ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Τηλε-παραμορφώσεις

Τι μπορεί λοιπόν να κάνει για μας η τηλεοπτική εικόνα; Ιδού το ερώτημα. Η
εκπομπή-πρόκληση του CBS με την παραποιημένη συνέντευξη του προέδρου του
Κοινοβουλίου Απόστολου Κακλαμάνη δίνει τη δική της απάντηση. Υπενθυμίζει με
ένα βάναυσο τρόπο ένα «modus operandi» που βρίσκεται στην καρδιά της μικρής
οθόνης. Έχει να κάνει με τις κατασκευασμένες αλήθειες που αφειδώς παράγει
επινοώντας συνεχώς νέους τρόπους και μηχανισμούς αναπαραγωγής τους.

Τι μπορεί λοιπόν να κάνει για μας η τηλεοπτική εικόνα;

Ένα επιτήδειο μεγάλο κατάστημα κάτι σαν «Χρυσό Ψαλίδι». Κόβω-ράβω και ιδού
αγνώριστο το ρούχο σου. Το ίδιο να φαίνεται ως άλλο.

Η πλαστογράφηση ενός γεγονότος και το σερβίρισμά του ως αληθές: Εύκολο σαν ένα
παιχνιδάκι για μικρά παιδιά.

Παρακολούθησα από την ελληνική τηλεόραση αυτούσιο το κομμάτι της συνέντευξης
του Κακλαμάνη στο θέμα της τρομοκρατίας. Η σύγκριση με το «σοφά» επιλεγμένο
στιγμιότυπο στο CBS εντυπωσιάζει, αν και δεν οφείλει ίσως να εκπλήσσει. Η
φράση-κλειδί άμεση και απλή «σας φαίνομαι για άνθρωπος που συμπαθεί κοινούς
δολοφόνους; Απίθανη σκέψη». Η φράση αυτή παραλείπεται.

Και φυσικά παραλείπεται και η αμέσως επόμενη «κρίσιμη υπενθύμιση»:

«Μου θυμίζει άλλες εποχές και άλλους χώρους. Είναι ντροπή».

Αντ’ αυτού επιλέγεται μία φράση που απομονωμένη από το πλαίσιό της μοιάζει
χαλαρή και «κουλάτη» κατά την προσφιλή έκφραση των ημερών!

«Υπάρχουν όρια. Αυτό είναι προσβολή και για μένα προσωπικά και για το Ελληνικό
Κοινοβούλιο».

Κι ένα φιλικό ανώδυνο χαμόγελο να διανθίζει τα χείλη του καθώς τον βάζουν να
λέει αυτά που δεν είπε.

Και η εντύπωση βέβαια που δεν έχει να κάνει μόνον με τον λόγο αλλά και με το
ύφος είναι δεδομένη!

Η δε συνέντευξη του υπουργού Εξωτερικών δεν εμφανίζεται καθόλου! Μη
τετελεσμένο γεγονός! Εφόσον μόνον ό,τι εμφανίζεται υπάρχει… Σαν τις
φωτογραφίες της πάλαι ποτέ Σοβιετικής Ένωσης, όπου (και εκεί, φευ!!!) αίφνης
κάποιο ανεπιθύμητο πρόσωπο, ως διά μαγείας έσβηνε. Στη θέση του ένα κενό. Ένα
λευκό σημείο. Το περίγραμμα του προσώπου του.

Πολλά μπορούν να ειπωθούν για τις άδηλες και δηλωμένες σκοπιμότητες μιας
τέτοιας εκπομπής που επιδιώκει να πλήξει τη χώρα μας, υπονομεύοντας την
προτεραιότητα που δίνει στην εξάρθρωση της τρομοκρατίας.

Όμως αξίζει να σταθεί κανείς στο επιχείρημα που διατυπώθηκε. Πως δεν αξίζει να
καταπιανόμαστε με μια εκπομπή ενός ιδιωτικού καναλιού που δεν εκπροσωπεί την
επίσημη αμερικανική άποψη.

Ποιος όμως τάχατες συλλογίστηκε ποτέ την εγκυρότητα μιας είδησης; Ποιος
αλήθεια τηλεθεατής συλλογίστηκε ποτέ την πηγή, την αξιοπιστία της πηγής μιας
είδησης, και το πώς αυτή φθάνει μέχρι το σπίτι του;

Από τη στιγμή που φθάνει στον δέκτη του, αποκτά το στάτους μιας αλήθειας. Και
αυτό είναι το επικίνδυνο με την τηλε-λαγνική εποχή του θεάματος που διανύουμε.
Το ότι η εικόνα έχει μια αυτο-αναφορικότητα που αυτόματα της προσδίδει ένα
καθεστώς εγκυρότητας.

Αυτό πληρώνουμε, απολαμβάνοντάς το ταυτόχρονα. Το πληρώνει η αλήθεια. Το
πληρώνει η ουσία. Το πληρώνει το επιχείρημα. Και εντέλει το νόημα, που φεύγει
και χάνεται και μεταμορφώνεται σε σοβιετική λογοκριμένη φωτογραφία.

Και όπως ο συνεντευξιαζόμενος ανήκει τελικά στον συνεντεύκτη που τον
εξουσιάζει, με τις σκοπιμότητες και τις όλο και πιο άρτιες τεχνολογίες μοντάζ
που διαθέτει, έτσι και όλοι εμείς, οι τηλεθεατές, τείνουμε να είμαστε στο
έλεος μιας βάναυσης εποχής, ικανής να διαστρέφει ως μάγος ταχυδακτυλουργός τα
πάντα. Τον λόγο, την ύπαρξη, το νόημα, την ιστορία.

Ως αντίδοτο, εις μάτην όλων των καιρών, εις μάτην όλων των εποχών, ας
επινοήσουμε λοιπόν τρόπους κριτικής ανάγνωσης των τηλεοπτικών μηνυμάτων που
μας κατακλύζουν. Αξίζει τον κόπο. Έχει να κάνει με την ίδια μας τη ζωή.