο, με τις εγγενείς
αδυναμίες του, προσπαθεί να δει μ’ ένα πιο μοντέρνο, κινηματογραφικό βλέμμα,
τις παραστάσεις του. Γρήγοροι ρυθμοί, αλλεπάλληλες εικόνες, αποσπασματικότητα,
αλλά και ιδέες κατευθείαν παρμένες από τα σύγχρονα, τολμηρά θέματα και θεάματα
που χειρίζεται με άνεση η κινηματογραφική βιομηχανία. Αλλά και το πλουσιότερο
σινεμά με τους ευφάνταστους παραγωγούς και σκηνοθέτες του, πολύ συχνά
καταφεύγει σε θεατρικά έργα, που μεταφέρονται διασκευασμένα στη μεγάλη οθόνη.

Ο κατάλογος των αμιγώς θεατρικών έργων, που έχουν όμως γίνει ταινίες και
μάλιστα με μια μυθολογία γύρω τους, είναι μακρύς:

Τα «Παιδιά ενός κατώτερου θεού», θεατρικό του Μ. Μέντοφ που ανέβασε ο Γιάννης
Βούρος, έχει γίνει ταινία από τον Ράντα Χέινς με πρωταγωνιστή τον Γουίλιαμ
Χαρτ.

Τα «Οικόπεδα με θέα», το θεατρικό του Ντέιβιντ Μάμετ, που παρουσιάζει ο
Δημήτρης Τάρλοου, έχει γίνει ταινία από τον Τζέιμς Φόλεϊ με τους Αλ Πατσίνο,
Τζακ Λέμον.

Οι «Φάλαινες του Αυγούστου» του Ντέιβιντ Μπέρι, η φετινή επιτυχία του Εθνικού
Θεάτρου, με τους Βαλάκου, Ζαβιτσιάνου, Αγγελίδου, Τσιτσόπουλο, έχει γυριστεί
ταινία με τον ίδιο τίτλο από τον Λίνσεϊ Άντερσον, το 1987, με πρωταγωνιστές
τους Λίλιαν Γκις, Μπέτι Ντέιβις, Βίσεντ Πράις και Αν Σόδερς.

Ο «Μπίλι ο ψεύτης», το θεατρικό των Κ. Γουοτερχάους και Γ. Χολ που ανέβασε ο
Βλαδίμηρος Κυριακίδης, έχει γίνει ταινία από τον Τζον Σλέσιγκερ, το 1963, με
τους Τομ Κόρτνεϊ και Τζούλι Κρίστι.

«Φράνκι και Τζόνι», το θεατρικό του Τέρενς Μακ Νάλι που ανέβασε ο Κοραής
Δαμάτης, με τη Βέρα Κρούσκα και τον Γιώργο Χριστοδούλου, έχει μεταφερθεί στο
σινεμά από τον Γκάρι Μάρσαλ με πρωταγωνιστές τον Αλ Πατσίνο και τη Μισέλ
Φάιφερ.

Το «Δείπνο με φίλους», το θεατρικό του Ντέιβιντ Μάργκιουλις, που ανέβασε και
παίζει ο Γρηγόρης Βαλτινός, έχει γίνει ταινία από τον Νόρμαν Τζούισον, σε
σενάριο του συγγραφέα, με πρωταγωνιστή τον Ντένις Κουέιντ.

«Σίρλεϊ Βαλεντάιν», το θεατρικό του Τόνι Ράσελ, που παρουσίασε η Μίρκα
Παπακωνσταντίνου, έχει γίνει ταινία από τον Λουίς Γκίλμπερτ, το 1989, με την
Πολίν Κόλινς.

Η «Λούλου», το πολυπαιγμένο σ’ όλο τον κόσμο θεατρικό έργο του Βέντεκιτ, που
ανέβασε ο Αντώνης Καλογρίδης, έχει γράψει ιστορία με την κινηματογραφική
μεταφορά του Παμπτς, το 1928, με τον πρωτότυπο τίτλο «Το κουτί της Πανδώρας».

