Κερδοσκοπία με φάρμακα λόγω διαφοράς τιμών

Σε μόνιμο πονοκέφαλο για τους καταναλωτές τείνει να εξελιχθεί το φαινόμενο της
«φυγάδευσης» φαρμάκων, τα οποία ενώ εισάγονται με σκοπό να καλύψουν τις
ανάγκες της ελληνικής αγοράς, στη συνέχεια βρίσκονται στα ράφια των φαρμακείων
άλλων χωρών της Ευρώπης. Έτσι, προκαλούνται ελλείψεις στην αγορά, οι οποίες
έχουν ως αποτέλεσμα να ασκούνται ανατιμητικές πιέσεις. Οι παράλληλες εξαγωγές
φάρμακων, όπως αποκαλείται το φαινόμενο αυτό στη φαρμακευτική αγορά, μοναδικό
στόχο έχουν την επίτευξη του μέγιστου δυνατού κέρδους για τις φαρμακαποθήκες
οι οποίες τα διακινούν, καθώς οι χαμηλές τιμές που ισχύουν στην ελληνική αγορά
στρέφουν τις εταιρείες σε αναζήτηση άλλων πιο κερδοφόρων αγορών, εις βάρος της
ελληνικής.

Όπως αναφέρουν άνθρωποι που γνωρίζουν καλά την αγορά φαρμάκου, το ποσοστό
κέρδους που μπορεί να αποκομίσει μια φαρμακαποθήκη εξάγοντας φάρμακα σε
ακριβότερη αγορά, για παράδειγμα της Μεγάλης Βρετανίας, φθάνει ­ σε αρκετές
περιπτώσεις ­ ακόμη και το τριπλάσιο του κέρδους που θα καρπωνόταν από την
ελληνική αγορά. Και ενώ οι φαρμακαποθήκες αποκομίζουν σημαντικά οφέλη από τις
παράλληλες εξαγωγές ­ συναλλαγή που είναι, πάντως, τυπικά νόμιμη ­ τη νύφη
πληρώνουν τόσο οι βιομηχανίες φάρμακων όσο και οι καταναλωτές. Οι βιομηχανίες
επειδή χάνουν κέρδη (αφού το κομμάτι της αγοράς το οποίο θα κάλυπταν σε
ακριβές αγορές καλύπτεται από τις εξαγωγές που κάνουν οι φαρμακαποθήκες) και
οι καταναλωτές, διότι αντιμετωπίζουν ­ αρκετές φορές ­ δυσκολίες στην ανεύρεση
ορισμένων φαρμακευτικών προϊόντων. Μάλιστα, υπάρχουν περιπτώσεις που νέα
φάρμακα δεν φτάνουν ποτέ στην ελληνική αγορά.

Η αύξηση που παρουσιάζουν, τα τελευταία χρόνια, οι παράλληλες εξαγωγές
φαρμάκων, αποδεικνύεται ένα σημαντικό πρόβλημα, το οποίο καλούνται να
αντιμετωπίσουν οι φαρμακοβιομηχανίες. Οι διαφορές που υπάρχουν στις τιμές των
φαρμάκων ανάμεσα στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και το “πλεονέκτημα”
της Ελλάδας να εμφανίζει τις χαμηλότερες στην Ε.Ε., είναι τροχοπέδη για την
ανάπτυξη των ελληνικών επιχειρήσεων. Πολλοί μιλούν για διαφυγόντα κέρδη που,
αν εισέπρατταν οι φαρμακοβιομηχανίες, θα τα αξιοποιούσαν σε επενδύσεις, οι
οποίες κρίνονται απαραίτητες.

Από 17 δισεκατομμύρια δραχμές το 1996, οι παράλληλες εξαγωγές έφτασαν το 2000
στα 103 δισεκατομμύρια δραχμές. Η διακίνηση φαρμάκων σε χώρες εκτός Ελλάδας
αποφέρει, στις επιχειρήσεις που τις πραγματοποιούν, σημαντικά κέρδη. Όπως
επισημαίνει ο κ. Φώτης Μακαλούσης, γενικός διευθυντής του Συνδέσμου
Φαρμακευτικών Εταιρειών Ελλάδος, “οι χαμηλές τιμές λιανικών πωλήσεων στην
Ελλάδα (οι χαμηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση) αποτελούν παράγοντα που
τροφοδοτεί το σύστημα των παράλληλων εξαγωγών. Είναι χαρακτηριστικό ότι ένα
κουτί ασπιρίνες, που στην Ελλάδα κοστίζει 170 δραχμές, στη Γερμανία κοστίζει
7,5 μάρκα (περίπου 1.300 δραχμές). Μάλιστα, τονίζει ο γενικός διευθυντής του
ΣΦΕΕ, το πρόβλημα με τις παράλληλες εξαγωγές έχει δύο παραμέτρους. Από τη μια,
πλήττονται οι παρασκευάστριες εταιρείες και από την άλλη οι καταναλωτές πολλές
φορές αντιμετωπίζουν δυσκολίες να βρουν ορισμένα φάρμακα.

«Σε ό,τι αφορά τις τιμές των φαρμάκων είναι γνωστό ότι η Ελλάδα είναι η πιο
φθηνή χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Γι’ αυτό, άλλωστε, παρατηρείται το φαινόμενο
των παράλληλων εξαγωγών, με αποτέλεσμα να υπάρχουν ελλείψεις μερικών φαρμάκων
στην ελληνική επικράτεια» λέει ο κ. Θανάσης Λαβίδας, πρόεδρος και διευθύνων
σύμβουλος του Ομίλου Lavipharm.

