Οι χαμένες μου Ατλαντίδες, μαμά…

Το βιβλιοπωλείο το έλεγαν «Ατλαντίς». Οδός Κοραή. Το μόνο παιδικό βιβλιοπωλείο
στην Αθήνα. Το φέρνω στη μνήμη, ύστερα από τόσα χρόνια κι αναρωτιέμαι: Αυτό
ήταν πολύ μεγάλο ή εγώ πολύ μικρή;

Θυμάσαι, μαμά; Διάδρομοι ατέλειωτοι. Ράφια γεμάτα. Χανς Κρίστιαν Άντερσεν,
αδελφοί Γκριμ, Περλ Μπακ, Ιούλιος Βερν, Λουίζα Μέι Άλκοτ, Κάρολος Ντίκενς,
Μαρκ Τουέιν. Σεργιάνι στα μάγια και τα θαύματα. Ασπρόμαυρες εικονογραφήσεις.
Αδημονία. Απόγνωση: Απ’ όλους αυτούς τους θησαυρούς μπορούσες να διαλέξεις ένα
­ άντε δύο, αν υπολογίσουμε το δώρο του παππού και της γιαγιάς.

Το έλεγαν «Ατλαντίς». Θυμάσαι, μαμά; Οδός Κοραή. Σήμερα, δεν υπάρχει πια. Δεν
ξέρω τι βρίσκεται στη θέση του. Ξέρω όμως πως η «Ατλαντίς» ήταν η πρώτη μου
χαμένη Ατλαντίδα…

Τα ψώνια των Χριστουγέννων, μαμά. Ξεκινάγαμε νωρίς από το σπίτι. Ένα προάστιο
γεμάτο οικογένειες δημοσιογράφων και γιωταχί μηδέν. Οι μπαμπάδες δούλευαν. Οι
μαμάδες με τα παιδιά πήγαιναν Αθήνα. Το λεωφορείο 24 έκανε τέρμα στην
Ακαδημίας. Στο κέντρο, μας υποδεχόταν μια Αθήνα με λυμφατικά λαμπιόνια, τα
μισά καμένα. Οι μελαγχολικές γιρλάντες που παρέπαιαν από στύλο σε στύλο, στα
μάτια μου φάνταζαν ονειρικές.

Μετά την Κοραή, σειρά είχε η Σταδίου. Κοντοστεκόμασταν στη βιτρίνα του
Τσαντίλη. Απ’ έξω οι κυρίες αγκαζέ. (Πάντα, εκείνα τα χρόνια, οι κυρίες
περπατούσαν αγκαζέ.) Με θρησκευτική ευλάβεια, σχολίαζαν ένα ένα τα νωχελικά
υφάσματα που χύνονταν στο ασάλευτο κορμί της κούκλας. Βελούδα, δαντέλες,
οργάντζες, μουσελίνες, μπροκάρ. Όλα τα βαρύτιμα, τα σπάνια, όλα τα επί της
ουσίας ακριβά. Μέσα στο κατάστημα χαμογελαστοί υπάλληλοι, κατ’ έθιμον άνδρες
ξεδίπλωναν το ένα τόπι μετά το άλλο, ενώ κομψά δαχτυλάκια με βέρες και κόκκινα
νύχια θωπεύανε έμπειρα την ύφανση και ρωτούσαν για την ποιότητα.

Από το φανάρι, διασχίζαμε τη Σταδίου απέναντι. Λίγο πιο κάτω, η «Πανελλήνιος
Αγορά». Η δεύτερη χαμένη μου «Ατλαντίδα». Το μεγαλύτερο μαγαζί με παιχνίδια.
Παιδάκια έκαναν σλάλομ ανάμεσα στα πιο τρελά τους όνειρα. Τα φέρνω στον νου
μου και νομίζω πως μόνον εγώ ενηλικιώθηκα. Μόνον εγώ μεγάλωσα. Για κείνα σαν
να πάγωσε ο χρόνος. Σαν να παρέμειναν εκεί, αγκαλιά με την κούκλα που
ανοιγοκλείνει τα μάτια, το Φιδάκι, τον Γκρινιάρη, το αυτοκινητάκι και μια
μητέρα με παγωμένο χαμόγελο να ρίχνει κλεφτές ματιές στο πορτοφολάκι της.
(Τότε ακόμα τα δώρα στα παιδιά δεν τα παίρνανε αβέρτα κουβέρτα.)

