Διαστάσεις Το συναίσθημα δεν έχει θέση

Αριέλ Σαρόν. Το μενού του θανάτου (από τη «Μοντ»)

Οι διαδηλώσεις στη Ραμάλα, όσο μαχητικές και βίαιες κι αν είναι, δεν παύουν να
αποτελούν και ένα είδος κοινωνικού γεγονότος. Οι Παλαιστίνιοι βρίσκονται
μεταξύ τους, αλλά έχουν την ευκαιρία να τα λένε και με τους Εβραίους. Ο
Μαρουάν Μπαργκούτι, επικεφαλής της Φατάχ στη Δυτική Όχθη, έπιασε τις προάλλες
κουβέντα με μια Εβραία – στα εβραϊκά, φυσικά. Λίγο πιο πέρα, ένας υψηλόβαθμος
Παλαιστίνιος αξιωματούχος από την «Ομάδα της Τύνιδας», που επέστρεψε στα
Παλαιστινιακά Εδάφη ύστερα από 30 χρόνια εξορίας, παρακολουθούσε τη σκηνή
φανερά ενοχλημένος. «Αυτοί που ήλθαν απ’ έξω δεν γνωρίζουν εβραϊκά», εξήγησε ο
Μπαργκούτι στην Αμίρα Χας της Χααρέτζ. «Είναι goyim, μη Εβραίοι».

Μαζί με τον Μπαργκούτι, υπάρχει μια ολόκληρη γενιά τριαντάρηδων, σαραντάρηδων
και πενηντάρηδων Παλαιστινίων που γεννήθηκαν ή μεγάλωσαν στα Εδάφη και έχουν
επηρεαστεί από τις επαφές τους με τους Ισραηλινούς. Πολλοί απ’ αυτούς δούλεψαν
στο Ισραήλ, άλλοι έλαβαν μέρος στην αντίσταση και καταδικάστηκαν σε βαριές
ποινές φυλάκισης. Στην πρώτη περίπτωση γνωρίστηκαν με ισραηλινές οικογένειες,
άκουσαν τα προβλήματά τους, έλαβαν μέρος στις γιορτές τους. Στη δεύτερη,
έμαθαν για το Ισραήλ μέσα από τα κελιά τους, τους ισραηλινούς συγκρατούμενούς
τους και τις οικογένειές τους. Για κάθε δεσμοφύλακα που τους προσέβαλλε και
τους κακοποιούσε υπήρχε ένας που τους προσέφερε ένα κομμάτι κέικ που είχε
φτιάξει η γυναίκα του ή τους έλεγε για τη φίλη του που τον είχε εγκαταλείψει.
Για κάθε εργοδότη που τους απέλυε χωρίς να τους πληρώσει υπήρχε ένας που
έστελνε χρήματα σε μια πολιορκία ή μια απαγόρευση κυκλοφορίας.

Αυτή η γενιά των Παλαιστινίων έμαθε ότι το Ισραήλ είναι μια πολυδιάστατη
κοινωνία, όχι ένα μονοκόμματο μπλοκ. Και αυτή τη γνώση μαζί με την πολιτική
σκέψη που τη συνόδευε την πέρασαν στα Εδάφη. Με όπλο αυτή τη γνώση και τις
ελπίδες που γεννούσε, στήριξαν την ειρηνευτική διαδικασία της Μαδρίτης και του
Όσλο, πιστεύοντας ότι το αποτέλεσμα θα ήταν ο τερματισμός του εποικισμού και η
δημιουργία ενός ανεξάρτητου Παλαιστινιακού Κράτους. Το δικαίωμα της επιστροφής
των προσφύγων μπορούσαν να το συζητήσουν. Όπως είπε ένας απ’αυτούς, «έχοντας
αναγνωρίσει το Ισραήλ, δεν έχει νόημα να επιδιώκουμε την υπονόμευσή του».

Αλλά οι προσδοκίες τους διαψεύστηκαν και πνίγηκαν στο αίμα. Αφού προσπάθησαν
για χρόνια να καθησυχάσουν και να συγκρατήσουν τους νεότερους συντρόφους τους,
ο Μπαργκούτι και η γενιά του πείστηκαν κι αυτοί λίγες εβδομάδες μετά την
έκρηξη της δεύτερης ιντιφάντα ότι στη βία δεν μπορούσαν να απαντήσουν παρά
μόνο με τη βία. Η σοφία τους και η πολιτική τους ωριμότητα είχαν πλέον
εκτοπιστεί από την απελπισία, την οργή και τον φανατισμό. Οι καμικάζι της
Ιερουσαλήμ και της Χαντέρα ανήκουν σε μια νέα γενιά της Φατάχ, για τους
οποίους το Ισραήλ ταυτίζεται με τους στρατιώτες και τους εποίκους. Το
συναίσθημα δεν έχει θέση, δεν προκύπτει από πουθενά.