Ο «Βόιτσεκ» του Μπίχνερ, που ανέβασε φέτος ο Γιώργος Λαζάνης, έχει
διασκευαστεί για τον κινηματογράφο από τον Βέρνερ Χέρτζοκ, το 1978, με
πρωταγωνιστή τον Κλάους Κίνσκι.

Η «Επιστροφή» του Πίντερ, που παίζει η Μπέτι Αρβανίτη, έχει μεταφερθεί στο
σινεμά από τον Πίτερ Χολ, το 1973, με πρωταγωνιστή τον Ίαν Χολμ και τη Βίβιαν
Μέρτσαντ.

Ο «Επιστάτης» του Πίντερ, που ανέβασε και παίζει ο Γιώργος Μιχαλακόπουλος,
έχει γίνει ταινία από τον Κλάιβ Ντόνερ, το 1963, με πρωταγωνιστή τον Άλαν
Μπέιτς.

Αλλά και η «Προδοσία», του Πίντερ που παρουσιάζει η Κάτια Δανδουλάκη, με τον
Σταύρο Ζαλμά και τον Κωνσταντίνο Κωνσταντόπουλο, έχει γίνει ταινία από τον
Ντέιβιντ Τζόουνς, το 1983, με τους Τζέρεμι Άιρονς, Μπεν Κίνκσλεϊ και Πατρίτσια
Χοτζ.

«Τα πικρά δάκρυα της Πέτρα Φον Καντ», το θεατρικό έργο του Ράινερ Βέρνερ
Φασμπίντερ, που ανέβασε ο Δημήτρης Αθανίτης με τη Μαριάννα Κάλμπαρη, έχει
μεταφερθεί από τον συγγραφέα στο σινεμά, το 1972, με πρωταγωνίστρια τη Χάνα
Σιγκούλα.

Η «Αγαπητή Ελένα», το θεατρικό έργο της Λουντμίλα Ραζουμόφσκαγια, που ανέβασε
η Ελένη Σκότη, έχει γίνει ταινία από τον Ρώσο Έντγκαρ Ριοζάνοφ, το 1988.

«Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ», το θεατρικό έργο του Άλμπι, που έγινε
πασίγνωστο από τη μεταφορά του στο σινεμά, το 1966, από τον Μάικλ Νίκολς, και
με πρωταγωνιστές το διάσημο ζευγάρι Λιζ Τέιλορ και Ρίτσαρντ Μπάρτον, ανέβηκε
στο ΔΗΠΕΘΕ Κέρκυρας με πρωταγωνιστές τη Μελίνα Μποτέλη και τον Κοσμά Ζαχάρωφ.

Από το πανί στο σανίδι

Οι παραστάσεις που παρουσιάζουν έργα τα οποία γνωρίσαμε αρχικά από τον
κινηματογράφο είναι:

«Η κυρία με το σκυλάκι», με άξονα το διήγημα του Άντον Τσέχοφ, που διασκεύασε
και σκηνοθέτησε ο Γιώργος Μιχαηλίδης, έχει γίνει ταινία από τον Ιωσήφ Χάιφιτς,
το 1960.

Ο «Συλλέκτης», που παρουσιάζει ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης, βασίζεται στη
νουβέλα του Τζον Φολς, που έχει διασκευαστεί για το θέατρο από τον Μ. Χέιλι
και έγινε ταινία από τον Γουίλιαμ Γουάιλερ, το 1965, με πρωταγωνιστή τον
Τέρενς Σταμπ.

«Η κυρία εξαφανίζεται», η διάσημη ταινία του Άλφρεντ Χίτσκοκ, βασισμένη στο
διήγημα της Έθελ Λίνα Γουάιτ, διασκευάστηκε από την Τατιάνα Λύγαρη και
παίζεται από πρόπερσι στο Τρένο του Ρουφ.

