Οδύσσεια για μια θέση στην Εντατική

Είναι τελείως διαφορετικό να είσαι απλός θεατής από το να παίζεις ενεργά
σαν ηθοποιός μιας τραγωδίας. Οι Γερμανοί το εκφράζουν ρεαλιστικότερα: για να
καταλάβεις τον Άλλον, πρέπει να μπεις στα παπούτσια του. Είναι εντυπωσιακό και
τραυματικό κάθε φορά που ζεις μια τέτοια διαφορά.

Τα γεγονότα γίνονται καλύτερα αντιληπτά και δικαιολογεί και πιθανές ακραίες
συμπεριφορές όσων πλήττονται από αυτά τα γεγονότα.

Ημερολόγιο χωρίς πολλά σχόλια

1. Μία ημέρα του Δεκεμβρίου 2001, ώρα 14.30, με ειδοποιεί φίλος ότι η
μητέρα του βρίσκεται με εκτεταμένα εγκαύματα σε αναπνευστήρα, σε φορείο, στα
εξωτερικά ιατρεία μεγάλου νοσοκομείου των Αθηνών, ήδη από 24 ώρες. Η μονάδα
εγκαυμάτων του νοσοκομείου δεν «μπορεί» να κρατήσει την ασθενή «διότι δεν
θέλει ασθενείς σε αναπνευστήρα». Έτσι, η μονάδα ειδοποίησε το ΕΚΑΒ να τη
μεταφέρει σε άλλο νοσοκομείο.

Σχόλιο: α) Ο ασθενής δεν μπορεί να επιλέξει τη βαρύτητα της κατάστασής του
και β) το συγκεκριμένο νοσοκομείο διαθέτει 3 (τρεις) Μονάδες Εντατικής
Θεραπείας!

2. Τηλεφωνώ στη γιατρό υπηρεσίας του ΕΚΑΒ και μαθαίνω ότι η ασθενής δεν
μπορεί να μεταφερθεί στη μοναδική Μονάδα Εντατικής που, σε ολόκληρη την
Αττική, μπορεί να αναλάβει εγκαυματίες και σε αναπνευστήρα. Ο λόγος: ο
αναπνευστήρας αυτής της μονάδας έχει χαλάσει και βρίσκεται (;) σε επισκευή! Η
γιατρός του ΕΚΑΒ με διαβεβαιώνει ότι προσπαθεί να βρει αναπνευστήρα, «παρ’ όλο
του ότι δεν είναι αυτή η δουλειά της».

Σχόλιο: Εγκαυματίες είναι συνήθως βαριά περιστατικά και πολλά από
αυτά χρειάζονται να βοηθηθούν με αναπνευστήρα. Σε όλο το ΕΣΥ της
Αττικής, που είναι υπεύθυνο για τον μισό πληθυσμό της Ελλάδας,
υπάρχει μόνο μία μονάδα εγκαυμάτων που αντιμετωπίζει ασθενείς σε
αναπνευστήρα.

3. Τηλεφωνώ σε αυτό το συγκεκριμένο νοσοκομείο, μη πιστεύοντας ότι ο
αναπνευστήρας είναι χαλασμένος και προσπαθώ να συνεννοηθώ με τον εφημερεύοντα
γιατρό. Μόνο που δεν με κατσάδιασε όταν τόλμησα να σχολιάσω ότι ένα νοσοκομείο
με μοναδικότητα αντιμετώπισης βαρέων τραυματισμών δεν επιτρέπεται να μη
διαθέτει εφεδρικό αναπνευστήρα.

Σχόλιο: Πώς κοιμάται ήσυχος ο διευθυντής της μονάδος με τον
αναπνευστήρα χαλασμένο;

4. Τηλεφωνώ και πάλι στο αρχικό νοσοκομείο που νοσηλεύει προσωρινά την
ασθενή, επικοινωνώ διαδοχικά και με τις τρεις Εντατικές Μονάδες και θέτω στους
εφημερεύοντες δύο ερωτήματα: α) γιατί δεν μπορεί η ασθενής να νοσηλευθεί σε
μία από αυτές τις Εντατικές (με παρακολούθηση της μονάδος εγκαυμάτων) και β)
εάν μπορούν να δανείσουν έναν αναπνευστήρα στο άλλο νοσοκομείο που δέχεται την
ασθενή. Και τα δύο ερωτήματα απαντήθηκαν αρνητικά και από τις τρεις Μονάδες
αυτού του νοσοκομείου.

Σχόλιο: Παραμένει αίνιγμα γιατί αυτό το νοσοκομείο, με τρεις
Μονάδες Εντατικής Θεραπείας και με ειδική μονάδα εγκαυμάτων, δεν μπορεί
να αντιμετωπίσει μια ασθενή σε αναπνευστήρα. Αυτό είναι ένα από τα
πολλά δείγματα νοοτροπίας του παλιού και νέου ΕΣΥ.

5. Τηλεφωνώ στην προϊσταμένη των εξωτερικών ιατρείων του αρχικού
νοσοκομείου, στο οποίο νοσηλεύεται ακόμα η εγκαυματίας, και ζητώ να μάθω εάν
θα μπορούσε η ασθενής να μεταφερθεί με τον αναπνευστήρα που ήδη έχει στο άλλο
νοσοκομείο. Η προϊσταμένη θεωρεί το ερώτημα-αίτησή μου υπερβολικό και αρνείται
οποιαδήποτε συζήτηση.

