Πρόσωπα Ποιος θυμάται την γκλάσνοστ;

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οικολογικές οργανώσεις, ενώσεις
δημοσιογράφων, αρχηγοί κρατών, η Ευρωπαϊκή Ένωση απευθύνουν εκκλήσεις υπέρ του
Γκριγκόρι Πάσκο. Αλλά η Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν κωφεύει.

Γκριγκόρι Πάσκο. «Είμαι ένοχος εντιμότητας στην άσκηση του δημοσιογραφικού μου καθήκοντος»

Πλοίαρχος του ρωσικού Πολεμικού Ναυτικού, ο Γκριγκόρι Πάσκο γεννήθηκε το 1962
σ’ ένα χωριό της Ουκρανίας. Πήρε δίπλωμα δημοσιογραφίας από τη
στρατιωτικο-πολιτική σχολή του Λβοβ και εντάχθηκε στη σύνταξη της εφημερίδας
«Μποέβαγια Βάχτα», που εκδίδεται από τον ρωσικό Στόλο του Ειρηνικού. Έγραψε
άρθρα και ποιητικές συλλογές, τιμήθηκε με το βραβείο της Ένωσης Ρώσων
Δημοσιογράφων και από το 1992 άρχισε, με την έγκριση της εφημερίδας και των
ανωτέρων του, να συνεργάζεται με το ιαπωνικό τηλεοπτικό δίκτυο ΝΗΚ.

Ειδικότητά του ήταν τα οικολογικά θέματα: το 1993 έδειξε στην τηλεόραση ένα
δεξαμενόπλοιο να αδειάζει υγρά πυρηνικά απόβλητα στη Θάλασσα της Ιαπωνίας,
έκανε ρεπορτάζ για ρωγμές σε πλοία στα οποία αποθηκεύονται πυρηνικά απόβλητα,
για τη ραδιενεργό ρύπανση που προκαλεί ο Στόλος του Ειρηνικού με τα υποβρύχια
νεκροταφεία των πλοίων του. Θεωρούσε τον εαυτό του πατριώτη επειδή αποκάλυπτε
το κακό που γινόταν στη χώρα του, αλλά το 1997 συνελήφθη με την κατηγορία της
«εσχάτης προδοσίας» και «κατασκοπείας». «Είμαι ένοχος εντιμότητας στην άσκηση
του δημοσιογραφικού μου καθήκοντος», έγραφε από τη φυλακή λίγο πριν από την
πρώτη δίκη του, που έγινε δύο χρόνια μετά, το 1999. «Ένοχος που δεν κατάλαβα
ότι η γκλάσνοστ και η νεογέννητη δημοκρατία πέθαναν στη χώρα μας».

Μολονότι η δίκη έγινε κεκλεισμένων των θυρών, η κατηγορία δεν άντεξε και ο
Γκριγκόρι καταδικάσθηκε σε τρία χρόνια φυλακή για… «παράβαση επαγγελματικού
καθήκοντος». Αφέθηκε ελεύθερος αφού τον κάλυπτε αμνηστία που είχε δοθεί τότε
και η υπηρεσία εσωτερικής ασφαλείας FSB, ο διάδοχος της KGB, που είχε
διατυπώσει τις κατηγορίες, γελοιοποιήθηκε. Δεν είχε πει όμως την τελευταία της
λέξη: τον Δεκέμβριο του 2000, το Ανώτατο Δικαστήριο ανέπεμψε την υπόθεσή του
στο στρατοδικείο. «Με καταδίκασαν σε θάνατο», είχε πει τότε εκείνος. «Θα με
ξαναβάλουν φυλακή». Ανήμερα των περασμένων Χριστουγέννων, ο Γκριγκόρι Πάσκο
καταδικάσθηκε σε φυλάκιση 4 ετών για «κατασκοπεία», χωρίς να έχουν αλλάξει
ούτε οι κατηγορίες ούτε οι αποδείξεις. Έκανε έφεση, αλλά η αίτησή του
αναμένεται να πάρει πολύ χρόνο για να εξεταστεί. Ζήτησε να αποφυλακιστεί με
εγγύηση, αλλά την Τρίτη το αίτημά του απορρίφθηκε.

«Ονειρεύομαι», είχε πει μία ημέρα ο Γκριγκόρι Πάσκο στο Βλαδιβοστόκ, καθώς
έβγαινε την πρώτη φορά από τη φυλακή, «να δω τη Μεσόγειο. Πόσο ωραία πρέπει να
είναι, αυτή η θάλασσα!..».