ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η νομιμότητα του ευρώ

Να πληρώνουμε, να μετράμε, να αποταμιεύουμε: σε αυτές τις λειτουργίες
εξαντλείται άραγε η προσωπικότητα του νέου νομίσματος;

Δέκα ευρώ: το νέο νόμισμα όπως το είδε ένας μαθητής Δημοτικού Σχολείου των Βρυξελλών

Στο περίφημο βιβλίο του «Φιλοσοφία του χρήματος», που κυκλοφόρησε το 1900, ο
Γερμανός κοινωνιολόγος και φιλόσοφος Γκέοργκ Ζίμελ αναζητούσε τη θέση και το
νόημα του χρήματος στην κοινωνία και συνέδεε την κοινωνία των χρημάτων με τη
μαζικοποίηση των προσωπικών και κοινωνικών σχέσεων. Όπως έγραφε, σπανίως
θυμόμαστε ότι ολόκληρη η ζωή του μυαλού μας περιλαμβάνει αξιακές αισθήσεις και
αξιακές κρίσεις. Η ζωή μας, συνέχιζε, έχει νόημα επειδή τα συστατικά της
πραγματικότητας, πέρα από το καθαρό τους περιεχόμενο, έχουν για μας ατελείωτες
μορφές και βαθμούς αξίας.

Προκειμένου να προετοιμάσουν τους Ευρωπαίους για το καινούργιο τους νόμισμα,
οι εθνικές κυβερνήσεις και οι υπεύθυνοι των Βρυξελλών έδωσαν έμφαση σε
μακροοικονομικά και τεχνικά ζητήματα. Αυτό που τους ενδιέφερε ήταν να μάθουμε
να περνάμε γρήγορα και σωστά από το παλιό νόμισμα στο καινούργιο, ώστε να
μπορούμε να κάνουμε χωρίς πρόβλημα τις συναλλαγές μας. Όμως ένα νόμισμα δεν
έχει μόνο εμπορικό και οικονομικό χαρακτήρα. Είναι και φορέας αλληλεγγύης,
επικοινωνίας, αυτοπεποίθησης, ολοκλήρωσης. Είναι ένας δείκτης της κοινωνικής
μας θέσης. Το να μην έχεις χρήματα σε αποκλείει από την κοινωνία. Οι
πιστωτικές κάρτες, οι επιταγές, όλα αυτά τα εργαλεία που σχετίζονται με το
χρήμα συνδέονται ευθέως με την ταυτότητά μας.

Η μετάβαση θα είναι δύσκολη, δεν υπάρχει αμφιβολία. Για όσους δεν έχουν
ταξιδέψει ποτέ στο εξωτερικό και δεν έχουν χειριστεί άλλα νομίσματα εκτός από
το δικό τους, η προσαρμογή στο ευρώ θα είναι βουνό. Το κυριότερο πρόβλημα με
το νέο νόμισμα, λέει στη Λιμπερασιόν ο Γάλλος κοινωνιολόγος Σμαίν
Λαασέρ, δεν είναι η απώλεια της λεγόμενης «εθνικής κυριαρχίας» (που έχει πάψει
να υφίσταται προ πολλού). Η σχέση ανάμεσα στο νόμισμα, την ταυτότητα και την
κυριαρχία είναι κυρίως ιστορική και κοινωνιολογική. Ο μεγάλος κίνδυνος είναι
τώρα να εκμεταλλευθούν πολιτικά αυτήν τη σχέση άτομα και οργανώσεις που θέλουν
να υπονομεύσουν την ευρωπαϊκή ενοποίηση.

Εκείνοι που υποπτεύονται, δικαίως ή αδίκως, ότι θα εξαπατηθούν από τη
χρησιμοποίηση του ευρώ είναι περισσότεροι απ’ όσοι νομίζουμε. Και όταν η
κυκλοφορία ενός νομίσματος συνοδεύεται από καχυποψία, δεν διαταράσσονται μόνο
η οικονομία και οι συναλλαγές. Το χειρότερο είναι πως οι διάφορες μορφές
εμπιστοσύνης στις οποίες στηρίζονται οι κοινωνικές σχέσεις και η κοινωνική
τάξη δεν εκπληρώνουν τη θεμελιώδη λειτουργία τους. Ο ρόλος του κράτους είναι
εδώ πολύ σημαντικός. Το κράτος πρέπει να γίνει ο προστάτης του καταναλωτή και
ο εγγυητής του νέου νομίσματος εξασφαλίζοντας ότι δεν θα υπάρξουν αυξήσεις
τιμών και αισχροκέρδεια, και τιμωρώντας παραδειγματικά τους διάφορους
επιτήδειους. Το ευρώ θα διέλθει αναγκαστικά από ένα τεστ νομιμότητας. Για να
το περάσει επιτυχώς, αναγκαία προϋπόθεση αποτελεί η ομαλή νομισματική
συνέχεια. Έτσι κι αλλιώς, άλλος δρόμος δεν υπάρχει.