Διαφωτιστής, με εντολή Ανδρέα

Πολλοί, ασφαλώς, θυμούνται ότι ο Αναστάσιος Πεπονής διαφώνησε και με
συνεντεύξεις του ­ μετά το ’96 ­ με την πολιτική του Κώστα Σημίτη για τις
θέσεις σχετικώς με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, το Κυπριακό και την κρίση με
τα Ίμια.

Παπανδρέου – Πεπονής. Ο Ανδρέας τον εμπιστευόταν. Του είχε προτείνει να γίνει Πρόεδρος της Βουλής

Εκείνο που ίσως κανείς δεν θυμάται πλέον, είναι ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου, παρά
τις διαφωνίες του με τον Κώστα Σημίτη, ανέθεσε πριν από 25 χρόνια στον
σημερινό πρωθυπουργό, εκτός από τη διαφωτιστική καμπάνια κατά της ένταξης στην
ΕΟΚ ­ και μάλιστα την εποχή της μεγάλης έντασης με την Τουρκία ­ τον
συντονισμό, σε συνεννόηση με τον Αναστάσιο Πεπονή, μιας διακομματικής
επιτροπής για την ενημέρωση του ελληνικού λαού στα εθνικά θέματα (π.χ. Αιγαίο,
υφαλοκρηπίδα, Κυπριακό).

Το καταγράφει ο πρώην υπουργός ­ από τους έμπιστους συνεργάτες του Γεωργίου
και του Ανδρέα Παπανδρέου ­ στο νέο βιβλίο του, που κυκλοφορεί από τον
εκδοτικό οίκο «Α.Α. Λιβάνη» με τίτλο «1961-1981, τα πρόσωπα και τα γεγονότα».
«Ο Ανδρέας ­ γράφει για το ’77 ­ μου ανέθεσε να διερευνήσω για πρόσωπα, να
κινηθώ για την συγκρότηση και την ενεργοποίησή της. Τις συνεννοήσεις και τον
συντονισμό μαζί μου για την σύνθεση της επιτροπής τα ανέθεσε στον Κώστα
Σημίτη. Όσο μπορώ να θυμηθώ και όσο είχα καταλάβει, αποδέχθηκε πρόθυμα, δεν
διέκρινα αμφιβολίες ή δισταγμούς».

Απαντήσεις

Αλλά δεν είναι αυτό το μοναδικό ντοκουμέντο που φωτίζει την εικοσαετία
’61-’81, το οποίο περιλαμβάνεται στο βιβλίο του Αναστάσιου Πεπονή. Ο
πολιτικός, που εισήγαγε το φυσικό αέριο στο ενεργειακό σύστημα της χώρας και
έφερε στη Βουλή τον νόμο περί αξιοκρατικών προσλήψεων, απαντά σε μία σειρά από
ερωτήματα, πολλές φορές «καυτά»: Ποια ήταν τα μυστικά του Ανδρέα Παπανδρέου
και του Αντώνη Λιβάνη; Πώς και γιατί οι «Νέες Δυνάμεις» συνεργάσθηκαν με την
Ένωση Κέντρου και όχι με το ΠΑΣΟΚ το ’74; Πώς οι Αμερικανοί, το Παλάτι, ο
Κωνσταντίνος Μητσοτάκης έβαλαν ­ προδικτατορικά ­ τρικλοποδιά στην
Κεντροαριστερά; Πώς το ΠΑΣΟΚ του 13% διπλασίασε το ποσοστό του από το ’74 έως
το ’77; Πώς «πέρασαν» στην απομόνωση και στην εξορία μία σειρά από αγωνιστές
του αντιδικτατορικού αγώνα; Σε τι διέφερε ο Ανδρέας από τον Γεώργιο
Παπανδρέου; Πώς γνώρισε την γυναίκα του Χαρίλαου Φλωράκη; Ποιο ρόλο έπαιξε
στην απομόνωση του ΕΑΤ ΕΣΑ η αγωνίστρια ­ φοιτήτρια τότε ­ Πόπη Βουτσινά;

«Από την επομένη ­ της νίκης του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές της 18ης Οκτωβρίου του ’81
­ μπαίναμε στο στάδιο των ευθυνών και της δοκιμασίας, στις εναλλαγές δικαίωσης
και διάψευσης», γράφει, επιχειρώντας να είναι ακριβοδίκαιος απέναντι στην
προσπάθεια ενός λαού να φέρει την αλλαγή, αλλά και σ’ αυτούς που τον «έφτασαν
μέχρι τον ήλιο ή τον πρόδωσαν».

Κατά της χούντας

Ο συγγραφέας έχει ασφαλώς δώσει εξετάσεις σε πολύ δύσκολες στιγμές. Όρθωσε το
ανάστημά του ­ όσο λίγοι ­ στη χούντα, στις εκτελέσεις Μπελογιάννη,
Καλούμενου, Μπάτση και Αργυριάδη, στους πραξικοπηματίες που δεν ήθελαν το
βράδυ της 15ης Ιουλίου του ’65 να μεταδοθεί από το κρατικό ραδιόφωνο το μήνυμα
του νόμιμου πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου. Και στο βιβλίο του καταγράφει,
με απέραντη σεμνότητα, αυτόν τον αγώνα του, δίδοντας στοιχεία ­ κάτι που πολύ
λίγοι κάνουν ­ για τις όποιες επαφές του με τον αμερικανικό παράγοντα.

«Τον Αύγουστο του ’66 ­ γράφει ­ μου τηλεφώνησε η Μαργαρίτα Παπανδρέου να πάω
στο σπίτι τους στο Ψυχικό, αργά το βράδυ για φαγητό… Στην πίσω βεράντα ο
επιτετραμμένος των ΗΠΑ, ο Νόρμπερτ Άνσουτζ, κι ένας Ελληνοαμερικανός φίλος του
Ανδρέα, καθηγητής πανεπιστημίου, ο Στιβ Ρουσσέας, η Βάνα Θεοχάρη-Φιλιππίδου, ο
Τίτος και η Κυβέλη Ζωγραφίδη… Έφερε ο Ανδρέας την κουβέντα στο ενδεχόμενο
δικτατορίας, με παρουσίασε ως τον θεωρητικό του δικτατορικού κινδύνου….
Ξεκίνησα λέγοντας ότι δεν συμμερίζομαι την πρόσφατη σκέψη του αρχηγού μας πως
μία δικτατορία θα ήταν “βασιλική”. “Θα είναι”, είπα κοιτάζοντας τον Άνσουτζ,
“αμερικανική”. “Δεν μπορεί να γίνει χωρίς να το γνωρίζετε”… Αντέδρασε…
“Πώς είναι δυνατόν να μη γνωρίζετε τι συμβαίνει στον στρατό του ΝΑΤΟ και να
μην μπορείτε να αποτρέψετε ένα πραξικόπημα;”. Η ερώτησή του που ακολούθησε
περιείχε και την παραδοχή: “Και τι θέλετε να κάνουμε, να κατεβάσουμε τους
πεζοναύτες;”. “Ξέρω ­ του απάντησα ­ τι θα κάνατε εάν είχατε πληροφορίες ότι
απειλείται δικτατορία φιλοσοβιετική”».