Δρόμοι

Ένας σταθμός…

… στο πρόσφατο ταξίδι του σε έξι χώρες του Τρίτου Κόσμου ήταν η Ινδονησία.
«Ε, κύριος!» η φωνή αντήχησε στα αυτιά του συγγραφέα Πωλ Κίνγκσνορθ σχεδόν
κοροϊδευτική. «Θες να αγοράσεις ένα μπλουζάκι;». Ο νεαρός Ινδονήσιος που του
χαμογελούσε, κρατούσε στα χέρια του ένα μπλουζάκι με τη μορφή του περισσότερο
καταζητούμενου ανθρώπου στον κόσμο. «Ο Οσάμα είναι ο ήρωάς μου», έγραφε πάνω
με τεράστια γράμματα. Μερικές εβδομάδες νωρίτερα και χιλιάδες χιλιόμετρα πιο
μακριά, Αφρικανοί διαδήλωναν στο Γιοχάνεσμπουργκ φορώντας τα ίδια μπλουζάκια.

Έξι ταξίδια…

… σε τέσσερις ηπείρους, και ο συγγραφέας μας είδε και άκουσε και στα έξι
ανθρώπους σπρωγμένους από το μίσος κατά της Δύσης και της Αμερικής να φωνάζουν
τα ίδια συνθήματα και να υπερασπίζονται ή να δικαιολογούν με τα ίδια
επιχειρήματα τις πράξεις ενός Σαουδάραβα δισεκατομμυριούχου που πιθανότατα
κανείς από αυτούς δεν τον είχε ξανακούσει πριν από τις 11 Σεπτεμβρίου.

Το θέαμα…

… αυτών των ανθρώπων ίσως μας κάνει να σκεφτόμαστε πως αυτό το μίσος είναι
πολύ πιο βαθύ από όσο είχαμε νομίσει. (Στη νιγηριανή πόλη Κάνο επτά στα δέκα
παιδιά βαφτίζονται με το όνομα «Οσάμα»). Ίσως να μη μας ξαφνιάζει που οι
κάτοικοι των παλιών αποικιών νιώθουν την ανάγκη να πιαστούν από κάποιον που
αμφισβητεί τη Νέα Τάξη, να βγάλουν τη γλώσσα για λίγο στον παλιό μπαμπούλα,
όσο εκείνος κοιτάζει αλλού. Ίσως, πάλι, να νομίζουμε πως είναι μια κατανοητή –
αν και όχι δικαιολογημένη – αντίδραση στην οικονομική ηγεμονία τής Δύσης. Ίσως
να σκεφτόμαστε πως το μόνο που χρειάζονται όλοι αυτοί οι άνθρωποι, είναι
μεγαλύτερη πρόσβαση στις αγορές, περισσότερες εξαγωγές, περισσότερες δουλειές,
περισσότερη πίστωση, περισσότερες τηλεοράσεις. Και ίσως να έχουμε δίκιο.

Για σύγκρουση…

… των πολιτισμών μίλησαν οι αντίπαλοι της παγκοσμιοποίησης πριν από 20
χρόνια. Όμως δεν την είδαν σαν σύγκρουση Ανατολής και Δύσης, αλλά σαν
σύγκρουση δύο απόψεων, δύο αντίθετων δυνάμεων. Η μια είναι η άποψη που
προωθούν οι πολυεθνικές επιχειρήσεις και οι υποτακτικοί τους (πολιτικοί και
διεθνείς οργανισμοί): βλέπει τους πολίτες σαν καταναλωτές, τα κράτη σαν
αγορές, το φυσικό περιβάλλον σαν υλικό για εκμετάλλευση, τις παραδοσιακές
κοινωνίες σαν δημογραφικά δεδομένα. Η άλλη είναι ένα μαζικό ανομοιογενές αλλά
δυνητικά επικίνδυνο κίνημα εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλον τον κόσμο, που
βλέπουν τη ζωή διαφορετικά. Δεν έχουν καμιά σχέση ούτε με το Ισλάμ ούτε με τον
Μπιν Λάντεν και ωστόσο επιχαίρουν για την ταπείνωση στην οποία υπέβαλε την
Αμερική. Σ’ αυτό έχουν άδικο, λέει ο συγγραφέας μας (που αύριο θα τον
ακολουθήσουμε σε έναν άλλο σταθμό του ταξιδιού του, στη Βολιβία), αλλά σε
χίλια δυο άλλα έχουν δίκιο, που όσο επιμένουν να τα αγνοούν οι αυτάρεσκοι
πολιτικοί τόσο κινδυνεύει να σωριαστεί ολόκληρο το οικοδόμημα της Δύσης.