Σχόλιο: Μην ξεχνά ο αναγνώστης ότι οι συζητήσεις γίνονται για να
σωθεί μια ασθενής που κινδυνεύει σημαντικά να πεθάνει από τα εγκαύματά
της. Δεν πρόκειται περί θεωρητικών συζητήσεων.

6. Θυμάμαι ότι σε ένα άλλο νοσοκομείο των Αθηνών το προσωπικό είναι
πολύ πιο κοινωνικά τοποθετημένο (εμπειρίες μου από άλλες συνεργασίες) και
τηλεφωνώ στον εφημερεύοντα ελπίζοντας για μια λύση. Ο επιμελητής πράγματι
επικοινωνεί με τους προϊσταμένους του και με πληροφορεί με λύπη του ότι δεν
είναι δυνατόν να δανείσει το τμήμα αναπνευστήρα εκτός νοσοκομείου. Θεωρώντας
ότι έχω εξαντλήσει κάθε δυνατότητα, είμαι έτοιμος να παραιτηθώ από την
προσπάθεια και τηλεφωνώ και πάλι στο ΕΚΑΒ για να μάθω μήπως εν τω μεταξύ έχουν
βρει αναπνευστήρα. Το ΕΚΑΒ μού αναγγέλλει ότι δεν κατόρθωσε να κάνει τίποτα.

Σχόλιο: Οι αρμοδιότητες για το ποιος σε μια τέτοια επείγουσα
κατάσταση πρέπει να ψάξει για αναπνευστήρα δεν είναι δυνατόν να
καθοριστούν. Είναι ζήτημα ιατρικής νοοτροπίας και υπευθυνότητας.

7. Η προσπάθεια μεταφοράς της ασθενούς άρχισε με το πρώτο τηλεφώνημα
στις 14.30. Η ώρα μετά το τελευταίο, μέχρι τώρα, τηλεφώνημα είναι 20.30.
Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι κάθε προσπάθεια συνοδευόταν από περισσότερα
τηλεφωνήματα, μέχρι να βρεθεί ο αρμόδιος γιατρός, να γίνουν οι συνεννοήσεις
και να ληφθεί μια τελική απάντηση. Αποφασίζω να κάνω μια τελευταία προσπάθεια
και να τηλεφωνήσω στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του ίδιου νοσοκομείου στο
οποίο προσπαθούμε να μεταφέρουμε την ασθενή και στη μονάδα εγκαυματιών του
οποίου δεν υπάρχει αναπνευστήρας. Η επιμελήτρια της Μονάδας Εντατικής με
πληροφορεί ότι διαθέτουν έναν εφεδρικό αναπνευστήρα, και συνεχίζει: «Αν μας
χαλάσει κάποιος ή χρειαστούμε το βράδυ έναν για άλλο περιστατικό θα δω τι θα
κάνω». Η φράση αυτή, φράση γιατρού με συναίσθηση και συνείδηση, ακούγεται σαν
βάλσαμο στα αυτιά μου. Η γιατρός δεν σταματά εκεί. Ζητεί το όνομα του
θεράποντος γιατρού στο αρχικό νοσοκομείο για να ζητήσει πληροφορίες για την
ασθενή και την κατάστασή της, ώστε να μπορέσει να την αντιμετωπίσει μόλις θα
έλθει. Θα συνεννοηθώ εγώ με τη μονάδα εγκαυμάτων, μου λέει.

Σχόλιο: Η μόνη γιατρός που δεν έχει καμιά ευθύνη για την ασθενή
κινητοποιείται αποτελεσματικά όταν μαθαίνει την κατάσταση, χωρίς
δικαιολογίες, χωρίς υπεκφυγές και άλλοθι.

8. Ώρα 21.20 τηλεφωνώ στο ΕΚΑΒ, δηλώνω την ανεύρεση αναπνευστήρα και
ζητώ την επείγουσα μεταφορά. Η ασθενής, επιτέλους, μεταφέρεται.

Τελικά σχόλια

Ένα εσωτερικό τηλεφώνημα του γιατρού της μονάδας εγκαυμάτων με τον χαλασμένο
αναπνευστήρα στη Μονάδα Εντατικής του ίδιου νοσοκομείου θα είχε λύσει το
πρόβλημα αμέσως. Όμως αυτό προϋποθέτει στοιχειώδη ιατρική σκέψη, που φαίνεται
ότι είναι στα εν ανεπαρκεία του ΕΣΥ.

Οι περισσότεροι γιατροί ασχολούνται με ό,τι αυτοί θεωρούν «επιστημονικό» και
αδιαφορούν για ό,τι θα μπορούσε να σώσει τον ασθενή. Είναι μια διαδεδομένη
νοοτροπία που έχει οδηγήσει σε πολλές τραγωδίες και αποτυχίες. Επιπλέον: οι
έννοιες «επιστήμη – επιστημονικό» είναι αόριστες, θολές και συχνά
αντικοινωνικές.

Ο Ι. Στ. Παπαδόπουλος είναι αναπληρωτής καθηγητής της Ιατρικής Σχολής
στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.