Διαστάσεις Με τα πόδια στην Ανταρκτική

Δώδεκα εκατομμύρια άνθρωποι βυθισμένοι στη φτώχεια. Ένας στους πέντε
πολίτες χωρίς δουλειά. Μπορείς να κάνεις χιούμορ μ’ αυτά τα πράγματα; Μπορείς.

«Γιατί ο Αϊ-Βασίλης δεν φέρνει ποτέ τους ταράνδους του στην Αργεντινή; Φοβάται μήπως τους κλέψουν;». «Όχι, μήπως τους φάνε» (της Maitena, από τη «La Nacion»)

Για τον Ρομπέρτο Φονταναρόσα, όπως και για κάθε Αργεντίνο, η κατάσταση είναι
τραγική. Εκείνος όμως έχει ένα πλεονέκτημα: είναι σκιτσογράφος, δουλεύει στη
μεγάλης κυκλοφορίας εφημερίδα «Κλαρίν». Και για κείνον, η κρίση που σοβεί εδώ
και τέσσερα χρόνια στη χώρα του αποτελεί καθημερινή τροφή. Οι κρίσεις
προσφέρουν πάντα πλούσιο έδαφος για το χιούμορ, γράφει στην Ελ Παΐς, αφού το
χιούμορ είναι πάντα «εναντίον», πολύ δύσκολα κάνεις χιούμορ «υπέρ». Αν θέλεις
να κάνεις χιούμορ υπέρ της Μπόκα, κάνεις χιούμορ εναντίον της Ρίβερ (πρόκειται
για τις δύο μεγαλύτερες ποδοσφαιρικές ομάδες της Αργεντινής). Το πρόβλημα
είναι όταν οι κρίσεις μετατρέπονται σε τραγωδίες. Όταν το θέμα είναι ο πόλεμος
των Μαλβίνας, οι αγνοούμενοι, οι Δίδυμοι Πύργοι, τότε παραλύεις. Γιατί κανείς
δεν έχει όρεξη να γελάσει με τίποτα.

Κάποιος έλεγε ότι ένα από τα μυστικά της καλής υγείας είναι να διατηρείς τα
πόδια ζεστά και το κεφάλι κρύο. Η Αργεντινή έχει τα πόδια στην Ανταρκτική και
το κεφάλι στον τροπικό καύσωνα. Πώς να δει άσπρη μέρα; Πώς να ευημερήσει με
πολιτικούς που τους ρωτούσαν τι θέλουν να αλλάξουν όταν αναλάβουν την εξουσία,
κι εκείνοι απαντούσαν: «Πρώτα, το αυτοκίνητο, ύστερα το σπίτι, άντε και το
κότερο»; Τα παλιά χρόνια, οι κάτοικοι μαζεύονταν στα καφενεία, στις πλατείες
και στα πάρκα και μιλούσαν για το ποδόσφαιρο και για τον καιρό. Τώρα
συνωστίζονται στις πόρτες των τραπεζών και προσπαθούν να καταλάβουν τους νέους
οικονομικούς όρους που έχουν εμπλουτίσει τη γλώσσα τους. Το «κινδυνόμετρο»,
για παράδειγμα, που μετρά τους κινδύνους από τις επενδύσεις στην Αργεντινή και
έχει την ιδιαιτερότητα ότι πάντα ανεβαίνει, δεν κατεβαίνει ποτέ.

Το χιούμορ στην Αργεντινή συνδεόταν πάντα με περιόδους κρίσης. Αυτό που
αλλάζει, λέει ο Ρούντυ, σκιτσογράφος της εφημερίδας Pagina 12, είναι ο τρόπος
που η κοινή γνώμη εισπράττει αυτό το χιούμορ. Αυτός ο επιθετικός σαρκασμός που
κυριαρχεί δίνει μια διέξοδο στην οργή, την εκτονώνει, και μερικές φορές τη
μετατρέπει σε εργαλείο έκφρασης. Στις βουλευτικές εκλογές του περασμένου
Οκτωβρίου, για παράδειγμα, πολλοί ψηφοφόροι έριξαν στην κάλπη τον «Κλεμέντε»,
το σκίτσο μιας δημοφιλούς κιτρινόμαυρης φιγούρας χωρίς χέρια, που συνοδευόταν
από τη λεζάντα: «Ίσως αυτός να μην κλέψει».

Ο αγαπημένος στόχος των σκιτσογράφων ήταν και θα είναι, βέβαια, οι πολιτικοί.
Η εφημερίδα La Nacion δημοσιεύει κάθε μέρα την «ομιλούσα φωτογραφία», που
επιμελείται ένας από τους σκιτσογράφους της, ο Νικ. Σε ένα από τα τελευταία
φύλλα, φαίνεται ο πρόεδρος Ντουάλντε να κρατά τη μύτη του. Η λεζάντα έγραφε:
«Δεν είναι δυνατόν, μόλις πριν από μια εβδομάδα ανέλαβες την εξουσία και η
μύτη σου έχει ήδη μεγαλώσει».