Διαστάσεις Αφορισμών ανθολογία

«Ο αφορισμός είναι η ποίηση, όταν περνά από υγρή σε στερεή μορφή». Χοσέ
Μπεργκαμίν, ένας από τους οξύτερους χαλκευτές αφορισμών στην ιστορία.

Κριστόμπαλ Σέρρα: «Η ευφυΐα της σύγχρονης εποχής είναι εφιαλτική»

«Οι καταχρήσεις της ευφυΐας και της δράσης οδηγούν τον κόσμο σε αποσύνθεση»: ο
αφορισμός αυτός του Τσουανγκ-τσε είναι για τον Κριστόμπαλ Σέρρα ο πιο
επίκαιρος απ’ όλους τους αφορισμούς που έχει συγκεντρώσει στο βιβλίο του
«Ομοιώματα» (εκδ. Tusquets). Ο ταοϊσμός, λέει ο 80χρονος Ισπανός συγγραφέας
στην Ελ Παΐς, είχε την αίσθηση της αρμονίας και θεωρούσε ότι οι καταχρήσεις
της ευφυΐας παραβιάζουν αυτή την αρμονία. Η ευφυΐα της σύγχρονης εποχής είναι
εφιαλτική. Όσο για τη δράση, πρέπει κι αυτή να χαρακτηρίζεται από κάποιο
μέτρο. Οι μεσογειακοί λαοί διαθέτουν αυτό το μέτρο, οι Σκανδιναβοί όχι.

Ένας άλλος επίκαιρος αφορισμός ανήκει στον Γάλλο συγγραφέα Σαμφόρ: «Υπάρχουν
αιώνες στους οποίους η κοινή γνώμη είναι η χειρότερη απ’ όλες τις γνώμες».
Αρνητική γνώμη για την κοινή γνώμη είχε και ο Ηράκλειτος. Σήμερα, όλος ο
κόσμος εκφράζει κάποια γνώμη, και είναι χαρούμενος και υπερήφανος γι’αυτό.
Πρώτο καθήκον του συγγραφέα, λέει ο Σέρρα, είναι έτσι να τα βάζει με την κοινή
γνώμη, να είναι παράκαιρος, να τοποθετείται έξω από την εποχή του.

Ο πιο απαισιόδοξος αφορισμός ίσως να ανήκει στον Πασκάλ: «Η φαντασία δεν κάνει
τους τρελούς σοφούς, αλλά ευτυχισμένους, αντίθετα με τη λογική, που δεν
γλιτώνει κανέναν από τη μιζέρια του». Ο Γάλλος φιλόσοφος δεν πίστεψε ποτέ ότι
η λογική είναι αρκετή. Ή ότι μπορεί να μας απελευθερώσει. Η λογική δεν
χρησιμεύει για τη διαλεύκανση του μυστηρίου. Η φαντασία αποδέχεται το μυστήριο
και τρέφεται από αυτό. Με αυτή την έννοια, είναι σωτήρια. Αλλά έχει κι αυτή
όρια. Όταν χάνεται η έννοια του ορίου, χάνονται όλα.

«Τα παιδικά χρόνια είναι η χρυσή ηλικία», έλεγε ο Γερμανός ποιητής Φρήντριχ
Νοβάλις. Αλλά δεν ήταν ο μόνος που μίλησε για την παιδική ηλικία μ’ αυτόν τον
τρόπο. Ο πρώτος ήταν ο Χριστός. Η ουσία του χριστιανισμού είναι το παιδικό, το
αυθόρμητο. Τα παιδικά χρόνια είναι το φυλαχτό που μας προφυλάσσει από τα κακά.

«Δεν έλαβα ποτέ στα σοβαρά τα βιβλία μου, λαμβάνω όμως πολύ στα σοβαρά τις
απόψεις μου», έλεγε ο Τσέστερτον. Και ο Κριστόμπαλ Σέρρα συμφωνεί μαζί του.
Όπως και με τους περισσότερους Άγγλους συγγραφείς, που είναι μοναχικοί,
εκκεντρικοί και συνηθίζουν να λένε την αλήθεια. Ο Γάλλος συγγραφέας Ζυλ Ρενάρ,
πάλι, έλεγε πως «ο ποιητής πρέπει να σταματήσει να ονειρεύεται και να αρχίσει
να παρατηρεί. Αυτός είναι ο μόνος δρόμος για την ανανέωση της ποίησης». Αλλά ο
πιο οδυνηρός αφορισμός του βιβλίου ανήκει στον Ζουμπέρ: «Οι άριστοι συγγραφείς
γράφουν λίγο». Μεγάλη κουβέντα, ιδίως για εκείνους που αρχίζουν να γράφουν και
δεν ξέρουν πότε να σταματήσουν.