Πόσο ήθελα ένα κουκλόσπιτο, μαμά. Για μένα, δεν υπήρχε, στον κόσμο, πιο όμορφο
παιχνίδι. Πιο όμορφο και πιο ακριβό. Απρόσιτο για το δικό μας βαλάντιο. Κι
έτσι απόμενα να το θαυμάζω. Από μακριά. Πολύχρωμο. Πολυώροφο. Με χιλιάδες
μικροσκοπικά επιπλάκια. Μπανάκια, κουζινούλες, σαλονάκια ­ τόσο τέλεια που σου
έκοβαν την ανάσα.

Το κουκλόσπιτο. Το μεγάλο μου απωθημένο. Πέρσι που ήμασταν στην Αγγλία,
θυμάσαι μαμά; Πήγαμε να επισκεφθούμε το κάστρο του Γουίντσορ. Εκεί υπάρχει ένα
τεράστιο κουκλόσπιτο κάποιας βασίλισσας. Το θαυμάζαμε αμίλητοι. Ο γιος μου
γύρισε. Με κοίταξε.

– Μαμά, κλαις;

Η μαμά έκλαιγε, μαμά. Έκλαιγε ­ όχι για την γκουμούτσα της βασίλισσας, αλλά
για το κουκλόσπιτο της «Πανελληνίου Αγοράς». Όχι για αυτό που έβλεπε, αλλά γι’
αυτό που δεν απέκτησε ποτέ. Η μαμά έκλαιγε, μαμά. Και μόνον εσύ ήξερες τον
λόγο.

Όμως, μου αγόρασες Βιού Μάστερ. Ένα κατακόκκινο, γυαλιστερό Βιού Μάστερ. Και
μαζί το παραμύθι της Σταχτοπούτας. Το έβαζες μέσα και… κλακ. Η Σταχτοπούτα
δίπλα στο τζάκι. Κλακ ­ η κακιά μητριά με τις δύο της κόρες. Κλακ ­ ο
πρίγκιπας και το κρυστάλλινο γοβάκι. Κλακ ­ όλες οι φαντασιώσεις που δεν μας
έκατσαν ποτέ κι ας επιμένουμε, οι ανόητες. Ας τις σέρνουμε ακόμα στις
αποσκευές μας. Κλακ. Άστες να υπάρχουν ­ αχρείαστες να ‘ναι.

Τελικός σταθμός, η Ερμού. Μούγερ. Τα παπούτσια τα «καλά». Μαύρα λουστρινάκια
με φιογκάκι στην μπαρέτα. Στεκόσουνα, φρουρός ακοίμητος, δίπλα στον καθρέφτη.

– Για πάτα τα λίγο. Τα νιώθεις καλά; Σε χτυπάνε;

Πριν τα αγοράσουμε, τα έρμα, τα απαστράπτοντα, τα περνούσες από ανάκριση
τρίτου βαθμού. Κι εάν κι εφόσον πληρούσαν όλες τις προδιαγραφές, μόνον τότε τα
αγοράζαμε και φεύγαμε. Φεύγαμε. Βιαστικά, χέρι χέρι για να προλάβουμε το
λεωφορείο της επιστροφής.

Εσύ δεν κοίταζες ποτέ τις βιτρίνες, μαμά. Διασχίζαμε βολίδα, φορέματα,
αξεσουάρ, μπιζού. Ίσα που έριχνες μια φευγαλέα ματιά, χωρίς να κοντοσταθείς.
Τότε απλά νόμιζα πως ήθελες να μην αργήσουμε για το σπίτι.

Τώρα ξέρω, μαμά. Ξέρω πως ήθελες να κοντοσταθείς. Να τα δοκιμάσεις. Να τα
χαρείς. Όμως, δεν γινόταν. Όμως, δεν μπορούσες. Γιατί τα χρήματα δεν έφταναν
για όλους μας. Τα χρήματα έφταναν για βιβλίο, παιχνίδι, λουστρίνι. Τσίμα,
τσίμα. Μόνο για το παιδί. Εσύ θα βολευόσουν με τα περσινά. Κι ας λαχταρούσε η
καρδούλα σου τα φετινά. Γι’ αυτό με έσφιγγες από το χέρι και προχωρούσες. Έτσι
δεν είναι, μαμά; Έτσι δεν είναι; Κι ας μου πήρε τόσα χρόνια να το καταλάβω.

Πες μου, μαμά. Τα Χριστούγεννα των παιδικών μου χρόνων ήταν, στ’ αλήθεια πιο
όμορφα ή η μνήμη μου τα έχει μακιγιάρει; Οι Ατλαντίδες μου είναι όντως χαμένες
ή μου παίζουν κρυφτό; Θα μου φανερωθούν ξανά; Εκεί. Με το πρώτο «φτου
ξελευτερία»;

Χρόνια Πολλά, μαμά.