Πρόσωπα «Κάντε φαγητά, όχι πόλεμο»

Με το βιβλίο του «Αραβικό Άρωμα, Συνταγές και Ιστορίες», ο Παλαιστίνιος
Σάλαχ Τζαμάλ μάς οδηγεί σ’ έναν χώρο που αποκαλύπτει πολλά για την κουλτούρα
ενός λαού: στην κουζίνα του.

Σάλαχ Τζαμάλ. Συνταγές και ιστορίες από την Παλαιστίνη

Ο Τζαμάλ, γιος ενός καταστηματάρχη της Ναμπλούς, μεγάλωσε σ’ αυτή την
παλαιστινιακή πόλη και έφυγε μετά τον πόλεμο του 1967 για να σπουδάσει Ιατρική
στην Αγγλία, άλλαξε όμως γνώμη και κατέληξε στη Βαρκελώνη. Ήταν μόλις 18
χρόνων και, για να ζήσει και να πληρώσει τις σπουδές του στην Ιατρική, έκανε
διάφορες δουλειές: μοίραζε διαφημιστικά φυλλάδια, έπαιζε ημιεπαγγελματικό
ποδόσφαιρο, δούλεψε κομπάρσος σε ταινίες. Πενήντα χρόνων σήμερα και
παντρεμένος με μια Καταλανή, έχει τρία παιδιά, ιατρείο στη Βαρκελώνη (είναι
δερματολόγος), πτυχίο στην Ιστορία και τη Γεωγραφία, είναι μέλος του
διοικητικού συμβουλίου του Ατενέο, του μεγαλύτερου πολιτιστικού φόρουμ της
καταλανικής πρωτεύουσας, και διδάσκει πολιτισμική ποικιλότητα στο
Πανεπιστήμιο. Επιπλέον παραδίδει μαθήματα αραβικής μαγειρικής.

Το «Αραβικό Άρωμα» (εκδόσεις Zendrera Zariquiey) έχει ήδη κάνει δύο εκδόσεις
στα καταλανικά και τέσσερις στα ισπανικά, και έχει πουλήσει πάνω από 20.000
αντίτυπα. Γίνονται διαπραγματεύσεις για να εκδοθεί στα αγγλικά, τα ιταλικά και
τα γαλλικά και η ισπανική έκδοσή του κέρδισε το βραβείο καλύτερου ξένου
βιβλίου μαγειρικής στην Έκθεση Γαστριμαργικών Βιβλίων του Περιγκέ της Γαλλίας.
Ο Τζαμάλ παραδέχεται πως είναι πολύ ασυνήθιστο για έναν Παλαιστίνιο να γράψει
ένα τέτοιο βιβλίο, αφού στην παλαιστινιακή κοινωνία με την κουζίνα ασχολούνται
αποκλειστικά οι γυναίκες, αλλά το έκανε επειδή του αρέσει πολύ να μαγειρεύει
και το είδε, λέει, ως ευκαιρία για να δώσει «τροφή για σκέψη» για τον αραβικό
πολιτισμό. Εναλλάσσει νόστιμες συνταγές με ιστορίες από την παιδική του ηλικία
στη Ναμπλούς και από τα συνέδρια στα οποία συμμετείχε ως ενήλικος. Ο
αναγνώστης μαθαίνει πώς να φτιάχνει φαλάφελ, ταμπουλέ, μπάμπα, γανούς κι άλλα
φαγητά και παράλληλα ότι μπάμπα σημαίνει κοκεταρία και γανούς ακολασία, ενώ
διασκεδάζει με ιστορίες που εξηγούν γιατί δόθηκε το όνομα αυτό σε μια
μελιτζανοσαλάτα ή με εκείνη για έναν Αλγερινό που επισκέφθηκε την Ιερουσαλήμ
και ζήτησε κουσκούς (στην καθομιλουμένη αραβική της Μέσης Ανατολής, αντίθετα
απ’ ό,τι στις χώρες του Μάγρεμπ, κους μπορεί να σημαίνει το γυναικείο αιδοίο
και ο δυστυχής Αλγερινός ζητούσε δύο!)

Πρόσφατα, ο Τζαμάλ τελείωσε ένα ακόμη βιβλίο, τούτη τη φορά ως ιστορικός
μάλλον, παρά ως γιατρός ή μάγειρας. Ο τίτλος του είναι «Παλαιστίνη: Κατοχή και
Αντίσταση». Στους Ισραηλινούς μπορεί να μην αρέσει, σχολιάζει το «Τάιμ»,
ωστόσο θα απολαύσουν το «Αραβικό Άρωμα», ένα βιβλίο που θα μπορούσε θαυμάσια
να τιτλοφορηθεί «Κάντε Φαγητά, Όχι Πόλεμο».