Ο πόλεμος της προβιάς

Κόκκινα αυγά και τσουρέκι πήγαινε η γιαγιά μου στη Φιτνέτ χανούμ το Πάσχα.
Το Κουρμπάν Μπαϊράμι, εκείνη μας έφερνε το πιάτο με τον καβουρμά. Το δίχως
άλλο. Τέτοιες ιερές μέρες είχαν απαράβατο τελετουργικό.

Αγελάδα περιμένει τη σειρά της για να οδηγηθεί στο σφαγείο στην Κωνσταντινούπολη κατά τη διάρκεια της φετινής Γιορτής των Θυσιών

Το αρνάκι, που από εβδομάδες χοροπηδούσε στον κήπο, «θυσιαζόταν» αξημέρωτα. Τα
παιδιά δεν έπρεπε να το πάρουν είδηση – θα το έπαιρναν, φυσικά, λίγο αργότερα
και θα τριγυρνούσαν με μάτια κατακόκκινα από το κλάμα όλη μέρα -, αλλά ούτε
και οι γείτονες, γιατί η θυσία δεν γινόταν για επίδειξη. Κουρμπάνι έκοβε, «για
το καλό», όποιος άντεχε οικονομικά και ύστερα μοίραζε, οπωσδήποτε, το
περισσότερο στους φτωχούς. Τότε…

Τις δύο τελευταίες δεκαετίες, με την αφύπνιση του ισλαμισμού, η Γιορτή της
Θυσίας (Κουρμπάν Μπαϊράμι), στην Τουρκία, είχε μετατραπεί σε πομπώδες
«αξιοθέατο», με απαίσιες σκηνές σφαγιασμών μπροστά στις πόρτες των σπιτιών και
πάνω στα πεζοδρόμια. Φέτος, ευτυχώς, υπήρχε μια διαφορά: απέδωσαν κάπως τα
μέτρα, οι θυσίες έγιναν σε μεγάλο βαθμό στους καθορισμένους από τον δήμο
χώρους και η Πόλη δεν μεταβλήθηκε σε απέραντο σφαγείο, με ποτάμια αίματος να
κυλάνε στους δρόμους.

Το Κουρμπάν Μπαϊράμι συμπίπτει με το μεγάλο προσκύνημα στη Μέκκα, πέφτει
περίπου δύο μήνες μετά το Ραμαζάνι (που υπολογίζεται με το τριακοσίων πενήντα
τεσσάρων ημερών μουσουλμανικό σεληνιακό ημερολόγιο) και γιορτάστηκε την
περασμένη Παρασκευή. Ο απολογισμός του τετραήμερου της αργίας από την Τροχαία
ήταν, όπως κάθε χρόνο, οδυνηρός: 58 νεκροί και 467 τραυματίες.

Όπως κάθε χρόνο, τα τελευταία χρόνια, έτσι και φέτος προσφέρθηκαν θυσία – σε
ανάμνηση της θυσίας του Αβραάμ, που σύμφωνα με την ισλαμική παράδοση
επιχείρησε να θυσιάσει τον Ισμαήλ και όχι τον Ισαάκ – περίπου δύο εκατομμύρια
αρνιά και μεγάλα ζώα. Και, όπως κάθε χρόνο, έγινε, πάλι, ο «πόλεμος της
προβιάς».

Πρόκειται για αμείλικτο «πόλεμο», που διεξάγεται ανάμεσα στο κράτος – το οποίο
λέει: προσφέρετε τις δορές των ζώων που θυσιάζετε στην ενίσχυση του Τουρκικού
Οργανισμού Αεροπλοΐας (ΤΟΑ) – και τα θρησκευτικά ιδρύματα – που λένε: η θυσία
σας δεν εισακούεται αν δεν δωρίσετε τα δέρματα σε φτωχούς, στο τζαμί, στην
αδελφότητα. (Τα σχετικά εδάφια του Κορανίου μπορούν να ερμηνευτούν
ποικιλοτρόπως, αφήνουν, όμως, από όσο μπόρεσα να καταλάβω, το ζήτημα στη
συνείδηση του πιστού. Η Διεύθυνση Θρησκευτικών Υποθέσεων, από την άλλη πλευρά,
η μόνη αρμόδια αρχή περί τα θρησκευτικά πράγματα στην Τουρκία υποδεικνύει
στους πιστούς τον ΤΟΑ).

Οι ηττημένοι. Χαμένο, πάντως, και φέτος, ήταν το κράτος. Οι αρμόδιοι
του ΤΟΑ συνέλεξαν – με τα φορτηγά τους κι αυτοί, όπως όλοι οι «ενδιαφερόμενοι»
– 30% λιγότερα δέρματα σε σχέση με πέρυσι, αφού «οι ισλαμικές οργανώσεις ήταν
άψογα οργανωμένες και τα φυγάδευαν». Όμως, τα ίδια έλεγαν και τη δεκαετία του
’70 που τις δορές τις συνέλεγαν με μεγάλη επιτυχία οι αριστερές οργανώσεις…

Γιατί, ο πόλεμος, προφανώς, δεν αφορά την ουσιώδη πλευρά του ζητήματος: το
κάθε δέρμα αξίζει, μου είπαν, τουλάχιστον τριάντα δολάρια (είκοσι έξι ευρώ),
που επί τα δύο εκατομμύρια των δερμάτων μάς κάνει πολλές δεκάδες εκατομμύρια.
Ο καβγάς είναι για το πάπλωμα.

Όσο γίνονταν αυτά, η πολιτική ηγεσία «εόρταζε» στην Άγκυρα, συζητώντας
χαμηλόφωνα «ελάσσονα» θέματα (φτώχεια, υποκλοπές, ανεργία, σκάνδαλο
χρηματισμού των διαιτητών ποδοσφαιρικών αγώνων κ.λπ.) και κάνοντας ηχηρές
δηλώσεις για το «μείζον» θέμα των ημερών: την κατάργηση (ή όχι) της θανατικής
ποινής, τη λύση του οποίου παρέπεμψε στο 2003 – τότε απαιτεί η Ευρωπαϊκή Ένωση
να το έχει λύσει, γιατί να το κάνει νωρίτερα;

Εγώ θα προτιμούσα, ομολογώ, να μη μου χαλούσε η πραγματικότητα τις εικόνες με
τα αρνάκια και τα δοσίματα… Τουλάχιστον, οι βυρσοδέψες θα έχουν δουλειά αυτό
τον καιρό.