«Ο Βασιλιάς κι εγώ», το μυθιστόρημα των Ρ. Ρότζερς και Ο. Χάμερστάιν, που
έγινε θεατρικό από τη Μάργκαρετ Λάντον, έχει μεταφερθεί τέσσερις φορές στο
σινεμά, με πιο δημοφιλή την πρώτη, ως κλασικό μιούζικαλ από τον Γουόλτερ
Λανγκ, με τους Γιούλ Μπρίνερ και Ντέμπορα Κερ. Μία από τις εκδοχές τους
διασκεύασε και παίζει η Μιμή Ντενίση.

Η «Γλυκιά μου Ίρμα», το μιούζικαλ των Αλεξάντρ Μπρεφόρ και Μαρκαρίτ Μονό, που
ανέδειξε σε μία από τις μεγαλύτερες κινηματογραφικές επιτυχίες ο Μπίλι
Ουάιλντερ, με πρωταγωνιστές τους Σίρλεϊ Μακ Λέιν και Τζακ Λέμον, παρουσιάζει
το ΚΘΒΕ, με την Άννα Φόνσου.

Η «Κρότκαγια, μια γλυκιά γυναίκα» παρουσιάστηκε από τη Λένα Φιλίποβα, που
διασκεύασε και σκηνοθέτησε το διήγημα του Ντοστογιέφσκι για τη θεατρική ομάδα
«Ηθώ», ενώ το έργο έχει γίνει πασίγνωστο από την κινηματογραφική μεταφορά του
Ρομπέρ Μπρεσόν «Μια γλυκιά γυναίκα», με την Ντομινίκ Σαντά.

Καινούργια… φάμπρικα

Καθαρόαιμο κινηματογραφικό έργο τα «Μικρά εγκλήματα μεταξύ φίλων» που παρουσιάζουν στο θέατρο «Χώρα» οι τρεις νεαροί πρωταγωνιστές Χριστόφορος Παπακαλιάτης, Σμαράγδα Καρύδη και Γιώργος Πυρπασόπουλος

Υπάρχει και η πιο φρέσκια… φάμπρικα, όπου μετατρέπονται σε θεατρικά
μοντέρνες, νεανικές ταινίες, όπως: Τα «Μικρά εγκλήματα μεταξύ φίλων», η
δημοφιλής νεανική ταινία του Ντάνι Μπόιλ, μεταφέρθηκε στο θέατρο από τους Νίκο
Καραγέωργο και Χριστόφορο Παπακαλιάτη, ενώ η επίσης νεολαιίστικη ταινία της
Κίμπερλι Πιρς «Boys don’ t cry» διασκευάστηκε για το θέατρο με τον τίτλο
«Τίνα, Μπράντον, Τίνα» από την ομάδα «Πρόσωπα» και τους Ν. Καραγέωργο, Η.
Ποιμενίδη, Β. Παπαχρήστου, Ν. Κανελλόπουλο.

Ο παλιός ελληνικός κινηματογράφος αιμοδοτεί το σύγχρονο θέατρο, το οποίο όμως
υπήρξε η αρχική πηγή του. Οι δύο ασπρόμαυρες κωμωδίες που παίζονται και
ξαναπαίζονται χωρίς να έχουν κουράσει ακόμα το κοινό, «Ο αχόρταγος» του
Δημήτρη Ψαθά (από τον Γιώργο Παρτσαλάκη) και το «Μιας πεντάρας νιάτα» των
Γιαλαμά – Πρετεντέρη (με Ελένη Γερασιμίδου, Χάρη Σώζο) έχουν γίνει ταινίες από
τον Ντίμη Δαδήρα. Το «Έβδομο ρούχο» που ανέβασε ο Δημήτρης Μαυρίκιος,
βασισμένος στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Ευγενίας Φακίνου, έγινε αρχικά σενάριο
από τον ίδιο με προοπτική να γίνει ταινία, αν και προηγήθηκε το θεατρικό του ανέβασμα.