Δρόμοι

Κανένα πεδίο…

… της ανθρώπινης δραστηριότητας δεν ξεφεύγει από το κύμα της
παγκοσμιοποίησης. Παγκοσμιοποίηση, μεταλλαγμένα, βιοηθική, ΜΡ3 ­ δεν είναι
τυχαίο που το λεξιλόγιό μας στις αρχές του εικοστού πρώτου αιώνα έχει γεμίσει
από νέους όρους που έχουν όλοι τους μια πλανητική αντήχηση. Κάθε ανθρώπινη
δραστηριότητα «κολυμπάει» μέσα σε έναν ταραγμένο παγκόσμιο ωκεανό. Με
μπούσουλα σε αυτό το αβέβαιο ταξίδι μοιάζει η προσπάθεια περίπου εκατό
πανεπιστημιακών, ερευνητών και καλλιτεχνών από σαράντα χώρες του κόσμου να
κάνουν μια κριτική καταγραφή αυτών των νέων εννοιών, με πρωτοβουλία της Ομάδας
Διεθνών Μελετών και Ερευνών για την Παγκοσμιοποίηση (Germ).

Το αλφαβητάρι…

… αυτό του «παγκόσμιου χωριού» («Κριτικό λεξικό της παγκοσμιοποίησης», εκδ.
Le Pre aux Clercs) δεν είναι τόσο μια σαφής εικόνα της σημερινής κατάστασης
του πλανήτη όσο ένα κάλεσμα σε προβληματισμό και αναθεώρηση εννοιών που είχαν
σφυρηλατηθεί στον προηγούμενο κόσμο. Σίγουρα ο σημερινός κόσμος είναι
διαφορετικός. Γιατί όσο αυτός παγκοσμιοποιείται τόσο εξατομικεύεται,
κατακερματίζεται. Το άτομο, που δεν του συμπαραστέκονται πια οι θεσμοί που
δημιουργούσαν τους κοινωνικούς δεσμούς (έθνος, εργασία, οικογένεια, σχολείο),
έχει απομείνει μόνο του στην προσπάθειά του να ξεδιαλύνει προβλήματα που είναι
ολοένα και πιο παγκόσμια, ολοένα και πιο σύνθετα.

Στην καρδιά…

… της αντιπαράθεσης ανάμεσα στους πρωταγωνιστές και τους αντιπάλους της
παγκοσμιοποίησης βρίσκεται, όπως είναι φυσικό, η διεθνοποίηση της παγκόσμιας
οικονομίας. Ο νεοκαπιταλισμός βολεύεται μια χαρά από αυτό το ταξίδι χωρίς
πυξίδα. Ουδείς διεθνής δημοκρατικός θεσμός κατάφερε να υποκαταστήσει τα εθνικά
κράτη που γίνονται ολοένα και πιο αδύναμα. Ο πολίτης που δρα ενσυνείδητα μέσα
σε συλλογικές οντότητες, όπως ο λαός, τείνει πια να εκλείψει. Με την εξαφάνιση
του ενσυνείδητου πολίτη, οι κυβερνήσεις διεκδικούν για λογαριασμό τους την
αποκλειστική νομιμότητα για σκέψη και δράση. Αυτή η «ιδιωτικοποίηση» των
κυβερνήσεων, που κάθε τόσο διαφαίνεται ξεκάθαρα στις συνόδους κορυφής,
απορρίπτεται πότε στη Γένοβα και πότε στο Σιάτλ, κάτι που δείχνει πως υπάρχει
μια διάθεση αντίστασης ή τουλάχιστον αγανάκτησης.

«Αγαπητέ…

… κύριε Φρίντμαν» έγραφε πριν από τρία χρόνια ο διευθυντής της «Μοντ
Ντιπλοματίκ» Ιγνάσιο Ραμονέ στον Τόμας Φρίντμαν, σε μια «μονομαχία» του με τον
Αμερικανό αρθρογράφο μέσα από το Ίντερνετ. «Η παγκοσμιοποίηση, αυτό το
δικέφαλο τέρας της τεχνολογίας και της οικονομίας, οδηγεί τον κόσμο στο χάος.
Το 80% του πλούτου του κόσμου ελέγχεται από το 20% του πληθυσμού του. Το 20%
των πιο φτωχών κατέχει το 0,5% του πλούτου. Όμως γνωρίζω την απάντησή σας,
κύριε Φρίντμαν. “Δώστε τους ένα Μπιγκ Μακ και στείλτε τους στην Ντίσνεϊλαντ”».
Τότε, οι επισκέπτες του Ίντερνετ είχαν δώσει τη νίκη στον Φρίντμαν,
υπερψηφίζοντάς τον με 53% έναντι 47% του Ραμονέ. Έκτοτε, χιλιάδες άνθρωποι
είχαν την ευκαιρία να «ξαναψηφίσουν»: στο Σιάτλ, στην Πράγα, στη Γένοβα. Και
αύριο, μεθαύριο θα ψηφίσουν πάλι στο Πόρτο Αλέγκρε.