Πρόσωπα Φάντασμα του παρελθόντος

Στις αρχές της περασμένης δεκαετίας έζησε για λίγο καιρό στην Ελλάδα. Ένα
από τα βιβλία του, άλλωστε, λέγεται «Χιόνι στην Αθήνα». Σήμερα ζει ως
πολιτικός εξόριστος στο Παρίσι.

Βίντοσαβ Στεβάνοβιτς. Για τον Σέρβο συγγραφέα, ο Μιλόσεβιτς είναι «ένας σχιζοφρενής που θα παίξει τον ρόλο του μέχρι τέλους»

«Για τα θύματα, οι απώλειες είναι ανεπανόρθωτες. Όποια κι αν είναι η
ετυμηγορία του Δικαστηρίου, η καταδίκη του Μιλόσεβιτς θα είναι γελοία σε σχέση
με τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν στα Βαλκάνια. Αποτελεί όμως μια ηθική
ικανοποίηση να βλέπει κανείς τον δήμιό του ενώπιον των δικαστών. Η δίκη αυτή
δίνει ελπίδες για το μέλλον. Γεννάει το σπέρμα μιας διεθνούς δικαιοσύνης,
μελλοντικής, διστακτικής, που σιγά σιγά όμως ριζώνει και όταν εδραιωθεί
πραγματικά, ίσως, να επιτρέψει στον πολιτισμό μας να απογειωθεί. Γιατί η
διεθνής δικαιοσύνη είναι ηθικά σημαντικότερη από τις επιστημονικές
ανακαλύψεις. Η δίκη αυτή είναι ιστορική, γιατί φέρνει στην επιφάνεια την
ανάγκη να πολεμήσουμε κατά της άγνοιας και του ψεύδους. Η δίκη θυμίζει επίσης
ότι είναι αδύνατο να υπάρξει άλλος Μιλόσεβιτς στα Βαλκάνια, γιατί οι συνθήκες
έχουν αλλάξει».

Αυτά δηλώνει σε συνέντευξή του στη γαλλική «Φιγκαρό» ο 60χρονος Σέρβος
συγγραφέας Βίντοσαβ Στεβάνοβιτς, που έχει γράψει μια βιογραφία του Μιλόσεβιτς
και ετοιμάζει τώρα ένα καινούργιο βιβλίο με τίτλο «Άμπελ και Ελίζ», όπου
διηγείται μια ερωτική ιστορία ανάμεσα σ’ έναν Αλβανό και μια Σέρβα. Από το
1992, λέει, ο Μιλόσεβιτς επαναλαμβάνει συνεχώς τα ίδια πράγματα. Δεν λέει
τίποτα το καινούργιο. Σαν ένα φάντασμα του παρελθόντος, επαναλαμβάνει την ίδια
προπαγάνδα, χρησιμοποιώντας την ξύλινη γλώσσα ενός στελέχους του
Κομμουνιστικού Κόμματος, αναμιγμένη με ένα εθνικιστικό λεξιλόγιο. Όπως όλοι οι
σχιζοφρενείς, παίζει τον ρόλο του μέχρι τέλους. Δεν έχει ακόμη
συνειδητοποιήσει ότι από τότε που βρίσκεται στη Χάγη δεν είναι πια ένας
ημίθεος, ένας διαμορφωτής της κοινής γνώμης ή ένας πρόεδρος, αλλά ένας απλός
κατηγορούμενος. Η παράσταση τελείωσε, ο Μιλόσεβιτς απέτυχε, αλλά δεν το έχει
ακόμη καταλάβει.

Στις επαρχίες της Σερβίας, συνεχίζει ο Στεβάνοβιτς, επικρατεί μια απόλυτη
απάθεια, μια ολοκληρωτική αδιαφορία γι’ αυτή τη δίκη. Ο κόσμος είναι
βυθισμένος στη φτώχεια, προσπαθεί να επιβιώσει και να ξεχάσει τον Μιλόσεβιτς
και τα εγκλήματά του. Στο Βελιγράδι, όμως, η πολιτική τάξη δεν μπορεί να
κρύψει την ανησυχία της. Οι πρώην άνθρωποι του Μιλόσεβιτς, που άλλαξαν ρούχα
χωρίς να εγκαταλείψουν τους στόχους της παλιάς τους πολιτικής, φοβούνται αυτή
τη δίκη. Και η ανησυχία αυτή παίρνει μερικές φορές τη μορφή της συλλογικής
παράνοιας. Οι σερβικές αρχές δεν είναι έτοιμες να αναλάβουν την ευθύνη τους,
και πολύ περισσότερο να παραδεχθούν την ενοχή τους για τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν.