Ρόδα, τρέλα κι όποιος αντέξει

Άλλη μια φορά που μπορεί κανείς εύκολα να συμπεράνει ότι η ψυχή δεν γερνά
ποτέ. Και ότι η τρέλα, αν μια φορά την αξιωθείς, δεν σε εγκαταλείπει, ακόμη κι
αν έχεις περάσει από καιρό τα εβδομήντα. Κάπου στη Νότια Ιταλία, κάποιες
μηχανές ζεσταίνονται ξανά. Τα μέταλλα έχουν αρχίσει να τρίβονται μεταξύ τους,
τα μπουζί να δίνουν σπινθήρα. Λίγο μετά η έκρηξη, το κροτάλισμα της εξάτμισης.
Οι γέροι πήραν ξανά τους δρόμους…

Ο παλιός πρωταθλητής Τζουλιάνο Μαότζι ξεσκονίζει ακόμα μια φορά τα δερμάτινα ρούχα και λαδώνει ξανά τη μηχανή του

Έτοιμοι να συμμετάσχουν, κάποιοι ύστερα από τέσσερις δεκαετίες χειμερίας
νάρκης, στους πιο γνωστούς αγώνες μοτοσυκλέτας της χώρας που διοργανώνονται
για δεύτερη χρονιά. Και μόνο τ’ όνομά του, Motogiro d’Italia, μιλά από μόνο
του. Και αφηγείται ιστορίες παλιές, λατρεμένες. Για περιπέτεια, ταχύτητα,
αντοχή και αγωνία… Μέρη αναπόσπαστα κάθε γύρου, σε κάθε χώρα, για όλους
αυτούς που αντέχουν ακόμη να νομίζουν ότι μένουν στο γαλατικό χωριό, παρέα με
τον Αστερίξ και τον Οβελίξ…

Οι θρύλοι. Πολλοί από τους συμμετέχοντες διανύουν εκατομμύρια μίλια
προερχόμενοι από την Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ασία. Άλλοι εκεί
κοντά, έχουν πατήσει εδώ και καιρό τα εβδομήντα αλλά, αν τους ρωτήσεις, είναι
αποφασισμένοι να μην το χάσουν με τίποτα. Κοινός οδηγός όλων, η τρέλα.
Άλλωστε, η προηγούμενη εμπειρία τους, είτε στα τέλη του ’50 είτε πέρυσι, ήταν
καθοριστική, ένα ναρκωτικό που ζητεί συνέχεια.

Πρόκειται για τη σύγχρονη εκδοχή των άλλοτε πιο συναρπαστικών αγώνων δρόμου με
μοτοσυκλέτες. Η επίσημη πρώτη τους, πολλά χρόνια πίσω, στο 1914, ως Giro
Motociclistico d’Italia, είχε στόχο την παρουσίαση των νέων μοντέλων των
κατασκευαστών, τόσο από άποψη συμπεριφοράς όσο και αξιοπιστίας. Τώρα που τα
μοντέλα τής high tech εποχής παρουσιάζονται στις ψυχρές αίθουσες των εκθέσεων,
το ζητούμενο στην Ιταλία είναι αλλού. Και βρίσκεται στην καρδιά ακριβώς όλων
εκείνων που προσπαθούν να νιώσουν το αίμα τους να ζεσταίνεται ξανά στους
κραδασμούς της παλιάς μηχανής…

Ο Μεγάλος Πόλεμος σκότωσε τους αγώνες. Αναβίωσαν επί τρεις χρονιές στα μέσα
της δεκαετίας του ’20, αλλά η τύχη τους έμελλε και πάλι να αποδειχθεί θλιβερή.
Αιτία, ο θάνατος δύο αθλητών. Το 1953 ο Γύρος ξαναγεννήθηκε. Αλλά για λόγους
ασφάλειας, με μέγιστη επιτρεπόμενη χωρητικότητα κινητήρα τα 175 κυβικά. Οι
κατασκευαστές, ονόματα-θρύλοι σε όλους όσους παρακολουθούν το σπορ – Ducati,
Benelli, Bianchi, Motobi – δεν πτοήθηκαν. Άλλωστε, οι μικρές σε κυβισμό
μηχανές τους επέτρεπαν κάλλιστα να αγγίζουν τα 145 χλμ. την ώρα.

Έφτασε στο απόγειό του στη δεκαετία του ’50. Ήταν λίγο μετά τον πόλεμο, όταν
δεκάδες χιλιάδες θεατές ξεχνούσαν τη φτώχεια και τη μιζέρια και στοιβάζονταν
στους σκονισμένους δρόμους των πόλεων και των χωριών, για να γευθούν και να
μεθύσουν από αυτό «το κάτι» στη θέα της παρέας με τα δερμάτινα. Που, αψηφώντας
τα εμπόδια, από αυτοκίνητα και τρακτέρ μέχρι και ζώα, κατευθυνόταν ολοταχώς
προς την πολυπόθητη νίκη ή την οδυνηρή καταστροφή.

