ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Και Μουσουλμάνος και Ευρωπαίος

“Κι όμως: μπορεί κανείς να είναι καλός Μουσουλμάνος και καλός Ευρωπαίος
ταυτόχρονα”. Ταρίκ Ραμάνταν

Ταρίκ Ραμάνταν: «Η Ευρώπη πρέπει να βοηθήσει τους Μουσουλμάνους να αποκτήσουν τόπους λατρείας»

Ο άνθρωπος που τολμά να ξεστομίσει αυτή τη φράση είναι εγγονός του Χασάν αλ
Μπάνα, ο οποίος ίδρυσε τους Αδελφούς Μουσουλμάνους της Αιγύπτου και
δολοφονήθηκε το 1949. Διδάσκει στο Πανεπιστήμιο του Φράιμπουργκ, στην Ελβετία.
Το θέμα της διδακτορικής του εργασίας ήταν ο Νίτσε. Πολλοί Μουσουλμάνοι τον
επικρίνουν επειδή το Ισλάμ στο οποίο πιστεύει είναι “σοφτ”. Πολλοί Ευρωπαίοι
τον κατηγορούν ότι χρωματίζει με μοντέρνα χρώματα τις παλιές θεωρίες του
παππού του και τον χαρακτηρίζουν “νεοφονταμενταλιστή”. Αλλά ο 39χρονος Ταρίκ
Ραμάνταν δεν πτοείται. Ούτε αποκηρύσσει τον παππού του. Ο άνθρωπος αυτός, λέει
στην Ελ Παΐς, αγωνίστηκε κατά της αποικιοκρατίας, πιστεύοντας όμως
σταθερά στην εκπαίδευση των γυναικών ­ φρόντισε άλλωστε να έχουν οι κόρες του
την καλύτερη μόρφωση ­ στις παιδαγωγικές μεθόδους της Δύσης και στο
κοινοβουλευτικό σύστημα. Δεν ήταν βέβαια άγιος. Και ήταν παιδί της δεκαετίας
του ’40.

Έξι δεκαετίες αργότερα, παρατηρείται στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες
μια αληθινή πνευματική επανάσταση. Η ροή σκέψης έχει αντιστραφεί: η ευρωπαϊκή
ισλαμική παραγωγή ενδιαφέρει όλο και περισσότερο τους Μουσουλμάνους στους
τόπους γέννησής τους. Τους ενδιαφέρει η αναθεώρηση των θεμελιωδών αξιών του
Ισλάμ και ο ρόλος των Μουσουλμάνων στο κράτος δικαίου. Ας μη νομίζουμε πως
είναι ασυμβίβαστα αυτά τα πράγματα. Το μουσουλμανικό δίκαιο μόνο σε μερικές
λεπτομέρειες συγκρούεται με το δυτικό κράτος δικαίου. Η πρόσληψη σε ορισμένες
θέσεις, για παράδειγμα, προϋποθέτει την ύπαρξη ασφαλιστηρίου ζωής, κάτι που οι
Μουσουλμάνοι δεν μπορούν να κάνουν. Για να λυθεί αυτό το πρόβλημα, πρέπει να
εκδοθεί ένα ειδικό ερμηνευτικό διάταγμα, ένας “φετφάς”.

Δεν έχουν ευθύνες όμως μόνο οι Μουσουλμάνοι για την καθυστέρηση της
προσαρμογής τους στον σύγχρονο κόσμο. Σοβαρά λάθη και παραλείψεις έχουν κάνει
και τα ευρωπαϊκά κράτη. Για να υπάρξει ένα μεταρρυθμιστικό και ανεξάρτητο
Ισλάμ, λέει ο Ραμάνταν, πρέπει να μπορούν οι Μουσουλμάνοι της Ευρώπης να
λατρεύουν τον Θεό τους στις χώρες όπου ζουν. Αλλιώς, θα καταφύγουν στη
Σαουδική Αραβία. Η Ευρώπη πρέπει να αναγνωρίσει ότι το Ισλάμ είναι μέρος του
πολιτισμού της, και όχι απλώς προϊόν της μετανάστευσης. Επιπλέον, δεν μπορεί
να περιμένει ένα Ισλάμ που να συμβαδίζει με την εποχή του, και ταυτόχρονα να
καλλιεργεί στενούς δεσμούς με τις μοναρχίες του πετρελαίου και τις άλλες
αραβικές δικτατορίες. Προστατεύοντας τα βραχυπρόθεσμα συμφέροντά τους, οι
Ευρωπαίοι σκάβουν τα χαρακώματα του μέλλοντος.

Το κράτος δικαίου και το κοινοβουλευτικό σύστημα είναι σχεδόν ανύπαρκτα στις
μουσουλμανικές κοινωνίες, ο Ταρίκ Ραμάνταν το αναγνωρίζει. Και αυτό το
πρόβλημα δεν μπορεί να αποδοθεί στους ξένους. Υπάρχει μια συλλογική ψύχωση με
τα όρια που δεν πρέπει να παραβιαστούν. Αλλά το Ισλάμ είναι πιο κοντά στη Δύση
απ’ ό,τι νομίζουμε. Το Ιράν, για παράδειγμα, έχει μεγάλη ανάγκη να κάνει
διάλογο με την Ευρώπη.