Διαφορές και 50%

Το θέμα των παράλληλων εξαγωγών – εισαγωγών απασχολεί έντονα, τα τελευταία
χρόνια, τις βιομηχανίες φαρμάκων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Οι διαφορές στις
τιμές των φαρμάκων, που σε αρκετές περιπτώσεις ξεπερνούν ακόμα και το 50%,
αναγκάζουν τις φαρμακοβιομηχανίες να προσπαθούν να αμυνθούν, χωρίς όμως, μέχρι
σήμερα, ουσιαστικό αποτέλεσμα. Ελπίζουν ότι το καθεστώς των παράλληλων
εξαγωγών, από τις φθηνές προς τις ακριβές χώρες, δεν θα διαρκέσει για πάντα.
Μάλιστα, δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι μπορεί να αλλάξουν τα
πάντα ακόμα και σε μια νύχτα, αρκεί να υπάρξει εναρμόνιση των τιμών ανάμεσα
στις χώρες της Ε.Ε.

Κέρδος 15% – 50%

Οι χαμηλές τιμές των φαρμάκων στην ελληνική αγορά ευνοούν την κατάσταση αυτή,
πολλοί όμως συμφωνούν ότι όσο θα πλησιάζει η εναρμόνιση με τις άλλες χώρες της
Ένωσης, δεν θα υπάρχει κίνητρο για παράλληλες εξαγωγές. Όπως εκτιμάται, οι
επιχειρήσεις που πραγματοποιούν παράλληλες εξαγωγές κερδίζουν από 15% έως 50%
ανά συσκευασία φαρμάκου που διαθέτουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση και αυτό, την ίδια
στιγμή που οι εταιρείες παραγωγής φαρμάκων δεν έχουν τη δυνατότητα να
υποχρεώσουν τις φαρμακαποθήκες να διοχετεύσουν τα φάρμακα που αγόρασαν σε
συγκεκριμένη αγορά.

Άλλη τιμολόγηση

Ο ΣΦΕΕ, με ψήφισμα της έκτακτης γενικής συνέλευσής του στις 3 Δεκεμβρίου 2001,
αναφέρει ότι θα πρέπει να σταματήσει άμεσα η τιμολόγηση των φαρμάκων με βάση
τη χαμηλότερη τιμή στην Ευρώπη και να επανέλθει το καθεστώς σύμφωνα με το
οποίο για τον καθορισμό των τιμών των φαρμάκων πρέπει να λαμβάνεται υπ’ όψιν ο
μέσος όρος των τριών χαμηλότερων τιμών του φαρμάκου στην Ευρώπη. Όπως
αναφέρεται, “η εφαρμοζόμενη σήμερα τιμολογιακή πολιτική δημιουργεί σημαντικά
προβλήματα στον ομαλό εφοδιασμό της αγοράς, ενώ ταυτόχρονα στερεί από τον
Έλληνα ασθενή μια σειρά από απαραίτητα για την υγεία φαρμακευτικά προϊόντα”.

Ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Εταιρειών Ελλάδος υποστηρίζει ότι η εφαρμοζόμενη
τιμολογιακή πολιτική αποτελεί την αιτία που οδήγησε στο να ενταθεί και να
πολλαπλασιαστεί το φαινόμενο των παράλληλων εξαγωγών. Αποτέλεσμα, όπως
επισημαίνεται, είναι να παρατηρείται έλλειψη νέων και καινοτόμων φάρμακων που,
ενώ κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά, δεν είναι διαθέσιμα στον Έλληνα ασθενή,
καθώς, λόγω μεγάλης διαφοράς τιμής, επανεξάγονται στις χώρες της Ευρωπαϊκής
Ένωσης. Οι μητρικές φαρμακευτικές εταιρείες κρίνουν ασύμφορες τις πολύ χαμηλές
τιμές στην Ελλάδα και με την αποφυγή της κυκλοφορίας τους στη χώρα μας
προστατεύονται από το φαινόμενο των παράλληλων εξαγωγών.

Και με το ευρώ

«Οι παράλληλες εξαγωγές αποτελούν ένα πρόβλημα που απασχολεί τη μητρική
εταιρεία Novartis», υποστηρίζει στέλεχος της θυγατρικής εταιρείας της Novartis
στην Ελλάδα, προσθέτοντας, όμως, ότι το φαινόμενο αυτό θα αποδυναμώνεται, όσο
θα προχωρεί η εναρμόνιση των τιμών των φαρμάκων που κυκλοφορούν στην ελληνική
αγορά με τις τιμές σε άλλες αγορές των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πάντως, η
έλευση του ευρώ στην παρούσα φάση δεν πρόκειται να αλλάξει την εικόνα της
αγοράς. «Απλά, οι τιμές θα είναι εκφρασμένες σε ευρώ», λέει ο πρόεδρος της
εταιρείας Lavipharm, Θανάσης Λαβίδας. Τις ελλείψεις φαρμάκων που παρατηρούνται
περιστασιακά στην ελληνική αγορά επισημαίνει και ο ΕΟΦ. Μάλιστα, σε πρόσφατη
ανακοίνωσή του αναφέρει ότι «οι εμφανιζόμενες ελλείψεις, όπως αναφέρουν και οι
ίδιοι οι φαρμακοποιοί, οφείλονται στη διακίνηση φαρμακευτικών προϊόντων από
την Ελλάδα προς άλλα κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βάσει του νομίμου
συστήματος των παράλληλων εισαγωγών – εξαγωγών, που αποτελεί ενδοκοινοτική
διακίνηση και δεν μπορεί να παρεμποδιστεί».