Όπως ακριβώς τα «αλητόπαιδα» των υποβαθμισμένων περιοχών του Λονδίνου έβλεπαν
στο πυγμαχικό ρινγκ τη διέξοδο από τους βρώμικους δρόμους της γειτονιάς τους,
έτσι και οι νεαροί Ιταλοί του μεταπολέμου έβλεπαν στον Γύρο το διαβατήριο για
την αναγνώριση. Κανείς δεν το απέκλειε, μπορεί και να ερχόταν με τη μορφή του
κατασκευαστή, ειδήμονα στον εντοπισμό ταλέντων, που θα τους έστελνε στις
διεθνείς διοργανώσεις.

Στον δρόμο ύστερα από 40 χρόνια. Κεντρικές οδοί κλείνουν καθώς περνούν οι μοτοσυκλετιστές του Motogiro. Δεξιά, η έναρξη της κούρσας του 1956 στην Μπολόνια

Εμπειρίες. Ο Λεοπόλδο Ταρταρίνι κέρδισε τον Γύρο του ’53 με μία Benelli 125
κυβικών. Σήμερα, 70 ετών, είναι ο πρόεδρος της κατασκευαστικής εταιρείας
σκούτερ Italjet: «Ο αγώνας στον Βορρά δεν είχε πρόβλημα, γιατί η αστυνομία
άνοιγε τους δρόμους, όμως στον Νότο… ήταν τρελό. Σε κάθε γωνιά συναντούσες
τρακτέρ, αυτοκίνητα, ζώα! Αν για ένα λεπτό δεν ήσουν συγκεντρωμένος, δεν
τερμάτιζες. Το 1954 πέντε μοτοσυκλετιστές σκοτώθηκαν και το ’55 εγώ ο ίδιος
έπεσα και χτύπησα την πλάτη μου. Όμως, ο Γύρος και οι μοτοσυκλέτες ήταν στο
αίμα μου και το ’58 ξεκίνησα τον άλλον Γύρο, του Κόσμου, με μια Ducati 175,
ένα ταξίδι που τελείωσα σε 13 μήνες».

Η χαριστική βολή για τους αγώνες ήρθε το 1957, όταν ο Αλφόνσο ντι Πορτάτζο
έχασε τον έλεγχο της Φεράρι του σε αγώνες ταχύτητας αυτοκινήτου και έπεσε
στους θεατές. Δέκα άνθρωποι σκοτώθηκαν, μεταξύ των οποίων ο ίδιος και ο
συνοδηγός του. Η απαγόρευση που ακολούθησε για αγώνες σε δημόσιους χώρους ήταν
καθολική.

Οι… κακές συνήθειες δεν κόβονται τόσο εύκολα

Σαράντα τέσσερα χρόνια χρειάστηκε να περάσουν, για να ξανακούσουν οι δρόμοι
τον κροτάλισμα των περίφημων μηχανών. Πέρυσι, η εταιρεία μοτοσυκλετών Ducati
και η οργανώτρια Dream Engine απέσπασαν την άδεια να οργανώσουν τον Γύρο, υπό
τον όρο όμως ότι το κριτήριο που θα πρυτανεύσει δεν θα έχει να κάνει τόσο με
τις επιδόσεις όσο με την αυθεντικότητα των μηχανών. Αυτό που παρέβλεψαν οι
αξιωματούχοι της ιταλικής κυβέρνησης ήταν ότι… οι κακές συνήθειες αργούν να
σβήσουν και έτσι, πολλοί από τους συμμετέχοντες στον περυσινό Γύρο ήταν
βετεράνοι του ’50, που 40 χρόνια διψασμένοι για περισσότερη αδρεναλίνη,
όρμηξαν με πάθος στη μάχη. Παρά τα 73 του χρόνια, ο Λουίτζι Μπερέτα διένυε με
το μικροσκοπικό Cucciolo των 48 κυβικών μέχρι και 200 μίλια την ημέρα,
κερδίζοντας τον θαυμασμό και την εκτίμηση των νεώτερων.

Ο Γύρος της Ιταλίας σε πέντε ημέρες… Με κάτι παλιό, κάτι καινούργιο, κάτι
δανεικό, οι δρόμοι της Λε Μαρς, της Ούμπρια, της Λάτσιο, της Εμίλια Ρομάνα,
στρώνονται για να φιλοξενήσουν τους αγώνες που πολλοί από τους πρωταθλητές του
’50 υπόσχονται να ξαναζωντανέψουν από τις 16 έως τις 20 Ιουνίου. Το είπαμε και
στην αρχή. Την τρέλα, αν την αξιωθείς μια φορά…

Το κείμενο του Simon de Burton δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «How to spend
it» των Φαϊνάνσιαλ Τάιμς.