ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ο κρισιμότερος χρόνος

Το ότι αυξάνονται οι χρήστες του Ίντερνετ παγκοσμίως είναι απολύτως βέβαιο.
Επίσης, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι «συνδεδεμένοι» πολίτες αφιερώνουν όλο και
περισσότερο από τον ελεύθερο (και όχι μόνο…) χρόνο τους στο Διαδίκτυο. Αυτό
που δεν είναι καθόλου σίγουρο, είναι το κατά πόσον αυτό το μέσο μπορεί να
είναι φορέας αξιόπιστης δημοσιογραφίας αλλά και επικερδούς εκδοτικής
δραστηριότητας.

Τα νούμερα δεν θα μπορούσαν να είναι καλύτερα: στις Ηνωμένες Πολιτείες το 62%
του πληθυσμού χρησιμοποιεί το Ίντερνετ, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό πέρυσι ήταν
57 τοις εκατό. Επιπλέον, ο μέσος χρόνος χρήσης αυξήθηκε κατά 9% (από 17,5 ώρες
στις 19 τον μήνα), ενώ η συχνότητα χρήσης επίσης είναι σε άνοδο, με τον μέσο
όρο να είναι 35 (από 33) συνδέσεις τον μήνα. Αλλά και στην Ελλάδα, όπου το
Διαδίκτυο είναι λιγότερο διαδεδομένο και ανεπτυγμένο, πρόσφατη έρευνα της V.
PRC έδειξε ότι το πρώτο εξάμηνο του 2001 οι χρήστες έφτασαν το 10% του ενεργού
πληθυσμού, ενώ αναμένεται να έχουν ξεπεράσει το 12% μέχρι τα τέλη του έτους,
με τον ρυθμό διάδοσης του μέσου να επιταχύνεται σημαντικά και να βρίσκεται στο
66 τοις εκατό.

Είναι συνεπώς σχετικά παράδοξο πως τα δημοσιογραφικά – εκδοτικά εγχειρήματα
δεν ανθούν παράλληλα ­ αφού η πρόσφατη αύξηση σε επισκεψιμότητα (όπως και σε
αναγνωσιμότητα και τηλεθέαση) λόγω του πολέμου στο Αφγανιστάν δεν
αντικατοπτρίζει «κανονικές» συνθήκες. Ορισμένοι ειδικοί του χώρου ισχυρίζονται
πως αυτό οφείλεται σε ένα έλλειμμα αξιοπιστίας που προκύπτει και από το νεαρό
και άπειρο των «δικτυακών» δημοσιογράφων, αλλά κυρίως από τα αναπόφευκτα
σφάλματα που φέρνει η κάλυψη σε πραγματικό χρόνο και η επιταγή της ταχύτητας.
Ίσως όμως να μην είναι έτσι: όχι μόνο το κοινό μπορεί να καταλάβει τα δεδομένα
των ζωντανών καλύψεων, αλλά παράλληλα δείχνει να εκτιμά τον πλουραλισμό σε
απόψεις και πηγές που το Διαδίκτυο (αφού δεν έχει περιορισμούς χώρου)
επιτρέπει. Πρόσφατη έρευνα της Online News Association στις ΗΠΑ δείχνει ότι το
πρόβλημα είναι μάλλον αλλού: οι ειδήσεις στο Ίντερνετ θεωρούνται «πλήρεις» από
το 48% του κοινού ­ και (μόνο) από το 17% των δημοσιογράφων παραδοσιακών
μέσων.

Έτσι, πιθανόν οι δυσκολίες της δημοσιογραφίας στο Ίντερνετ να μη βασίζονται
στο προϊόν, αλλά στο μέσο. Είναι γνωστό άλλωστε ότι η ενημέρωση δεν αποτελεί
τον πρώτο λόγο χρήσης του μέσου ­ οι δύο κυριότερες δραστηριότητες των χρηστών
είναι η αναζήτηση πληροφοριών και η επικοινωνία μέσω ηλεκτρονικού
ταχυδρομείου, δηλαδή τα δύο πράγματα που το Ίντερνετ κάνει καλύτερα από τα
παραδοσιακά ΜΜΕ. Δεν είναι τυχαίο πως ακόμα και η America On Line (η
μεγαλύτερη εταιρεία παροχής συνδέσεων, που προσφέρει παράλληλα το εκτενέστερο
περιεχόμενο για σχεδόν κάθε κατηγορία ενδιαφέροντος) στην πρόσφατη τηλεοπτική
της καμπάνια στο CNN τονίζει κυρίως την επικοινωνία μέσω ηλεκτρονικού
ταχυδρομείου. Εν ολίγοις, ενημέρωση μπορεί κανείς να δώσει και από το τηλέφωνο
­ αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το τηλέφωνο είναι κυρίως μέσο ενημέρωσης.

Όχι πως δεν μπορούν να υπάρξουν επικερδείς εκδοτικές δραστηριότητες σε «μη
ενημερωτικά» μέσα ­ οι υπηρεσίες 090 είναι περίτρανο παράδειγμα. Ωστόσο, παρά
τις επίπονες και ευρηματικές προσπάθειες των ειδησεογραφικών υπηρεσιών του
Διαδικτύου, 88% των χρηστών (σύμφωνα με έρευνα της εταιρείας Borell and
Associates), έχοντας συνηθίσει τη δωρεάν παροχή ενημέρωσης, αντιστέκονται
σθεναρά στην επιβολή αντιτίμου. Και η πλευρά της διαφήμισης είναι εξίσου
δύσκολη: παρά τη συνεχιζόμενη διασπορά των συνδέσεων, η άγνοια του μέσου από
πλευράς διαφημιζομένων αλλά και η έλλειψη κανόνων και προδιαγραφών, έχουν
περιορίσει το μερίδιο απορρόφησης κονδυλίων ­ στις προηγμένες χώρες δεν
ξεπερνά το 3% της συνολικής δαπάνης. Οι ειδικοί τελικά συμφωνούν: το 2002 θα
είναι για το Ίντερνετ η κρισιμότερη χρονιά ­ μέχρι την επόμενη….

Ο Κων/νος Καμάρας είναι σύμβουλος της Διεθνούς Ενώσεως Εφημερίδων και
μέλος του Δ.Σ. της IFRA, παγκόσμιου οργανισμού για την τεχνολογία στα ΜΜΕ.